Sunday, May 8, 2011
Хууль бус оюутнууд санхүүгийн туслалцаа авч болох хуулийн төсөл Ассемблэд батлагдлаа
Калифорн мужийн Хууль бус оюутнуудыг хувийн сангуудаас санхүүгийн туслалцаа авахыг зөвшөөрсөн хуулийн төсөл AB130 өнгөрсөн долоо хоногт 51-21-ыг саналаар Ассемблэгээр батлагдлаа. Харин мужийн захирагч гарын үсэг зурсан тохиолдолд хууль болж хэрэгжих болно. Энэхүү үзэл санааг дэмжигч, ардчилсан намын гишүүн, мужийн шинэ захирагч маань уг хуулийн төслийг баталгаажуулах нь дамжиггүй гэж ихэнх хүмүүс үзэж байгаа ч тэр одоогоор энэ талаарх үзэл бодлоо нийтэд илэрхийлээгүй байна. Энэ нь Cенатад унасан DREAM act-ын хувилбар CA DREAM act-ын хэсэг /Калифорний ахлах сургуульд 3-аас дээш жилээр суралцсан хүүхдүүдэд хууль ёсны болох замыг нь баталгаажуулах/ бөгөөд ардчилсан намын гишүүн LA-ын ассемблийн төлөөлөгч Gil Cedillo энэхүү хуулийг 6 жилийн өмнөөс батлуулахаар зүтгэж ирсэн юм. Одоогоор түүний батлуулахаар оруулж ирсэн дээрх AB 130, мөн Калифорний хууль бус оюутнууд улсаас санхүүгийн туслалцаа авч болох AB 131 хуулийн төслүүд нэг нь эсвэл, хоёулаа батлагдвал орон даяар цагаачлалын талаарх маргаанд гал нэмэх нь гарцаагүй. Сайн юмны эхлэл болох болтугай гэж билэгшээж байя даа. We will see.
Tuesday, May 3, 2011
Хэрэгцээт мэдээлэл
1. Та бүхэн The Social Security Administration-ээс /SSA/ жил бүр явуулдаг таны ирээдүйд авч болох нийгмийн даатгалын мөнгөний хэмжээг дурдсан захиа энэ жил ирэхгүй байгааг анзаарсан уу. Энэ нь тус байгууллагаас зардлаа хэмнэх үүднээс захиа явуулахаа зогсоож онлайнээр мэдээлэл авах боломжтой болгосонтой холбоотой юм. Урьд нь тодорхой хэмжээний мөнгийг нийгмийн даатгалд тушаасан 25 болон түүнээс дээш насны хүмүүст төрсөн өдрөөс нь 3 сарын өмнө тогтмол энэхүү захиаг илгээдэг байсан. Та өөрийнхөө мэдээллийг харахыг хүсвэл тус байгууллагын сайтын www.socialsecurity.gov/estimator линк рүү орж “Estimate Your Retirement Benefits” гэдгийг дарж ороорой. SSA-ын хэвлэлийг төлөөлөгч Mark Lassiter-ийн мэдэгдэж байгаагаар тэтгэвэрт гарах нас, цалингийн өөрчлөлт зэрэг сарын тэтгэмжийн хэмжээнд нөлөөлж болох үзүүлэлтүүдийг өөрчлөх боломжийг олгож байгаа тул энэхүү цахим тооцооны хуудас нь цаасан захианаас илүү тодорхой тооцоолох боломжийг өгнө гэж байна. Харин өөрийнхөө авч байсан цалингийн түүх, тахир дутуугийн тэтгэмж, survivor benefits /хэн нэгнийг нас барсан тохиолдолд эхнэр нөхөрт нь оногдох тэтгэмж/ зэрэг мэдээллийг тус агентлагийн 1-800-772-1213 утас уруу залгаж авах ёстой аж.
2. Татвараа явуулсан ч нэг ажлаасаа авсан W2-гээ оруулахаа мартсан зэрэг алдаатай мэдээлэл явуулсан бол 1040Х формыг бөглөж алдаагаа засаж болно. Ер нь 3 жил хүртэлх хугацаанд гаргасан алдааг энэхүү формоор бөглөж засах боломжтой. Энэхүү формд 3 мөрийн дагуу та өмнө нь мэдээлсэн татварын өмнөх орлого /AGI – adjusted gross income/, одоо хэд болгож өөрчилж байна, нийт зөрүү, үүний ижлээр deductions /татварын өмнөх орлогын хасалт/, exemptions /нэг хүнд ноогдох хасалт/, татварт ноогдох орлогодоо тоо бөглөж бичнэ. Энэ формын сүүлийн хэсэгт яагаад ийм өөрчлөлт хийж байгаагаа тайлбарлаж бичнэ. Тэгээд гарын үсгээ зураад, он сар өдрөө тавиад явуулна. Эдгээр нь хэдийгээр энгийн сонсогдож байгаа боловч уг формыг бөглөхийн тулд өөрчлөлтөөс хамаараад нэлээд хэдэн эсвэл татварын бүх бодолтыг бүтнээр нь хийх шаардлагатай болж болох тул хэдийгээр 1040Х шаарддаггүй ч 1040 эхнээс нь шинээр хийсэн нь алдаа мадаггүй болгох юм. Үүний тулд татварын газрын үнэгүй программудыг ашиглаж болно. Гэхдээ хэрэв та 1 жилээс өмнөх /2009, 2008 оны/ татвартаа засалт хийх гэж байгаа бол жил бүрийн өөрчлөлтүүд дээрх татварын программуудад тусгагдсан байдаг тул онолын хувьд тухайн жилийн мэдээллийг оруулж зарим хэсгийг нь гараар бодох шаардлагатай. Гэвч заавал тухайн оны үзүүлэлтийг оруулж бодно, тэгэх ёстой гэсэн мэдээллийг би одоогоор олж хараагүй тул одоо байгаа программаар бодоод явуулахад нэг буруудахгүй болов уу. Гэхдээ мэддэг газраас нь лавлахад буруудахгүй байх. Хэрэв та татварын засалтаараа мөнгө авах болсон бол жирийн үеэс арай илүү хугацаагаар буюу 8-12 долоо хоног хүлээх шаардлагатай болно. Дашрамд дурдахад хүмүүс IRS-ээс татвараа бодох, засах захиа авсан ч тоохгүй орхидог нь буруу юм. Эртхэн асуудлыг шийдэх тусам гарах асуудал нь бага байх болно. Жишээ нь таны олсон орлогын хэмжээ татварын газар мэдээлэгдсэн байдаг ба компьютер автоматаар уг орлогод татвар ноогдуулж таныг татварын өртэй гаргасан байж болно. Хэрэв та ирсэн захиаг тоохгүй орхивол өрөн дээр чинь жил бүр торгууль нэмэгдсээр сүүлдээ бүх өрийг таны цалин, банкны данснаас шууд суутгах замаар барагдуулж болно. Гэтэл та татвараа эргэж бодуултал өртэй биш харин ч мөнгө буцааж авахаар гарч болно. Гэхдээ 3-аас дээш жилийн доторх мөнгийг л авах боломжтой. Харин өр бол хэдэн жилээр ч байж л байх болно. Авах юмаа бол хэзээд ч авна гэсэн үг.
3. Калифорний хоолны газруудад хоолноос гаралтай өвчлөлийг багасгах, ажилчдыг хүнсний бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуйн аюулгүйн шаардлагын дагуу бэлтгэх, боловсруулахад сургах зорилгоор хоол хүнсний бүтээгдэхүүнтэй шууд харьцдаг бүх ажилчдыг /тогооч, туслах гэхчилэн гал тогоонд ажил хийдэг бүх хүмүүс, бартэндэр, зөөгч гэх мэт/ "Food handler" сертификат программд хамрагдаж тэнцэж "Food handler" картаа авсан байх шаардсан хууль өнгөрсөн оны 9 сард батлагдсаныг блог дээрээ мэдээлж байсан билээ. Калифорн мужийн Монголчуудын нэлээд нь хоолтой “харьцдаг” ажил хийдэг, мөн хоолны бизнестэй хүмүүс нэлээд байгаа тул энэ хууль шууд нөлөөлөх нь дамжиггүй. Энэ хуулиар хэрэв ажилд 2011 оны 6-р сараас өмнө орсон бол "Food handler" картаа 2011 оны 7 сар гэхэд, дээрх хугацаанаас хойш ажилд орсон бол 30 хоногийн дотор сургалтанд хамрагдаж картаа авсан байх ёстой гэнэ. Богино хугацааны, хямд үнэтэй уг сургалт программаар наад эрүүл ахуйн шаардлагууд жишээ нь, хоол боловсруулахын өмнө гараа савантай усаар угаасан байх, мах, махан бүтээгдэхүүнийг бүрэн чанаж боловсруулах, хоолны хордлогын шинж тэмдэг гарсан бол яаралтай орон нутгийн эрүүл ахуйн ажлитнуудад мэдэгдэх гэхчилэн мэдээллийг агуулсан байх аж. Ажилчид өөрсдөө онлайнаар, эсвэл багштайгаар уг сургалтыг дүүргэж 2,5 цагийн шалгатыг өгч тэнцсэнээр дээрх картыг авна. Шалгалтын 60 долларыг байгууллагаас нь /эздүүд, менежерүүд/ ажилчид өөрсдөө сургалтын төлбөрөө /15 доллар орчим/ төлөх юм байна.
