Долоо хоногийн үг

I was a much better parent before I had children.

Anonymous

Хүүхэдгүй байхдаа би хамаагүй мундаг ээж байлаа :-)

Tuesday, August 19, 2014

Арай хямдаар...



Гар утасны план
Гар утасны үйлчилгээ үзүүлдэг зарим компаниудын үйлчилгээг арай хямдаар авч болох боломж гарч ирсэн байна. Эдгээр компаниуд орлогоо нэмэгдүүлэхийн тулд үнээ бууруулж байгаа бөгөөд үүнийгээ арай “нууц” байдлаар буюу өөрсдийн сүлжээний агаарын цагаа /air time/-аа гуравдагч компани зарах замаар хийж байгаа юм. Эдгээр операторуудын нэг Freedom-Pop үнэгүй план санал болгож эхэлжээ. Ямар нэгэн гэрээ байгууллах шаардлагагүй тул дуртай үедээ гарч болно. Үнэгүй планд 200 хүртэлх минутын ярианы эрх, 500 хүртэлх текст мессэж, 500 мигабайт хүртэлх интернэт эрх орно. Хэрэв хязгааргүй ярих эрх, мессаж авья гэвэл 11 доллар, 2GB интернэт гэхэд 20 доллар зэрэг боломжуудтай. Түүнчлэн компаний мөнгө олдог зар сурталчилгаануудаас нь даунлоуд хийвэл дата-гаар шагнуулна. Түүнчлэн энэ компаний үйлчлүүлэгч гэр бүлийн гишүүн, найз нөхдөөсөө илүүдэл дата-г нь өөртөө шилжүүлэх боломжтой. Энэ компани нь өөрийн сүлжээгүй бөгөөд Sprint-ээс агаарын цаг худалдаж авч борлуулдаг компани юм. Хэрэглэгчид утас, текст ямар нэгэн асуудалгүй, байршлаас хамаарч 3 юмуу 4 G хурдаар интернэттэй холбогдож байна гэжээ. Гол нь Sprint-ийн smart утаснууд л ажиллана. Утаснуудын үнийг нь веб сайт уруу нь орж шалгаарай. Эсвэл ebay ч юмуу интернэтээс арай хямд худалдааж авч болох юм. Ганцаараа бөгөөд wirelessээр интернэтээ авчихдаг, тэгтлээ утас хэрэглэдэггүй хүмүүст зүгээр санагдана. Бусад операторуудын үнийг харьцуулж хараарай. Straight Talk, Simple Mobile.
Ном
Nook, Kindle гарснаас хойш хүмүүс хүнд ном чирч явах шаардлагагүй и-ном худалдаж аваад уншаад явдаг болсон. Amazon.com ном хэвлэлийн Hachette компанитай хийсэн өндөр хэмжээний “тулаан”-аас хэрэглэгч бидэнд ашиг унаж байх шиг байна. Та бүхэн миний нэгэн адилаар цаасан номонд илүү дуртай бол бүр сайн юм болж. Зарим цаасан номнууд и-номнуудаас хямд болжээ. Жишээ нь нөгөө залуучуудын дунд нэрд гарсан Twilight ном Nook, Kindle дээр 8,99 доллар бол гайгүй эдлэгдсэн цаасан ном үнэгүйгээр тээвэрлэхээр 3,29 доллар гэж Thriftbooks.com дээр байх жишээтэй.
Эсвэл энэ үнэтэй санагдаж байвал классик номнуудыг үнэгүйгээр Project Gutenberg (Gutenberg.org)-аас даунлоуд хийж аваад уншиж болно. Харин орчин үеийн номыг бол мэдээж номын сангаас хайсан нь дээр байх.
Зочид буудал хямдаар
Зарим улирлуудад зарим чиглэлд зочид буудлын үнэ нэмэгддэг. Үүний хажуугаар зарим нь зөвхөн өрөөгөө л хөлслүүлэхэд илүүтэй анхаардаг тул онлайн сайтуудад хямд үнээр байршуулж эхэлдэг юм байна. Жишээ нь Hotwire-аас мэдэгдэж байгаагаар Lake Tahoe-ийн зочид буудлууд энэ намар хямд байх болно гэжээ. Энэ намрын Reno-Tahoe зочид буудлуудын үнэ түрүү жилийн мөн үеийнхээс 52%-иар буугаад байна гэсэн байна.  Niagra Falls-ийнх 38 хувиар буужээ. Түүнчлэн Virginia Beach, Seattle, Quebec хотуудынх нэлээд буусан байна. Hotwire сайт зочид буудлуудын нэрийг өрөө захиалах хүртэл чинь ил гаргадаггүй. Азаа үзээд захиалбал мөнгө хэмнэх боломж бий.  
Автомашины хямд даатгал-Калифорнид
California Low Cost Automobile Insurance Program-ийн талаар би урд нь бичиж байсныг зарим нэг нь санаж байгаа байх. Саяхан хэрэг гаргаад дахиад орж харав.  Бүр хямдарсан байна. http://www.mylowcostauto.com/
Энэ сайт уруу ороод танай коунтид жилийн төлбөр хэд байгааг орж хараарай. Мөн гэр бүлийн гишүүдийн тоогоо тавиад дээд оролгын хэмжээг харах боломжтой. Сакраментог сонгож харвал жилийн 276-хан доллар байна. Энэ даатгалыг авахын тулд дараахь нөхцөлийг хангах ёстой. Үүнд:
-         Жолооны рекорд сайн байх ёстой.
-         19-ээс дээш настай байх
-         3-аас дээш жилээр жолооны үнэмлэхтэй /жолоо барьж/ байсан байх.
-         Машин нь зээлийн биш байх, 20 мянган доллараас доош үнэтэй байх
-         Орлогын нөхцөлийг хангах. Жишээ нь 4 ам бүлтэй гэр бүл гэхэд 59625 доллараас доош орлоготой байх. Орлогын хувьд нөхцөл нь тийм ч хатуу биш санагдана. 
 Дашрамд дурдахад, жолооны репортоо CLUE /LexisNexis компаний lexisnexis.com (888) 497-0011/,  A-PLUS  /Verisk insurance solutions (800) 627-3487/ компаниудаас үнэгүй авах боломжтой.  