The National Restaurant Association (http://www.restaurant.org/) болон Food Safety (http://www.servsafe.com/ ) Калифорнид зориулсан хуулийн нөхцөлийг хангах онлайн курсуудыг вэб сайтууддаа байрлуулсан байна.
Энэ хуулийг хоолны газрын эздүүд янз бүрээр хүлээж авч байгаа. Жижиг газрын эздүүдийн хувьд ажилчдадаа анх л ажилд авахдаа зааж хэлж өгдөг наад захын мэдээллийг сургалт, шалгалт гэж мөнгө хийж байна үзэж байгаа байх. Нийтдээ Калифорний хэмжээгээр хоолны газруудад 1,5 сая хүн ажилладаг гэсэн тоо баримт байгаа тул төсөвт гайгүй орлого авчрах нь дамжиггүй. Том сүлжээ газруудын хувьд хариуцлагын асуудлаар үндэслээд дуртай байж болно. Гэхдээ нэгэнт л хууль батдагдсан болохоор хэрэгжилтэнд нь хяналт тавьж торгууль энээ тэрээ болох нь дамжиггүй. Дээрх сайтууд уруу орж үзлээ. Нэг нь 12,5 нөгөө нь 15 доллар төлөөд сургалтын материал хадгалж авах эрх өгөөд, тэр сургалтын материал дээрх кодоор орж 2 цаг гаруйн материалыг үзэж судлаад тестийг өгөх боломжтой гэсэн байна. Тест нийтдээ 40 орчим асуулттай байх ба 3 жилийн хүчинтэй энэхүү сертификат авах нөхцөлийг хангахын тулд ядаж 70 хувийг нь зөв бөглөсөн байх ёстой гэсэн байна. SacBee сонинд мэдээлснээр зарим ашгийн байгууллагууд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй янз бүрийн сургалт явуулах, сертификат олгох зар сурталчилгаа явуулж бизнес эздүүдийг төөрөлдүүлж байна гэснийг анхаарна бизээ.
4. Агаарын тээврийн компаниудаас зорчигчдод хэрэв онгоцондоо багтаагаагүй бол өмнөхөөсөө арай илүү мөнгө, мөн алдсан ачааны мөнгөн төлбөр дээр нь ачааны мөнгийг нь нэмж өгч байхаар болж байна. ЗГ-аас гаргасан энэ оны 8 сараас хэрэгжиж эхлэх шинэ дүрмээр суудалгүй болсон зорчигч дараагийн онгоцыг хүлээсэн хугацаанаас хамаарч 400-800 долларын нөхөн төлөөс олгогддог байсан бол 650-1330 доллар болж нэмэгдүүлж байгаа юм байна. Өнгөрсөн жилд 65 мянган зорчигч суудалгүй болж байсан, дээр нь 681 мянган зорчигч сайн дураараа суудлаасаа татгалзсан / bumped voluntarily- хүн суудалгүй болсон үед сайн дураараа суудлаа өгөөд оронд нь мөнгөн төлөөс авах/ гэсэн тоо байна. Гэхдээ энэ тоо нь нийт зорчигчдын маш бага хувь буюу 1 хувьтай тэнцэж байгаа юм байна. Дашрамд хэлэхэд сайн дураараа татгалзагч нар зарим нь энэ чиглэлээрээ мэргэшиж нэлээд мөнгө хийдэг гэсэн болсон гэсэн мэдээлэл уншиж байсан байна. Үүний тулд тэд аль болох хүн ихтэй чиглэлд, мөн үеийг тохиолдуулж билет авдаг, тэгээд бүртгэл эхлэх үед компанийн ажилтанд нь суудлаа өгөхөд бэлэн байгаа гэж мэдэгддэг юм байна. Та ч гэсэн аялах үедээ хэрэв онц яараагүй бол онгоцондоо бүртгүүлэх үедээ сайн дураараа сандлаа тавьж өгөхөд бэлэн байгаагаа мэдэгдвэл хэрэв хэн нэгэнд суудлыг чинь өгвөл хэдэн төгрөг хийгээд авч болохнээ. Мөн дээр дүрэмд нислэгийн компаниудыг вэб сайтдаа ачааны үнэ, нислэгээ өөрчлөхөд гарах зэрэг бүх төлбөрөө дэлгэрэнгүй тавьсан байхыг шаардсан, мөн олон улсын нислэгийн онгоцон дотроо 4 цагаас дээш, орон нутгийн онгоц 3 цагаас хугацаагаар хүлээлгэвэл зорчигчдод мөнгөн төлөөс олгох зэрэг заалтууд байна.
5. 16-19 насны хүүхдээ /тийн/ машины өөрийн даатгал дээрээ нэмэхэд таны төлбөрийг бараг 2 дахин нэмэгдэж орхидог. Учир нь машины даатгалын хэмжээ 3 гол үзүүлэлт: жолоо барьж байгаа нийт хугацаа, аваар ослын түүх, жилд жолооддог нийт замын хэмжээ юм. Шинээр жолоо барьж эхэлж байгаа хүн даатгалын үүднээс хамгийн эрсдэл ихтэй даатгуулагч байдаг бөгөөд ядаж л эхний 3 жил машины даатгалд илүү их мөнгийг төлөх нь ойлгомжтой болдог. Гэхдээ үүнийг зохих хэмжээнд бага байлгах боломжийг эрж хайх хэрэгтэй. Үүний тулд машины даатгалуудын компаниудын хооронд үнийг харьцуулахаас эхэлнэ. www.insweb, www.einsurance зэрэг сайтуудаар үнэлгээгээ ойролцоогоор тогтоолгож харж болно. Калифорний хувьд мужийн Даатгалын хэлтсийн вэб сайт www.insurance.ca.gov /1800-927-4357/-ын “Compare Premiums” товчлуурыг дарж ороод өөрийн үзүүлэлтийг оруулснаар манай мужид үйл ажиллагаа явуулж буй даатгалын компаниудын 12 хүртэлх хугацааны даатгалын үнийн дүнтэй жагсаалтыг гаргаж авч болно. Эдгээрээс өөрийн боломжтой компанийг сонгоорой. Үүний дараа тийн-жолооч нарт зориулсан хөнгөлөлтүүдийг ашиглах боломжтой эсэхийг шалгана. Жишээ нь ихэнх компани тийн-жолооч нарт зориулсан “good student” хямдрал байдаг. Үүгээр хэрэв хүүхэд чинь дүн 3.0 /В/-болон түүнээс дээш бол тухайн даатгалын компаниас хамааран 10-25 хувийн хямдралыг авах боломжтой. Өөр нэг үзүүлэлт бол ямар машин барьж байгаагаас төлбөрийн хэмжээ ихээхэн шалтгаална. Kia Sedona, Mazda Mazda5 Acura ZDX, Audi TTS, A5 зэрэг машинуудыг бодвол хямд даатгагдах болно /ямар төрлийн машин үнэтэй, эсвэл хямд даатгагддаг талаар өмнөх мэдээлэлд бичсэн байгаа. Бүрэн жагсаалтыг www.insweb сайтаас олж хараарай/. Дээр нь тийн жолооч даатгалын төлбөрийг бага байлгах бусад боломжууд үүний дотор байр, машины нэгдсэн даатгалтай байх, дидактаблаа ихэсгэх /ослын үед хармаанаас чинь гарах мөнгө их болно гэсэн үг/, даатгалынхаа команиаар удаан хугцаанд үйлчлүүлбэл “persistency” хямдрал авах зэрэг байж болно. Мөн зарим компанийн тусгай хөнгөлөлтийн программууд, жишээ нь State Farm “Drice Safe &Save” программаар жолооч өөрийн явсан замаа 6 сар тутамд сайн дураараа мэдээлэх ба хэрэв жилд бага зам явсан бол 45 хүртэлх бага даатгалын төлбөр төлөх, Allstate болон зарим даатгалын компаниуд эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ хамтаар “teenSmart” онлайн аюулгүйн хичээлд /нэг удаагийн төлбөртэй/ бүртгүүлбэл эилийн төлбөрөө 15 хүртэлх хэмжээгээр хөнгөлүүлж болно. Энэ нь www.adeptdriver.com сайт дээр байгаа. Калифорнид мужийн хэлстээс санал болгодог бага орлоготой жолооч нарт зориулсан California Low-Сost Auto (CLCA) машины даатгал байдаг талаар та бүхэн сонсож байсан байх. Тухайн программын нөхцөлийг хангасан өргөдөл гаргагчийн орлогын хэмжээ, хаана оршин суугаагаас хамаарч хамгийн энгийн нөхцөлтэй даатгалыг жилийн 213 доллар болон түүнээс дээш хэмжээтэйгээр авч болно. Гэхдээ энэ программ 19 болон түүнээс дээш насныханд зориулагдсан бөгөөд 3 жилээс дээш хугацаагаар тасралтгүй жолооны эрхтэй байсан, жолооны бичлэг цэвэртэй, 20 мянга болон түүнээс доош үнэтэй машин эзэмшдэг, жилд 27,075 доллараас доош орлоготой, эцэг эхийнхээ татварт цуг бодогдоогүй байх гэсэн нөхцөлүүдтэй. Дэлгэрэнгүйг www.mylowcostauto.com сайтаас болон (866) 602-8861 утсаар лавлаж болно. Калифорнид хүүхдүүд 15 ½ настайдаа learmer permit /сурч байгаа/, шалгалтаа өгч тэнцсэн бол 16 наснаасаа жинхэнэ үнэмлэх авах эрхтэй билээ. Тийн жолооч нар жолооны эрх авсан эхний жилээ оройн 11 цагаас өглөөний 5 цаг хүртэлх хооронд, мөн хажууд нь эцэг эх, болон 25-наснаас дээш насны том хүн байхгүй үед 20 болон түүнээс бага насны зорчигчтай жолоо барих эрхгүй /www.dmv.ca.gov/teenweb/ байдгийг та бүхэн анхаарна биз. Эцэст нь эдгээр насны жолооч нартай холбоотой зарим баргар тоо баримтыг дурдвал: Эдгээр насны жолооч нар 25-69 насныхныг бодвол аваар, осолд орох магадлал нь 4 дахин илүү байдаг, машины осол нь эдгээр насны хүүхдүүдийн нас барах гол шалтгаануудын нэг хэвээр байна, жолооч хүүхдүүд, зорчигчдын амь насаа алдсан автомашины ослын 38 хувь нь амралтын өдрүүдээр, ихэвчлэн 5, 6, 7, 8 саруудад гардаг байна. Эдгээр нь тэднийг болгоомжтой байхыг сануулж байгаа хэрэг юм. Тийн жолоч нарт аюулгүйн талаар www.teendriver.com болон даатгалын компаниудын сайтууд, тухайлбал www.usaa.com сайтын “Advice Center” хэсгээс, www.usaaedfoundation.org “Behind the Wheel” хэсэг, “On the road” видео, www.betterteendriving.com NNID (not now, I’m driving) видео, www.geigo.com тийн хуудас, “Promise” видео зэргийг үзүүлж харуулахад илүүдэхгүй байх.
2. Татвараа явуулсан ч нэг ажлаасаа авсан W2-гээ оруулахаа мартсан зэрэг алдаатай мэдээлэл явуулсан бол 1040Х формыг бөглөж алдаагаа засаж болно. Ер нь 3 жил хүртэлх хугацаанд гаргасан алдааг энэхүү формоор бөглөж засах боломжтой. Энэхүү формд 3 мөрийн дагуу та өмнө нь мэдээлсэн татварын өмнөх орлого /AGI – adjusted gross income/, одоо хэд болгож өөрчилж байна, нийт зөрүү, үүний ижлээр deductions /татварын өмнөх орлогын хасалт/, exemptions /нэг хүнд ноогдох хасалт/, татварт ноогдох орлогодоо тоо бөглөж бичнэ. Энэ формын сүүлийн хэсэгт яагаад ийм өөрчлөлт хийж байгаагаа тайлбарлаж бичнэ. Тэгээд гарын үсгээ зураад, он сар өдрөө тавиад явуулна. Эдгээр нь хэдийгээр энгийн сонсогдож байгаа боловч уг формыг бөглөхийн тулд өөрчлөлтөөс хамаараад нэлээд хэдэн эсвэл татварын бүх бодолтыг бүтнээр нь хийх шаардлагатай болж болох тул хэдийгээр 1040Х шаарддаггүй ч 1040 эхнээс нь шинээр хийсэн нь алдаа мадаггүй болгох юм. Үүний тулд татварын газрын үнэгүй программудыг ашиглаж болно. Гэхдээ хэрэв та 1 жилээс өмнөх /2009, 2008 оны/ татвартаа засалт хийх гэж байгаа бол жил бүрийн өөрчлөлтүүд дээрх татварын программуудад тусгагдсан байдаг тул онолын хувьд тухайн жилийн мэдээллийг оруулж зарим хэсгийг нь гараар бодох шаардлагатай. Гэвч заавал тухайн оны үзүүлэлтийг оруулж бодно, тэгэх ёстой гэсэн мэдээллийг би одоогоор олж хараагүй тул одоо байгаа программаар бодоод явуулахад нэг буруудахгүй болов уу. Гэхдээ мэддэг газраас нь лавлахад буруудахгүй байх. Хэрэв та татварын засалтаараа мөнгө авах болсон бол жирийн үеэс арай илүү хугацаагаар буюу 8-12 долоо хоног хүлээх шаардлагатай болно. Дашрамд дурдахад хүмүүс IRS-ээс татвараа бодох, засах захиа авсан ч тоохгүй орхидог нь буруу юм. Эртхэн асуудлыг шийдэх тусам гарах асуудал нь бага байх болно. Жишээ нь таны олсон орлогын хэмжээ татварын газар мэдээлэгдсэн байдаг ба компьютер автоматаар уг орлогод татвар ноогдуулж таныг татварын өртэй гаргасан байж болно. Хэрэв та ирсэн захиаг тоохгүй орхивол өрөн дээр чинь жил бүр торгууль нэмэгдсээр сүүлдээ бүх өрийг таны цалин, банкны данснаас шууд суутгах замаар барагдуулж болно. Гэтэл та татвараа эргэж бодуултал өртэй биш харин ч мөнгө буцааж авахаар гарч болно. Гэхдээ 3-аас дээш жилийн доторх мөнгийг л авах боломжтой. Харин өр бол хэдэн жилээр ч байж л байх болно. Авах юмаа бол хэзээд ч авна гэсэн үг.
3. Калифорний хоолны газруудад хоолноос гаралтай өвчлөлийг багасгах, ажилчдыг хүнсний бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуйн аюулгүйн шаардлагын дагуу бэлтгэх, боловсруулахад сургах зорилгоор хоол хүнсний бүтээгдэхүүнтэй шууд харьцдаг бүх ажилчдыг /тогооч, туслах гэхчилэн гал тогоонд ажил хийдэг бүх хүмүүс, бартэндэр, зөөгч гэх мэт/ "Food handler" сертификат программд хамрагдаж тэнцэж "Food handler" картаа авсан байх шаардсан хууль өнгөрсөн оны 9 сард батлагдсаныг блог дээрээ мэдээлж байсан билээ. Калифорн мужийн Монголчуудын нэлээд нь хоолтой “харьцдаг” ажил хийдэг, мөн хоолны бизнестэй хүмүүс нэлээд байгаа тул энэ хууль шууд нөлөөлөх нь дамжиггүй. Энэ хуулиар хэрэв ажилд 2011 оны 6-р сараас өмнө орсон бол "Food handler" картаа 2011 оны 7 сар гэхэд, дээрх хугацаанаас хойш ажилд орсон бол 30 хоногийн дотор сургалтанд хамрагдаж картаа авсан байх ёстой гэнэ. Богино хугацааны, хямд үнэтэй уг сургалт программаар наад эрүүл ахуйн шаардлагууд жишээ нь, хоол боловсруулахын өмнө гараа савантай усаар угаасан байх, мах, махан бүтээгдэхүүнийг бүрэн чанаж боловсруулах, хоолны хордлогын шинж тэмдэг гарсан бол яаралтай орон нутгийн эрүүл ахуйн ажлитнуудад мэдэгдэх гэхчилэн мэдээллийг агуулсан байх аж. Ажилчид өөрсдөө онлайнаар, эсвэл багштайгаар уг сургалтыг дүүргэж 2,5 цагийн шалгатыг өгч тэнцсэнээр дээрх картыг авна. Шалгалтын 60 долларыг байгууллагаас нь /эздүүд, менежерүүд/ ажилчид өөрсдөө сургалтын төлбөрөө /15 доллар орчим/ төлөх юм байна.
The National Restaurant Association (http://www.restaurant.org/) болон Food Safety (http://www.servsafe.com/ ) Калифорнид зориулсан хуулийн нөхцөлийг хангах онлайн курсуудыг вэб сайтууддаа байрлуулсан байна.
Энэ хуулийг хоолны газрын эздүүд янз бүрээр хүлээж авч байгаа. Жижиг газрын эздүүдийн хувьд ажилчдадаа анх л ажилд авахдаа зааж хэлж өгдөг наад захын мэдээллийг сургалт, шалгалт гэж мөнгө хийж байна үзэж байгаа байх. Нийтдээ Калифорний хэмжээгээр хоолны газруудад 1,5 сая хүн ажилладаг гэсэн тоо баримт байгаа тул төсөвт гайгүй орлого авчрах нь дамжиггүй. Том сүлжээ газруудын хувьд хариуцлагын асуудлаар үндэслээд дуртай байж болно. Гэхдээ нэгэнт л хууль батдагдсан болохоор хэрэгжилтэнд нь хяналт тавьж торгууль энээ тэрээ болох нь дамжиггүй. Дээрх сайтууд уруу орж үзлээ. Нэг нь 12,5 нөгөө нь 15 доллар төлөөд сургалтын материал хадгалж авах эрх өгөөд, тэр сургалтын материал дээрх кодоор орж 2 цаг гаруйн материалыг үзэж судлаад тестийг өгөх боломжтой гэсэн байна. Тест нийтдээ 40 орчим асуулттай байх ба 3 жилийн хүчинтэй энэхүү сертификат авах нөхцөлийг хангахын тулд ядаж 70 хувийг нь зөв бөглөсөн байх ёстой гэсэн байна. SacBee сонинд мэдээлснээр зарим ашгийн байгууллагууд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй янз бүрийн сургалт явуулах, сертификат олгох зар сурталчилгаа явуулж бизнес эздүүдийг төөрөлдүүлж байна гэснийг анхаарна бизээ.