Thursday, July 24, 2014

Тоглоомын паркуудад арай хямдаар



Walt Disney World /Orlando/
Билетний хямдрал:  Урьдчилж олон өдрийнхийг авах. Нэг өдрийн билетийг орохдоо очиж авбал $99 бол 5 өдрийнхийг өдрийн $66 авна. Мөн билет авахынхаа өмнө дисней билет зарах албан ёсны газар болох UndercoverTourist.com ород үзээрэй. Хямдрал таарч мэднэ.
Зочид буудал: Паркийн дэвсгэр дэх буудлуун үнийг эхлээд судлаарай. Хамгийн аятайхан сонголт болж магад. Жишээ нь Disney Pop Century Resort зун шөнийн $122-аас үнэ нь эхэлж байна. Тэгээд ч эдгээр зочид буудлуудаас парк, онгоцны буудал уруу явдаг үнэгүй автобус нь өдөрт 50 доллар /паркин, бензин, цаг/ хөнгөхөн хэмнээд өгнө. Мөн зарим сургуулиудын хичээл эхэлсэн үед буюу  8-рсарын дундаас эхлээд эцэс хүртэл хүн ч багассан байна, мөн буудлын үнэ 25-35 хувиар буурсан байдаг хэмээн Themeparkinsider.com-ын Robert Niles бичжээ. Disney all Star Movie Resort 7-р сарын эхээр гэхэд нэг өрөөний үнэ шөнийн $150-аар эхэлдэг бол 8-р сарын сүүлчээр гэхэд $95-аас эхлэх жишээтэй.
Хоол: Парк доторх хоол үнэтэй заримдаа тийм ч амт сайтай бишийг та бүхэн мэднэ. Дисней доторх буудлын хоолны үнэ үүнтэй харьцуулбал арай хямд тусах нь бий. Буудлын Meal plan нь том хүний $63, хүүхдийн $19, үүнд өдрийн 2 хоол, паркт идэх snack багтана. Дисней дотор буугаагүй үед Дисней паркуудад одоо гаднаас хоол авч орохыг зөвшөөрдөг болсон тул жижиг хэмжээний cooler савандаа хоол, сэндвичээ аваад ирэхэд болж байна. Барьж явахад хэцү бол $5-аар локер түрээслээд хийчихэд болно. Дотроос хоол авах болбол сууж иддэгүй газрыг сонговол арай хямд тусна.
Cedar Point /Sandusky, Ohio/
Erie нуурын ойролцоо байдаг энэ парк хамгийн “хэцүү” 17 roller coaster-оороо алдартай юм байна. Билетээ очиж авбал $59, онлайнээр $49. Хэрэв Cedar Point resort-д буудалд буувал /$169-аас эхэлж байна/ өдрийн билетийг $39, 2 өдрийн 2 паркийн /усан парк ороод/ пасс $75 байна.
Busch Gardens /William, VA/
 Busch Gardens-ийн орох билет нь $72. Colonial Williamsburg хэмээх 18-р зууны үеийн байранд буувал билет нь $44 болно. 4 хүнтэй гэр бүлийн $1100 үнэтэй family package-д 2 паркийн билетүүд, Historic Powhatan Resort 3 өдөр хонох үнэ багтаж байгаа юм байна.
Legoland, Carlsbad, CA
Бяцхан хүүхдүүдийн дуртай парк. Ялангуяа легогоор тоглодог хүүхдүүд бүр ч дуртай. Онлайнээр билетийг авбал 10 хувь хямдарна /$76/. Club.Lego.com-д үнэгүй элсвэл зарим ашигтай саналуудыг авах боломжтой болно.  