4. Агаарын тээврийн компаниудаас зорчигчдод хэрэв онгоцондоо багтаагаагүй бол өмнөхөөсөө арай илүү мөнгө, мөн алдсан ачааны мөнгөн төлбөр дээр нь ачааны мөнгийг нь нэмж өгч байхаар болж байна. ЗГ-аас гаргасан энэ оны 8 сараас хэрэгжиж эхлэх шинэ дүрмээр суудалгүй болсон зорчигч дараагийн онгоцыг хүлээсэн хугацаанаас хамаарч 400-800 долларын нөхөн төлөөс олгогддог байсан бол 650-1330 доллар болж нэмэгдүүлж байгаа юм байна. Өнгөрсөн жилд 65 мянган зорчигч суудалгүй болж байсан, дээр нь 681 мянган зорчигч сайн дураараа суудлаасаа татгалзсан / bumped voluntarily- хүн суудалгүй болсон үед сайн дураараа суудлаа өгөөд оронд нь мөнгөн төлөөс авах/ гэсэн тоо байна. Гэхдээ энэ тоо нь нийт зорчигчдын маш бага хувь буюу 1 хувьтай тэнцэж байгаа юм байна. Дашрамд хэлэхэд сайн дураараа татгалзагч нар зарим нь энэ чиглэлээрээ мэргэшиж нэлээд мөнгө хийдэг гэсэн болсон гэсэн мэдээлэл уншиж байсан байна. Үүний тулд тэд аль болох хүн ихтэй чиглэлд, мөн үеийг тохиолдуулж билет авдаг, тэгээд бүртгэл эхлэх үед компанийн ажилтанд нь суудлаа өгөхөд бэлэн байгаа гэж мэдэгддэг юм байна. Та ч гэсэн аялах үедээ хэрэв онц яараагүй бол онгоцондоо бүртгүүлэх үедээ сайн дураараа сандлаа тавьж өгөхөд бэлэн байгаагаа мэдэгдвэл хэрэв хэн нэгэнд суудлыг чинь өгвөл хэдэн төгрөг хийгээд авч болохнээ. Мөн дээр дүрэмд нислэгийн компаниудыг вэб сайтдаа ачааны үнэ, нислэгээ өөрчлөхөд гарах зэрэг бүх төлбөрөө дэлгэрэнгүй тавьсан байхыг шаардсан, мөн олон улсын нислэгийн онгоцон дотроо 4 цагаас дээш, орон нутгийн онгоц 3 цагаас хугацаагаар хүлээлгэвэл зорчигчдод мөнгөн төлөөс олгох зэрэг заалтууд байна.
5. 16-19 насны хүүхдээ /тийн/ машины өөрийн даатгал дээрээ нэмэхэд таны төлбөрийг бараг 2 дахин нэмэгдэж орхидог. Учир нь машины даатгалын хэмжээ 3 гол үзүүлэлт: жолоо барьж байгаа нийт хугацаа, аваар ослын түүх, жилд жолооддог нийт замын хэмжээ юм. Шинээр жолоо барьж эхэлж байгаа хүн даатгалын үүднээс хамгийн эрсдэл ихтэй даатгуулагч байдаг бөгөөд ядаж л эхний 3 жил машины даатгалд илүү их мөнгийг төлөх нь ойлгомжтой болдог. Гэхдээ үүнийг зохих хэмжээнд бага байлгах боломжийг эрж хайх хэрэгтэй. Үүний тулд машины даатгалуудын компаниудын хооронд үнийг харьцуулахаас эхэлнэ. www.insweb, www.einsurance зэрэг сайтуудаар үнэлгээгээ ойролцоогоор тогтоолгож харж болно. Калифорний хувьд мужийн Даатгалын хэлтсийн вэб сайт www.insurance.ca.gov /1800-927-4357/-ын “Compare Premiums” товчлуурыг дарж ороод өөрийн үзүүлэлтийг оруулснаар манай мужид үйл ажиллагаа явуулж буй даатгалын компаниудын 12 хүртэлх хугацааны даатгалын үнийн дүнтэй жагсаалтыг гаргаж авч болно. Эдгээрээс өөрийн боломжтой компанийг сонгоорой. Үүний дараа тийн-жолооч нарт зориулсан хөнгөлөлтүүдийг ашиглах боломжтой эсэхийг шалгана. Жишээ нь ихэнх компани тийн-жолооч нарт зориулсан “good student” хямдрал байдаг. Үүгээр хэрэв хүүхэд чинь дүн 3.0 /В/-болон түүнээс дээш бол тухайн даатгалын компаниас хамааран 10-25 хувийн хямдралыг авах боломжтой. Өөр нэг үзүүлэлт бол ямар машин барьж байгаагаас төлбөрийн хэмжээ ихээхэн шалтгаална. Kia Sedona, Mazda Mazda5 Acura ZDX, Audi TTS, A5 зэрэг машинуудыг бодвол хямд даатгагдах болно /ямар төрлийн машин үнэтэй, эсвэл хямд даатгагддаг талаар өмнөх мэдээлэлд бичсэн байгаа. Бүрэн жагсаалтыг www.insweb сайтаас олж хараарай/. Дээр нь тийн жолооч даатгалын төлбөрийг бага байлгах бусад боломжууд үүний дотор байр, машины нэгдсэн даатгалтай байх, дидактаблаа ихэсгэх /ослын үед хармаанаас чинь гарах мөнгө их болно гэсэн үг/, даатгалынхаа команиаар удаан хугцаанд үйлчлүүлбэл “persistency” хямдрал авах зэрэг байж болно. Мөн зарим компанийн тусгай хөнгөлөлтийн программууд, жишээ нь State Farm “Drice Safe &Save” программаар жолооч өөрийн явсан замаа 6 сар тутамд сайн дураараа мэдээлэх ба хэрэв жилд бага зам явсан бол 45 хүртэлх бага даатгалын төлбөр төлөх, Allstate болон зарим даатгалын компаниуд эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ хамтаар “teenSmart” онлайн аюулгүйн хичээлд /нэг удаагийн төлбөртэй/ бүртгүүлбэл эилийн төлбөрөө 15 хүртэлх хэмжээгээр хөнгөлүүлж болно. Энэ нь www.adeptdriver.com сайт дээр байгаа. Калифорнид мужийн хэлстээс санал болгодог бага орлоготой жолооч нарт зориулсан California Low-Сost Auto (CLCA) машины даатгал байдаг талаар та бүхэн сонсож байсан байх. Тухайн программын нөхцөлийг хангасан өргөдөл гаргагчийн орлогын хэмжээ, хаана оршин суугаагаас хамаарч хамгийн энгийн нөхцөлтэй даатгалыг жилийн 213 доллар болон түүнээс дээш хэмжээтэйгээр авч болно. Гэхдээ энэ программ 19 болон түүнээс дээш насныханд зориулагдсан бөгөөд 3 жилээс дээш хугацаагаар тасралтгүй жолооны эрхтэй байсан, жолооны бичлэг цэвэртэй, 20 мянга болон түүнээс доош үнэтэй машин эзэмшдэг, жилд 27,075 доллараас доош орлоготой, эцэг эхийнхээ татварт цуг бодогдоогүй байх гэсэн нөхцөлүүдтэй. Дэлгэрэнгүйг www.mylowcostauto.com сайтаас болон (866) 602-8861 утсаар лавлаж болно. Калифорнид хүүхдүүд 15 ½ настайдаа learmer permit /сурч байгаа/, шалгалтаа өгч тэнцсэн бол 16 наснаасаа жинхэнэ үнэмлэх авах эрхтэй билээ. Тийн жолооч нар жолооны эрх авсан эхний жилээ оройн 11 цагаас өглөөний 5 цаг хүртэлх хооронд, мөн хажууд нь эцэг эх, болон 25-наснаас дээш насны том хүн байхгүй үед 20 болон түүнээс бага насны зорчигчтай жолоо барих эрхгүй /www.dmv.ca.gov/teenweb/ байдгийг та бүхэн анхаарна биз. Эцэст нь эдгээр насны жолооч нартай холбоотой зарим баргар тоо баримтыг дурдвал: Эдгээр насны жолооч нар 25-69 насныхныг бодвол аваар, осолд орох магадлал нь 4 дахин илүү байдаг, машины осол нь эдгээр насны хүүхдүүдийн нас барах гол шалтгаануудын нэг хэвээр байна, жолооч хүүхдүүд, зорчигчдын амь насаа алдсан автомашины ослын 38 хувь нь амралтын өдрүүдээр, ихэвчлэн 5, 6, 7, 8 саруудад гардаг байна. Эдгээр нь тэднийг болгоомжтой байхыг сануулж байгаа хэрэг юм. Тийн жолоч нарт аюулгүйн талаар www.teendriver.com болон даатгалын компаниудын сайтууд, тухайлбал www.usaa.com сайтын “Advice Center” хэсгээс, www.usaaedfoundation.org “Behind the Wheel” хэсэг, “On the road” видео, www.betterteendriving.com NNID (not now, I’m driving) видео, www.geigo.com тийн хуудас, “Promise” видео зэргийг үзүүлж харуулахад илүүдэхгүй байх.
Wednesday, April 27, 2011
Гүзээлзгэнэ
- 1 кап /cup/ буюу ойролцоогоор дунд зэргийн 8 ширхэг гүзээлзгэнэ 50 калоритой, 8-хан грамм чихэртэй, USDA-ын санал болгодог өдрийн нормын 149 хувьтай тэнцэх хэмээний С витаминыг агуулдаг, мөн хүний биед хэрэгцээт folate /витамин B9 /, potassium, manganese зэрэг бодисыг агуулдаг.
- Хэд хэдэн санал асуулгаар хүүхдүүдийн дуртай нэг номерын жимсээр шалгарсан. Мөн том хүмүүс ч гэсэн дуртай. Америкийн гэр бүлүүдийн ойролцоогоор 94 хувь нь гүзээлзгэнэ иддэг гэжээ. Гүзээлзгэнийг зөвхөн өөрөөр нь биш салат, шөл, соус болон үндсэн хоолонд оруулж хэрэглэх нь их.
- Хаврын хамгийн түрүүнд болдог жимсний нэг. Мөн үр нь дотроо биш гаднаа байдаг цорын ганц жимс юм байна. Нэг томхон гүзээлзгэнэ 200 гаруй үртэй.
- Эрт цагаас эхлэн гүзээлзгэнийг зүрхний хэлбэртэйг бэлэгдэж хайр сэтгэлийн бэлэгдэл, мөн зарим төрлийн өвчнийг эдгээх эм гэж итгэж хэрэглэж байсан байна.
Та бүхэн гүзээлзгэнийг хэрхэн сонгож худалдаж авах, хэрхэн хадгалах талаар дараахь зөвлөгөөг анхааралдаа авна уу.
- Хуурай, хатуу, бүрэн боловсорсон /жигд гүн улаан өнгөтэй/-ыг сонгож ав. Угны навч нь ногоон бөгөөд шинэхэн харагдаж байх ёстой. Хайрцаг саванд нь толбо /шингэн/ байгаа бол доторх жимснээс зарим нь хэт болсон байна гэсэн үг.
- Гүзээлзгэнийг жаахан шахахад л өнгө нь муудаж, толботой болох тул маш болгоомжтой барих ёстой.
- Гүзээлзгэнийг хөргөгчинд 3 хонуулахад шинэ байдлаа хадгалж чадна. Түүнээс олон хоновол чанараа алдаж эхэлнэ. Аятайхан хадгалахын тулд цаасан алчуур дэвссэн /шүүсийг нь шингээнэ/ пластик тагтай саванд угаалгүйгээр хийж хөргөгчинд хийнэ. Хэрэглэх үедээ усаар маш хурдан зайлаад ав. Усанд удаан дэвтээх хэрэггүй.
- Илүүдэл хэрэглэхгүй гүзээлзгэнээ угааж, ногооныг нь аваад хэрчээд битүү сав, уутанд хийж хөлдөөгчинд 6 сар хүртэлх хугацаагаар хадгалж болно. Хөлдүү гүзээлзгэнийг smooth, shake зэрэг ундаа бэлдэх, мөн шинэ жимсний адилаар төрөл бүрийн амттан дээр тавьж идэж хэрэглэж болно.
Харин гүзээлзгэнийг хэрхэн түүх талаар зөвлөгөөг Snow Peak Farm /www.snowypeaksfarm.com/-ын сайтаа авсан зөвлөгөөг орууллаа.
- Жимснээс хагас инч орчмоор дээхэн талд нь ишнээс нь долоовор хуруу, эрхий хурууны хумсны тусламжтайгаар бага зэрэг эргүүлж тасалж ав. Ингэснээр тасарсан жимс чиний алганд орох болно.
- Энэ аргаар хоёр гараа дүүргээд /нэг алганд ойролцоогоор 3-4 жимс багтана/ маш болгоомжтойгоор хайрцаг, хувиндаа хий. Бүү шид.
- Саваа бүү хэт дүүргээрэй. Доод хэсэг нь няцарч магад.
Гэхдээ нэгэн анхааруулгыг оруулахгүй бол болохгүй байх. Харамсалтай нь өнгөрсөн жил California Department of Pesticide Regulation байгууллага хүмүүс, болон зарим байгууллагуудын анхааруулгыг үл хайхран хүний биед хортой химийн бодис бүхий methyl iodide буюу Midas хэмээн нэрлэгддэг бодисыг хүнсний ногоо, жимс, түүний дотор гүзээлзгэний тариалалтанд хэрэглэхийг зөвшөөрөн бүртгэсэн билээ. Иймд аливаа ногоо жимсийг идэж хэрэглэхдээ ядаж л сайн угаах, боломжтой бол органик буюу химийн бодисоор бордоогүйг худалдан авч байвал бидний бие организмд хор нөлөө багатай байх болов уу.
Friday, April 15, 2011
Мэдэхэд илүүдэхгүй …
Утсаар ямар нэгэн албан газар уруу залгахад автомат яригчаар одоо тэр товчлуурыг дар, одоо тэрийг гэх мэтээр нэлээд цагийг авдаг. Тэгвэл ямар дугаарыг дарвал шууд хүнтэй холбогдож болохыг 2200 гаруй компани дээр туршиж байсан гаргасан жагсаалтыг www.GetHuman.com сайтаас хараарай. Та энэ сайтаас компаний нэрийн эхний үсгийн жагсаалтын дагуу эсвэл шууд компаний нэрээр хайлт хийж болно. Жишээ нь Chase банк уруу бол хэлж байгаа мессажийг нь тоолгүйгээр хүнтэй холбогдох хүртлээ 0-г л дараад байх гэх мэт. Зарим компаний хувьд 0 тоог дарснаар оператортай холбогдож болдог бол зарим компаний утсанд энэ нь хэрэгждэггүй юм байна. AT&T U-Verse (888) 722-9337 уруу extension дугаар асуухад нь 924-т, Greyhound уруу 26-г дарснаар хүнтэй холбогдож болно. Миний хувийн арга бол хэлүүлж хариулт авдаг автомат яригчтай газар уруу ихэвчлэн “Human”, “agent” гэдэг үгийг нэг болон давтаж хэлснээр хүнтэй холбуулж авдаг билээ. Мөн компаниудын утасны хүлээлтийн дундаж хугацаа, customer-service-д өгсөн үнэлгээнүүдийг дээрх сайтаас орж харж болно.
Англи хэл сурч байгаа хүмүүст: Бид нар хэл яриандаа би тэгнэ, тэгэх гэж байгаа гэдэг ирээдүй цагийн англи үгийг /will or be going to/ их хэрэглэдэг. Хэл сурч байгаа эхний үед хүмүүс алийг нь ямар үед хэрэглэхээ мэдэхгүй алдаа их гаргадаг. Тэгвэл дараахь зөвлөгөөг санаж байгаад хэрэглэж байгаарай.
1. Will гэдэг үг “Probably” буюу магадгүй гэдэг үгтэй цуг их хэрэглэгддэг. Жишээ нь:
Би маргааш парк явах байхаа.
I will probably go to the park tommorrow.
Үгүйсгэсэн утгатай үед: Мари маргааш парк явахгүй байхаа.
Mary probably won’t go to the park tommorrow. /жирийн ярианд/
Mary will probably not go to the park tommorrow. /албан болон бичгийн хэлэнд/
2. Ирээдүйг таамагласан үед will or be going to нь ижил утгатай тул хоёулангий нь хэрэглэж болно. Жишээ нь: Тэр хичээлээ сайн хийсэн тул А авах болно.
He will get “A” because he studied hard.
He is going to get “A” because he studied hard.
3. Гарцаагүй хийх төлөвлөгөөгөө илэрхийлэхдээ be going to-г хэрэглэнэ. Жишээ нь: Би өнөөдөр оройн хоол хийх тул зарим ногоо худалдаж авлаа.
I bought some produce because I’m going to cook dinner tonight.
4. Сайн дураар, өөрийн хүслээр хийх гэж байгаа зүйлээ илэрхийлэхдээ will-г хэрэглэнэ. Жишээ нь Би туслая.
I’ll help you.
Consumer Reports сэтгүүлд мэдээлснээр микровэйвыг хамгийн амар бөгөөд хурдан аргаар цэвэрлэхийн тулд ёроолтой тавганд /эсвэл аяганд/ бага хэмжээний лимоны жүүс /1/4 cup орчим/ хийгээд таглалгүйгээр хамгийн их /high/ дээр нь 1 минут ажиллуулаад ав. Тэгээд цаасан алчуураар дотор талыг нь арчихад л хангалттай гэжээ.
Эндхийн хуурай арьстай зарим хөгшчүүл орой нүүрээ цэвэрлэхдээ хүүхдийн биенд түрхдэг тос буюу “baby oil”-ийг ашигладаг. Тэд уг тосыг зарим төрлийн үнэтэй гоо сайхны цэвэрлэгчээс илүү үйлчилгээ үзүүлж нүүрийг цэвэрлээд зогсохгүй, нүүрний арьсыг үргэлж зөөлөн байлгахад нөлөө үзүүлдэг гэдэг. Үүний тулд нүүрэндээ уг тосыг түрхсэнийхээ дараа арчиж авдаг байна. Эсвэл эхлээд нүүрээ угаасны дараа уг тосыг ашиглаж болно гэжээ. Ингэснээр угаасны дараа ч үлдсэн тоос хир арчигдаж цэвэрлэгддэг ажээ. Зарим хүмүүс жирийн дэлгүүрт байдаг “E oil”-г бас хэрэглэдэг байна.