Tuesday, July 22, 2014

Бензиний зэргийн талаар

Via ААА сэтгүүлд бичсэнээр ихэнх мужуудад, түүний дотор Montana, Nevada, Oregon, Utah, Wyoming мужуудад бензин түгээгүүрийн газруудад зарж байгаа бензиний октане зэргийг тодорхой дүрмийн дагуу эсвэл хэрэглэгчийн хүсэлтээр шалгаж байдаг юм байна. Өндөр октантай бензин хийхэд зориулагдсан машинд бага зэрэглэлтэйг хийвэл мотороос чахарсан дуу гарч магад. Бензинээс бус өөр бусад мехиник шалтгаанаар дуугарч болох тул ийм тохиолдолд машин эзэмшигчийн гарын авлагад зааснаас дээш октантай бензин хийх нь түр зуур аргалсан хэрэг болно. Өмнө нь зүгээр болж байсан зэрэглэлтэй бензин ажиллахааа больвол дээгүүр зэрэглэлийн бензин хийхээсээ өмнө бензин түгээгүүрийн газраа солиод аваад үз гэж зөвлөжээ. Өндөр зэрэглэлийн бензин нь машинд сайн, арай илүү удаан эдэлгээтэй байлгадаг гэдэг үнэн үү гэсэн асуултанд: ихэнх машинууд жирийн regular unleaded gas хэрэглэхэд зориулж үйлдвэрлэгдсэн байдаг, хэрэв машин эзэмшигчийн авлагад premium gas хэрэглэнэ гэж заагаагүй л бол үнэтэй бензин авч хийх нь мөнгөний гарз юм гэсэн байна.


Tsogtbaatar Sanjsuren Octane endertei baih ni shatalt hurdantai, mashiniig huchtei bolgono gesen ug. 87 octane tai ni zugeer. 89 g bol 91 bolon 87 g 50;50% tai jolooch nar loading rack deer blend hiideg. Harin dengej deliver hiisnii daraa buyu deliver hiij baih ued avbal muu gej yaridag um bilee. Uchir ni gazar doorhi tank dotorh hog uimej holildson baidag. Bi neleed olon jil 2005 hurtel benzinii truck jolooddog ajil hiij bailaa gej

Bayaraa Dagvadorj Huchtei bolgoh gevel ondor oktaneteig hiij baih heregtei yum baina. Gol ni mashiniig iluu sain, udaan edelgeetei boldohgui l gej haruilsan gej oilgoj baina.

  