Лаптоп компьютерийг олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж хэрэглэхгүй байхыг хүүхдүүддээ сануулаарай. Учир нь компьютер /ойролцоогоор 125 F/ гуя, өвдөгний арьсыг халааснаар түлэхгүй ч удаан хугацааны халаалтаас болж үүсдэг арьсны “toasted skin syndrome” өвчтэй болгож магад. Энэ өвчнийг ихэвчлэн гал тогооны ажилчид, шил үлээгчид зэрэг мэргэжлийн хүмүүс тусдаг байна. Энэ нь арьсны хэсгийг бүр мөсөн харлуулах, алаг болгох зэрэг шинж тэмдэгүүдтэй. Мөн ховор тохиолдолд арьсны хорт хавдар үүсгэнэ гэжээ. Түүнчлэн хэдэн жилийн өмнө гарсан нэгэн судалгаагаар өвдгөн дээрээ компьютерээ тавьдаг эрэгтэйчүүд халаалтын улмаас их хэмжээний үрийн шингэн ялгаруулж цаашилбал үргүй болгох аюултай гэж гаргажээ. Ямартай ч бага зэргийн халаалт гэж тоолгүйгээр тоглоом зэрэгтээ улайран олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж магадгүй хүүхдүүддээ нэг хэлчихэд зүгээр санагдана
Юм бичихдээ зарим төрлийн фондыг хэрэглэвэл принтерийнхээ хорыг хэмнэж болохнээ. Printer.com сайтын судалгаагаар Century Gothic принтерт хамгийн хэмнэлттэй фонд болсон ба Arial фондоос 30 хувиар бага хор хэрэглэгддэг гэж гарчээ. Хор бага хэрэглэдэг фондуудад: Century gothic (11 pt), Times New Roman (12 pt), Calibri (12pt), Verdana (11 pt), Arial (12pt) оржээ. Энэхүү судалгааны дүн жилд 100,000 гаруй долларыг принтерийн хорд зарцуулдаг сургууль, албан байгууллагуудад их таалагдсан байна. Эдгээр нь хэрэглэгддэг фондоо сольсноор ойролцоогоор 5-10 мянган доллар жилд хэмнэх бололцоотой гэж гарчээ. Фондны хор зарцуулалт нь үсгийн шугамын өргөн нарийн, мөн үсгийн дээд доод хэсгийн өргөн нарийнаас хамаардаг аж. Нэрэндээ “narrow”, “light” гэсэн үг орсон нь фондууд нь “bold”, “black” гэсэн үг орсноосоо бага хор зарцуулна гэсэн үг. Гэхдээ та бага хор хэрэглэдэг фондыг хэрэглэснээр гэртээ жилдээ нэг хорны мөнгө хэмнэх боловч илүү цаас хэрэглэж магад гэдгээ анхаарна биз. Жишээ нь дээрх Century gothic фонд нь хор бага хэрэглэх боловч өргөн бичигдэх тул илүү цаас зарцуулна гэсэн үг. Иймд дээрх фондны мэдээллийг ерөнхийдөө хор хэмнэх нэг техник болгож ашиглах нь зөв юм. Мөн print preview–г байнга харснаар хэрэггүй хуудсуудыг хэвлэх комманд өгөхгүй байх зэрэг хор хэмнэх ерөнхий аргуудыг давхар хэрэглэх нь зүйтэй. Миний хувьд ерөнхийдөө түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд гаргагдах байдал сайтайгаар нь /дээр нь хоронд ч бас гайгүй/ Times New Roman-г хэрэглэдэг. Харин цаасны хувьд хүүхдүүдийн сургуулийн бичиг цааснууд болон шуудангаар ирсэн элдэв захиануудын ардаа бичиггүй хуудсуудыг хадгалж үүнийгээ цааш нь бусдад дамжуулах, үзүүлэх шаардлагагүй зүйлээ хэвлэх /принтер дотроо болон хажууд нь байрлуулдаг/ хүүхдүүддээр юм сараачуулах зэрэгт хэрэглэдэг. Энэ нь гэртээ цаасны зардлаа хэмнээд зогсохгүй мөн байгаль орчин, модоо хэмнэж байгаа хэрэг билээ.
Cranberry /оросоор бол клюква, харин монголоор царгис жимс гэж толь дээр бичжээ/ жимсний жүүсэнд байдаг бактерийн эсрэг бодис нь нь эмэгтэйчүүдийн шээсний замын гаралтай өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд сайн аль хэдийн тогтоогдсон байна. Харин саяхан мөн аман дотор үүсдэг шүдний хорхой, бусад өвчний үүсвэр болдог бактер эсрэг нөлөө сайтай нь тогтоогджээ. Гэхдээ чихэр нэмсэн жүүс бол тэрхүү үйлчилгээг нь бууруулна гэдгийг та бүхэн юу эс андах вэ.
Мөн The Florida State University-ын саяхны нэг судалгаагаар цэвэршиж байгаа эмэгтэйчүүдэд алим тустай гэж гарсан байна. Тэд 160 эмэгтэйчүүдийн заримд нь өдөр бүр ядаж 2/3 cup хэмжээтэй хатсан алим, заримд нь хатсан хар чавга жилийн турш идүүлсэн байна. 6 сарын дараа гэхэд алим идэж байсан эмэгтэйчүүдийн “муу” холестрол буюу LDL нь 23 хувиар багасаж, “сайн” холестрол буюу HDL нь 4 хувиар нэмэгдсэн байна. Хэдийгээр алим нь тэдэнд өдөрт 240 илчлэгийг /calories/ өгч байсан ч эдгээр эмэгтэйчүүд дунджаар 3.3 паундаар турсан байна.
Англи хэл сурч байгаа хүмүүст: Бид нар хэл яриандаа би тэгнэ, тэгэх гэж байгаа гэдэг ирээдүй цагийн англи үгийг /will or be going to/ их хэрэглэдэг. Хэл сурч байгаа эхний үед хүмүүс алийг нь ямар үед хэрэглэхээ мэдэхгүй алдаа их гаргадаг. Тэгвэл дараахь зөвлөгөөг санаж байгаад хэрэглэж байгаарай.
1. Will гэдэг үг “Probably” буюу магадгүй гэдэг үгтэй цуг их хэрэглэгддэг. Жишээ нь:
Би маргааш парк явах байхаа.
I will probably go to the park tommorrow.
Үгүйсгэсэн утгатай үед: Мари маргааш парк явахгүй байхаа.
Mary probably won’t go to the park tommorrow. /жирийн ярианд/
Mary will probably not go to the park tommorrow. /албан болон бичгийн хэлэнд/
2. Ирээдүйг таамагласан үед will or be going to нь ижил утгатай тул хоёулангий нь хэрэглэж болно. Жишээ нь: Тэр хичээлээ сайн хийсэн тул А авах болно.
He will get “A” because he studied hard.
He is going to get “A” because he studied hard.
3. Гарцаагүй хийх төлөвлөгөөгөө илэрхийлэхдээ be going to-г хэрэглэнэ. Жишээ нь: Би өнөөдөр оройн хоол хийх тул зарим ногоо худалдаж авлаа.
I bought some produce because I’m going to cook dinner tonight.
4. Сайн дураар, өөрийн хүслээр хийх гэж байгаа зүйлээ илэрхийлэхдээ will-г хэрэглэнэ. Жишээ нь Би туслая.
I’ll help you.
Consumer Reports сэтгүүлд мэдээлснээр микровэйвыг хамгийн амар бөгөөд хурдан аргаар цэвэрлэхийн тулд ёроолтой тавганд /эсвэл аяганд/ бага хэмжээний лимоны жүүс /1/4 cup орчим/ хийгээд таглалгүйгээр хамгийн их /high/ дээр нь 1 минут ажиллуулаад ав. Тэгээд цаасан алчуураар дотор талыг нь арчихад л хангалттай гэжээ.
Эндхийн хуурай арьстай зарим хөгшчүүл орой нүүрээ цэвэрлэхдээ хүүхдийн биенд түрхдэг тос буюу “baby oil”-ийг ашигладаг. Тэд уг тосыг зарим төрлийн үнэтэй гоо сайхны цэвэрлэгчээс илүү үйлчилгээ үзүүлж нүүрийг цэвэрлээд зогсохгүй, нүүрний арьсыг үргэлж зөөлөн байлгахад нөлөө үзүүлдэг гэдэг. Үүний тулд нүүрэндээ уг тосыг түрхсэнийхээ дараа арчиж авдаг байна. Эсвэл эхлээд нүүрээ угаасны дараа уг тосыг ашиглаж болно гэжээ. Ингэснээр угаасны дараа ч үлдсэн тоос хир арчигдаж цэвэрлэгддэг ажээ. Зарим хүмүүс жирийн дэлгүүрт байдаг “E oil”-г бас хэрэглэдэг байна.
Лаптоп компьютерийг олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж хэрэглэхгүй байхыг хүүхдүүддээ сануулаарай. Учир нь компьютер /ойролцоогоор 125 F/ гуя, өвдөгний арьсыг халааснаар түлэхгүй ч удаан хугацааны халаалтаас болж үүсдэг арьсны “toasted skin syndrome” өвчтэй болгож магад. Энэ өвчнийг ихэвчлэн гал тогооны ажилчид, шил үлээгчид зэрэг мэргэжлийн хүмүүс тусдаг байна. Энэ нь арьсны хэсгийг бүр мөсөн харлуулах, алаг болгох зэрэг шинж тэмдэгүүдтэй. Мөн ховор тохиолдолд арьсны хорт хавдар үүсгэнэ гэжээ. Түүнчлэн хэдэн жилийн өмнө гарсан нэгэн судалгаагаар өвдгөн дээрээ компьютерээ тавьдаг эрэгтэйчүүд халаалтын улмаас их хэмжээний үрийн шингэн ялгаруулж цаашилбал үргүй болгох аюултай гэж гаргажээ. Ямартай ч бага зэргийн халаалт гэж тоолгүйгээр тоглоом зэрэгтээ улайран олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж магадгүй хүүхдүүддээ нэг хэлчихэд зүгээр санагдана
Юм бичихдээ зарим төрлийн фондыг хэрэглэвэл принтерийнхээ хорыг хэмнэж болохнээ. Printer.com сайтын судалгаагаар Century Gothic принтерт хамгийн хэмнэлттэй фонд болсон ба Arial фондоос 30 хувиар бага хор хэрэглэгддэг гэж гарчээ. Хор бага хэрэглэдэг фондуудад: Century gothic (11 pt), Times New Roman (12 pt), Calibri (12pt), Verdana (11 pt), Arial (12pt) оржээ. Энэхүү судалгааны дүн жилд 100,000 гаруй долларыг принтерийн хорд зарцуулдаг сургууль, албан байгууллагуудад их таалагдсан байна. Эдгээр нь хэрэглэгддэг фондоо сольсноор ойролцоогоор 5-10 мянган доллар жилд хэмнэх бололцоотой гэж гарчээ. Фондны хор зарцуулалт нь үсгийн шугамын өргөн нарийн, мөн үсгийн дээд доод хэсгийн өргөн нарийнаас хамаардаг аж. Нэрэндээ “narrow”, “light” гэсэн үг орсон нь фондууд нь “bold”, “black” гэсэн үг орсноосоо бага хор зарцуулна гэсэн үг. Гэхдээ та бага хор хэрэглэдэг фондыг хэрэглэснээр гэртээ жилдээ нэг хорны мөнгө хэмнэх боловч илүү цаас хэрэглэж магад гэдгээ анхаарна биз. Жишээ нь дээрх Century gothic фонд нь хор бага хэрэглэх боловч өргөн бичигдэх тул илүү цаас зарцуулна гэсэн үг. Иймд дээрх фондны мэдээллийг ерөнхийдөө хор хэмнэх нэг техник болгож ашиглах нь зөв юм. Мөн print preview–г байнга харснаар хэрэггүй хуудсуудыг хэвлэх комманд өгөхгүй байх зэрэг хор хэмнэх ерөнхий аргуудыг давхар хэрэглэх нь зүйтэй. Миний хувьд ерөнхийдөө түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд гаргагдах байдал сайтайгаар нь /дээр нь хоронд ч бас гайгүй/ Times New Roman-г хэрэглэдэг. Харин цаасны хувьд хүүхдүүдийн сургуулийн бичиг цааснууд болон шуудангаар ирсэн элдэв захиануудын ардаа бичиггүй хуудсуудыг хадгалж үүнийгээ цааш нь бусдад дамжуулах, үзүүлэх шаардлагагүй зүйлээ хэвлэх /принтер дотроо болон хажууд нь байрлуулдаг/ хүүхдүүддээр юм сараачуулах зэрэгт хэрэглэдэг. Энэ нь гэртээ цаасны зардлаа хэмнээд зогсохгүй мөн байгаль орчин, модоо хэмнэж байгаа хэрэг билээ.
Cranberry /оросоор бол клюква, харин монголоор царгис жимс гэж толь дээр бичжээ/ жимсний жүүсэнд байдаг бактерийн эсрэг бодис нь нь эмэгтэйчүүдийн шээсний замын гаралтай өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд сайн аль хэдийн тогтоогдсон байна. Харин саяхан мөн аман дотор үүсдэг шүдний хорхой, бусад өвчний үүсвэр болдог бактер эсрэг нөлөө сайтай нь тогтоогджээ. Гэхдээ чихэр нэмсэн жүүс бол тэрхүү үйлчилгээг нь бууруулна гэдгийг та бүхэн юу эс андах вэ.
Мөн The Florida State University-ын саяхны нэг судалгаагаар цэвэршиж байгаа эмэгтэйчүүдэд алим тустай гэж гарсан байна. Тэд 160 эмэгтэйчүүдийн заримд нь өдөр бүр ядаж 2/3 cup хэмжээтэй хатсан алим, заримд нь хатсан хар чавга жилийн турш идүүлсэн байна. 6 сарын дараа гэхэд алим идэж байсан эмэгтэйчүүдийн “муу” холестрол буюу LDL нь 23 хувиар багасаж, “сайн” холестрол буюу HDL нь 4 хувиар нэмэгдсэн байна. Хэдийгээр алим нь тэдэнд өдөрт 240 илчлэгийг /calories/ өгч байсан ч эдгээр эмэгтэйчүүд дунджаар 3.3 паундаар турсан байна.
Thursday, April 7, 2011
Хэрэгцээт мэдэээлэл
Хүмүүсийн тавьсан хүсэлтийн дагуу "Follow" товчлуурыг блогийн меню хэсэгт /цагны доор/ байрлууллаа. Та үүнд бүртгүүлснээр шинээр мэдээлэл тавигдсан тохиолдол бүрт та бүхэнд мэдэгдэл илгээгдэж байх юм. Баяраа.
7-12 ангийханд заавал хийлгэх вакцин нэгээр нэмэгдлээ
Калифорнийн шинэ хуулиар ирэх 2011-12 хичээлийн жилд 7-12 ангид орох хүүхдүүд Tdap - tetanus , diphtheria, pertuusis /Whooping cough буюу хөхүүл ханиад/ вакциныг хийлгэсэн баталгаа бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой болж байна. Харин 2012-13 оны хичээлийн жилд зөвхөн 7-р ангид орох хүүхдүүд энэ вакциныг хийлгэсэн бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой. Даатгалтай хүүхдүүд бол өөрсдийн эмнэлгийн оффис дээрээ хийлгээрэй. Харин даатгалгүй хүүхдүүдэд энэ тариаг хаана хийлгэж болох талаар тухай хотод авч болох үйлчилгээний талаар төрөл бүрийн мэдээллийг өгдөг 211 утсаар /Бэй Эриа орчимд 150 хэлээр мэдээлэл өгдөг гэсэн/ утастаж авч болох юм. Мэдээж төрөл бүрийн үнэгүй эмнэлгүүд дээр хийлгэж болно, мөн 18 болон түүнээс доош настай даатгалгүй хүүхдүүд Vaccines for Children Program -аас үнэгүй буюу бага үнээр хийлгэж болно гэж мэдээлжээ. Өөрийн гэрийн ойр байршлыг 1-877-243-8832 утсаар болон http://www.eziz.org/pages/vfc_locations2.html линкээр орж олоорой. Зарим сургууль дистриктүүд энэ үйлчилгээ үзүүлэх газрын жагсаалтанд орсон байна. Бодвол тэд тодорхой хуваариар вакцины үнэгүй үйлчилгээ үзүүлж болох тул лавлахад юу илүүдэх вэ.
National park-ууд үнэгүй орох долоо хоног
The National Park Service байгуулагаас энэ сарын 16-24 хооронд улсын нийт 394 нэйшинол сайтууд, үүний дотор 58 нэйшинол парк уруу интрэнс фий /entrance fee/ үнэгүй орох боломжийг олгож байна. Зарим паркууд дээрх өдрүүдэд явган аялал, рэнжер болон хүүхдүүдийн тусгай программыг санал болгоно гэсэн байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.nsp.gov/npweek сайтаас орж үзээрэй. Мөн бэлэг дурсгалын зүйлсийн худалдаа хямдралтай үйлчилгээ үзүүлэх аж.
Интрэнс фий ойролцоогоор хүний 3 доллар, машины 25 доллар байдаг. 16-аас доош насны хүүхдүүд болон тахир дутуу иргэд ямагт үнэгүй орж болдог бөгөөд 62-аас дээш насны Америкийн иргэн, байнгын оршин суугчид бүх парк, сайтууд уруу орох lifetime Senior pass буюу ахмад настны байнгын хүчинтэй билетийг 10 доллараар худалдан авч болдог. Мөн зарим жижиг газрууд ямар ч үнэгүй оруулдгийг бид мэднэ. Гэрийнхээ ойролцоох паркуудыг мөн дээрх сайтны www.nps.gov/findpark/index.html линкээр орж олж болно.
4 сард анхааралгүй яваа жолооч нарыг илрүүлэх аян явагдаж байна.
Нэгдсэн улсын хэмжээгээр явагдаж байгаа National Distracted Driving Awareness Month үйл ажиллагааны хүрээнд The Calfornia Highway Patrol /CHP/ Калифорний бусад 200 гаруй хууль сахиулах агентлагуудтай хамтран анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг илрүүлэх сарын аяныг энэ долоо хоногт эхлээд байна. Уг байгууллагын мэдээгээр анхааралгүй явсан жолооч нарын буруугаас 2009 онд Калифорн мужид замын ослын 116 үхэл, 17,000 гэмтэл гарсан гэжээ. Машинаа барьж байхдаа өөр зүйл амжуулж явдаг жолооч нар нь зорчигч, явган хүн, дугуйтай хүмүүсийг эрсдэлд оруулж байдаг. Ялангуяа гар утас нь нэг номерийн анхаарал сарниулагч гэжээ. CHP-ын энэхүү үйл ажиллагаа California Office of Traffic Safety Adminisitration байгууллагаас олгогдсон төслийн мөнгөөр санхүүжигдэх ба мөн орон нутгийн цагдаагийн газар, шерифийн департмэнтүүд хэд хэдэн удаа "zero tolerance" буюу
анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг зогсоож торгох өдрүүдийг зохион байгуулна гэж мэдэгдсэн байна.