Saturday, March 29, 2014

Телевизийн нэвтрүүлгээр бодлого хэрэгжүүлэх нь



Манай найз Монголоос ирээд найз биднийгээ инээлгэх олон “амьдралын” онигоо ярьсны нэг нь энэ юм. Нэг найзынх нь хүү аавдаа “ Энэ ээж чинь миний төрсөн ээж мөн юм уу. Намайг загнаад л байх юм. Хорон санаат хойд ээж юм биш үү” гэснийг ярьж бид хөхрөлдсөн билээ. Энэ нь Солонгос савангийн дуурь Монголд жижиг томгүй бараг бүх хүн үздэг, кино бүр дээр л хор найруулдаг хойд ээж элдэв муу зүйл хийдгээс хорон санаат хойд ээж гэдэг хэллэг 5-хан настай хүүхдэд хүртэл үлдсэнийх ажээ. Хойд ээж гэхээр л заавал муу зүйл хийхнээ дээ. Хэдийгээр минй бие Монгол нутагтаа очоогүй 10 гаруй жил болж байгаа ч саяхан Баатар ахыг Facebook дээрээ “Солонгос кино монгол хүний ааш зан, харьцаанд их нөлөөлдөг болжээ гэж бодох болов. Уг нь монгол хүн уужуу тайван, аливаад хүлээцтэй дээ” гэж бичсэн болон энэд байгаа болон Монголын олон хүмүүсийн бичлэгээс Солонгос кино Монгол хүмүүсийн ахуй, амьдралын сонголт, үйл хөдлөлд ихээхэн нөлөө үзүүлж байгаа юм байна гэж бодох болсон билээ. Мэдээллийн хэрэгслэлээр хүмүүсийн тархийг угааж дотор нь дуртай зүйлээ хийж болдгийг өндөр хөгжилтэй орнууд илт хэрэгжүүлдэг бөгөөд үүнд заавал муу зүйл байх албагүй билээ. Жишээ нь Америкт 2009 оноос MTV-ийн сувгаар “16 настай жирэмсэн” гэдэг reality show буюу бодит амьдралын шоуг үзүүлэх болсноос хойш насанд хүрээгүй охидын жирэмслэлт огцом буурч эхэлсэн байна. Америк охидуудын жирэмсэн болох магадлал нь Швецарь охидыг бодвол 10 дахин, Канад охидыг бодвол 2 дахин их байдаг судалгаа байдаг болон охидын төрөлтийн хэмжээ ядууралтай шууд холбоотой байдаг ба энэхүү ядуурал нь дараагийн үедээ дамждаг нөлөөтэй тул насанд хүрээгүй охидын дундах жирэмслэлтийг багасгах нь мэргэжилтнүүдийн хувьд том зорилт байдаг байна. 1991 оноос америкийн ЗГ-аас охидын жирэмслэлтийг багасгах талаар олон төрлийн бодлого боловсруулж хэрэгжүүлсэнээр жирэмслэлтийн хэмжээг 52 хувиар буруулж чадсан ч энэ олон бодлого дотроос хамгийн үр дүнтэй нь дээрх нэвтрүүлэг болж таарчээ. Энэхүү нэвтрүүлгээр залуу үзэгчид залуу ээжүүдийн хэрхэн нялх хүүхдээ харж асрах асуудалтай тулгарч байгааг, тухайлбал нялх хүүхдүүдийн уйлаан, шөнө дунд орилж уйлах, бөөлжих, гэдсэн дээр нь баах зэргийг бодит амьдрал дээр харснаар толгойндоо юм хийж авдаг бололтой. Дээрх нэвтрүүлгийн нэг дугаар гарсны маргааш хамгаалалтын хэрэгсэл гэсэн үгсийг агуулсан жиргээ /tweet/ 23 хувиар нэмэгддэг гэж Maryland-ин их сургуулийн Melissa Kearney,  Wellesley коллежийн Phillip B.Levine нарын судалгаагаар гарчээ. Түүнчлэн дээрх нэвтрүүлгийг их үздэг бүс нутагт охидын жирэмслэлт илүү ихээр багассан гэж гарчээ. Нийт дүнгээр харвал охидын жирэмслэлт 5.7 хувиар буюу жилд 20 мянга гаруйгаар буурсан үзүүлэлт байна.

Мөн Los Angeles Калифорний Их сургуулийн Robert Jensen, Chicago Их сургуулийн Emily Oster нарын Энэтхэгийн нэгэн тосгонд хийсэн судалгаагаар энэхүү тосгонд телевиз гарахаас өмнө эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдийнхээ зөвшөөрөлгүйгээр гэрээс гардаггүй, эмэгтэйчүүдийн 62 хувь нь нөхөр нь эхнэрээ зодохыг хүлээн зөвшөөрдөг гэж хэлж байжээ. Удалгүй телевиз нэвтэрч эхнэр нь гэрээсээ чөлөөтэй орж гардаг, нөхөр нь эхнэрээ зоддоггүй дунд ангийн гэр бүлүүдийн тухай энэтхэг савангийн дууриудын ихээхэн үздэг болж ирснээр тосгонд эдгээр нь ахуйн норм болж чадсан байна. Эдгээр савангийн дуурь нь 5 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэх эмэгтэйчүүдийн боловсролын хэмжээнд үр нөлөө үзүүлж чадсан байна. Тэгэхээр жишээ нь хог хаядаггүй болгомоор бол энэ бодлогоо савангийн дууриндаа сэмхэн хавчуулаад байвал үр дүн гарч эхлэхнээ дээ. За тэгээд энэ талаар манай бодлого боловсруулагчид бодоод ажиллаад эхэлсэн бизээ гэж найдья даа.

Thursday, March 13, 2014

Татвар 2013




  •      Энэ жилийн татвар бодолт дээр бага зэргийн өөрчлөлтүүд байна. Түрүү жил AGI-ын 7,5 хувиас дээших эрүүл мэндийн зардлыг хасч болж байсан бол энэ жилийн хувьд 10 хувиас дээш болж өөрчлөгдсөнөөс олон хүн ийм зардлаа хасч чадахгүйд хүрч байна. Өөрөөр хэлбэл таны AGI 30 мянган доллар байлаа гэхэд 3000 доллараас доош эмнэлгийн зардал тооцогдохгүй гэсэн үг юмаа.
  •       Хувиараа бизнес эрхлэгчид гэртээ бизнес оффистой гэдгээр тодорхой хэмжээний зардлыг хасах боломжтой байдаг. Энэ жилийн хувьд хялбарчилсан байдлаар олон мэдээлэл оруулах шаардлагагүйгээр “simplified expenses” гэдгийг сонгосноор энэхүү зардлыг хасах боломжтой болсон билээ. Гэхдээ хэрэв таны зардал чинь 1500 доллараас дээш бол хуучин аргаа сонгож зардлаа бодвол арай илүү ихийг гаргах боломжтой. Үүний тулд программ дээр home office expenses хэсэгт “Actual expenses” гэснийг сонгоорой.
  •   Хувиараа бизнес эрхлэгчид /Schedule C-тэй буюу бизнесийн зардлаа хувийн татвартай хамт бодогчид/ жирийн татвар бодогчдыг бодвол аудитад өртөх магадлал 2-3 дахин нэмэгдэж байна. Учир нь CCH publishing-аас IRS байгууллагаас sole-proprietor, partnership ангиллын бизнесийн аудиторын сургалтаа нэмэгдүүлж байгааг мэдээлжээ. Иймд бизнестэй хүмүүс орлого, зардлын бичиг баримтаа сайн хадгалж, журамлаарай.
  •  Жил бүр л хүмүүст анхааруулдаг боловч олон хүн татварын үеэр л санадаг нэгэн зүйлийг оруулж байна. Хэрэв та sole proprietor, partner, S corporation shareholder, and/or a self-employed individual гэж татвараа бөглөдөг бөгөөд урьдчилж тооцоолсноор тухайн онд 1000 доллараас дээш татвар төлөхөөр гарч байгаа бол estimated tax payments буюу урьдчилсан татварын төлбөрийг, corporation гэсэн бүртгэлтэй бол 500 болон түүнээс дээш долларын төлбөртэй гарахаар бол, мөн өмнө жил татвар төлж байсан бол тухайн жилээ урьдчилсан татварыг IRS-т төлсөн байх ёстой байдаг. Ерөнхийдөө урьдчилаад төлөх татварынхаа 90 орчим хувийг төлсөн байвал эсвэл төлөх татвар чинь 1000 доллараас доош байвал торгуульд ноогдохгүй гэж бодоход болно. Энэ талаар дэлгэрэнгүй Form 1040-ES -ээс олж үзээрэй.  Хэзээ төлөх талаар мөн эндээс харах боломжтой ба жил бүр их бага хэмжээгээр татвар төлж таардаг гэр бүлүүд өнгөрсөн оны татвараа бодох үедээ тухайн жилийнхээ татварт урьдчилаад хэдэн доллар төлөх нь /4/15-аас өмнө/ хамгийн баталгаатай нь юм.
  •  Америкийн иргэн болон ногоон карттай хүмүүс 3/31-ээс өмнө Affordable Care Act-ын дагуу эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдаагүй тохиолдолд 2014 оны татвар бодолт дээр төлөх торгууль хамгийн багаар жилд 95$, түүнээс дээш байх болно. Tax Policy Center байгуулагын ACA Tax Penalty Calculator-ыг  http://taxpolicycenter.org/taxfacts/acacalculator.cfm  ашиглалтанд оруулсан байна. Жишээ нь 2 хүүхэдтэй, 50 мянган долларын жилийн орлоготой гэр бүлд ноогдох торгууль жилийн 300$ орчим болж байна. Хэрэв хэлний бэрхшээл болон онлайнаар бөглөхөд төвөгтэй байвал https://www.coveredca.com/ сайтаар ороод зип кодоо хийгээд монгол хэлийг сонговол зөвшөөрөл авсан агентуудын нэрийн жагсаалт гарч ирэх болно. Тэднээр дамжуулан бүртгүүлэх боломжтой.