Дашрамд дурдахад SacBee сонинд гарсан мэдээгээр CHP урьд өмнөх жилүүдээс илүүтэй торгууль бичдэг болсон, ингэснээр орон нутгийн болон мужийн төсөвт хэдэн арван сая доллар оруулж байгаа гэжээ. Тэдний 2009 онд 2 жилийн өмнөхөөс даруй 200 мянгаар илүү торгууль бичсэн байна. Үүний дотор Сактогийн Superior Court 2006 оныхоос 16 хувь буюу 37 мянга гаруйгаар илүү трафик зөрчлийг шийдвэрлэжээ. Эдгээр торгуулийг CHP-аас гадна орон нутгийн цагдаа, шерифийн департмэнтүүдээс тавьсан байна. Жолооч нарын эрх ашгийг төлөөлөгч өмгөөлөгч нарын үзэж байгаагаар энэ нь зөвхөн Калифорнид биш, орон даяар гарч байгаа үзэгдэл бөгөөд орон нутаг, муж, улсын төсвөө торгуулийн мөнгөөр нэмэгдүүлж байгаатай холбоотой гэж таамаглажээ. Харин CHP-ын хэвлэлийн төлөөлөгчийн мэдэгдэж байгаагаар " Бид улам их торгууль бичихийг дээрээс хэзээ ч даалгаагүй. Бид хэзээ ч төсвөө нэмэгдүүлэхийн тулд торгууль бичдэггүй. Бидний цорны ганц сонирхол бол замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал бөгөөд харин зарим департмэнтүүд урьд өмнөхөөсөө илүү тоотой офцерүүдийг гудамжинд эргүүлд гаргах болсон" гэжээ. Доорх график 2009 онд тавьсан торгуулийн зөрчлийн байдлаар харуулжээ.
Гэтэл зарим хотод, тухайлбал Оакланд хотод хотын төсвийг бууруулсны улмаас замын хөдөлгөөний дүрмийг сахиулагч цагдаа нарын тоо 80 хувиар буурч ингэснээр 207-2010 оны хооронд 58 хувиар бага торгууль бичигдсэн гэжээ.
Ямартаа ч бид нар гудамжинд хурд хэмжиж байгаа цагдаа илүүтэй үзэгдэх болсон, ялгүй зөрчил дээр анхааруулга өгдгөө болиод шууд л торгууль бичдэг болсон зэрэг өөрчлөлтүүдийг мэдэрч байгаа билээ. Иймээс бүгдээрээ дүрмээ л баримталж байя даа.
7-12 ангийханд заавал хийлгэх вакцин нэгээр нэмэгдлээ
Калифорнийн шинэ хуулиар ирэх 2011-12 хичээлийн жилд 7-12 ангид орох хүүхдүүд Tdap - tetanus , diphtheria, pertuusis /Whooping cough буюу хөхүүл ханиад/ вакциныг хийлгэсэн баталгаа бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой болж байна. Харин 2012-13 оны хичээлийн жилд зөвхөн 7-р ангид орох хүүхдүүд энэ вакциныг хийлгэсэн бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой. Даатгалтай хүүхдүүд бол өөрсдийн эмнэлгийн оффис дээрээ хийлгээрэй. Харин даатгалгүй хүүхдүүдэд энэ тариаг хаана хийлгэж болох талаар тухай хотод авч болох үйлчилгээний талаар төрөл бүрийн мэдээллийг өгдөг 211 утсаар /Бэй Эриа орчимд 150 хэлээр мэдээлэл өгдөг гэсэн/ утастаж авч болох юм. Мэдээж төрөл бүрийн үнэгүй эмнэлгүүд дээр хийлгэж болно, мөн 18 болон түүнээс доош настай даатгалгүй хүүхдүүд Vaccines for Children Program -аас үнэгүй буюу бага үнээр хийлгэж болно гэж мэдээлжээ. Өөрийн гэрийн ойр байршлыг 1-877-243-8832 утсаар болон http://www.eziz.org/pages/vfc_locations2.html линкээр орж олоорой. Зарим сургууль дистриктүүд энэ үйлчилгээ үзүүлэх газрын жагсаалтанд орсон байна. Бодвол тэд тодорхой хуваариар вакцины үнэгүй үйлчилгээ үзүүлж болох тул лавлахад юу илүүдэх вэ.
National park-ууд үнэгүй орох долоо хоног
The National Park Service байгуулагаас энэ сарын 16-24 хооронд улсын нийт 394 нэйшинол сайтууд, үүний дотор 58 нэйшинол парк уруу интрэнс фий /entrance fee/ үнэгүй орох боломжийг олгож байна. Зарим паркууд дээрх өдрүүдэд явган аялал, рэнжер болон хүүхдүүдийн тусгай программыг санал болгоно гэсэн байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.nsp.gov/npweek сайтаас орж үзээрэй. Мөн бэлэг дурсгалын зүйлсийн худалдаа хямдралтай үйлчилгээ үзүүлэх аж.
Интрэнс фий ойролцоогоор хүний 3 доллар, машины 25 доллар байдаг. 16-аас доош насны хүүхдүүд болон тахир дутуу иргэд ямагт үнэгүй орж болдог бөгөөд 62-аас дээш насны Америкийн иргэн, байнгын оршин суугчид бүх парк, сайтууд уруу орох lifetime Senior pass буюу ахмад настны байнгын хүчинтэй билетийг 10 доллараар худалдан авч болдог. Мөн зарим жижиг газрууд ямар ч үнэгүй оруулдгийг бид мэднэ. Гэрийнхээ ойролцоох паркуудыг мөн дээрх сайтны www.nps.gov/findpark/index.html линкээр орж олж болно.
4 сард анхааралгүй яваа жолооч нарыг илрүүлэх аян явагдаж байна.
Нэгдсэн улсын хэмжээгээр явагдаж байгаа National Distracted Driving Awareness Month үйл ажиллагааны хүрээнд The Calfornia Highway Patrol /CHP/ Калифорний бусад 200 гаруй хууль сахиулах агентлагуудтай хамтран анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг илрүүлэх сарын аяныг энэ долоо хоногт эхлээд байна. Уг байгууллагын мэдээгээр анхааралгүй явсан жолооч нарын буруугаас 2009 онд Калифорн мужид замын ослын 116 үхэл, 17,000 гэмтэл гарсан гэжээ. Машинаа барьж байхдаа өөр зүйл амжуулж явдаг жолооч нар нь зорчигч, явган хүн, дугуйтай хүмүүсийг эрсдэлд оруулж байдаг. Ялангуяа гар утас нь нэг номерийн анхаарал сарниулагч гэжээ. CHP-ын энэхүү үйл ажиллагаа California Office of Traffic Safety Adminisitration байгууллагаас олгогдсон төслийн мөнгөөр санхүүжигдэх ба мөн орон нутгийн цагдаагийн газар, шерифийн департмэнтүүд хэд хэдэн удаа "zero tolerance" буюу
анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг зогсоож торгох өдрүүдийг зохион байгуулна гэж мэдэгдсэн байна.
Дашрамд дурдахад SacBee сонинд гарсан мэдээгээр CHP урьд өмнөх жилүүдээс илүүтэй торгууль бичдэг болсон, ингэснээр орон нутгийн болон мужийн төсөвт хэдэн арван сая доллар оруулж байгаа гэжээ. Тэдний 2009 онд 2 жилийн өмнөхөөс даруй 200 мянгаар илүү торгууль бичсэн байна. Үүний дотор Сактогийн Superior Court 2006 оныхоос 16 хувь буюу 37 мянга гаруйгаар илүү трафик зөрчлийг шийдвэрлэжээ. Эдгээр торгуулийг CHP-аас гадна орон нутгийн цагдаа, шерифийн департмэнтүүдээс тавьсан байна. Жолооч нарын эрх ашгийг төлөөлөгч өмгөөлөгч нарын үзэж байгаагаар энэ нь зөвхөн Калифорнид биш, орон даяар гарч байгаа үзэгдэл бөгөөд орон нутаг, муж, улсын төсвөө торгуулийн мөнгөөр нэмэгдүүлж байгаатай холбоотой гэж таамаглажээ. Харин CHP-ын хэвлэлийн төлөөлөгчийн мэдэгдэж байгаагаар " Бид улам их торгууль бичихийг дээрээс хэзээ ч даалгаагүй. Бид хэзээ ч төсвөө нэмэгдүүлэхийн тулд торгууль бичдэггүй. Бидний цорны ганц сонирхол бол замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал бөгөөд харин зарим департмэнтүүд урьд өмнөхөөсөө илүү тоотой офцерүүдийг гудамжинд эргүүлд гаргах болсон" гэжээ. Доорх график 2009 онд тавьсан торгуулийн зөрчлийн байдлаар харуулжээ.
Гэтэл зарим хотод, тухайлбал Оакланд хотод хотын төсвийг бууруулсны улмаас замын хөдөлгөөний дүрмийг сахиулагч цагдаа нарын тоо 80 хувиар буурч ингэснээр 207-2010 оны хооронд 58 хувиар бага торгууль бичигдсэн гэжээ.
Ямартаа ч бид нар гудамжинд хурд хэмжиж байгаа цагдаа илүүтэй үзэгдэх болсон, ялгүй зөрчил дээр анхааруулга өгдгөө болиод шууд л торгууль бичдэг болсон зэрэг өөрчлөлтүүдийг мэдэрч байгаа билээ. Иймээс бүгдээрээ дүрмээ л баримталж байя даа.
Monday, March 28, 2011
Гэр бүлийн аж байдалтай холбоотой мэдээллүүд
Юта мужид хууль бус ажилчдад зориулсан хууль батлагдлаа.
Америкийн мужуудаас анх удаа Юта муж хэдийгээр Бүгд найрамдах намын хяналт бүхий танхимуудтай ч хууль бус ажилчдыг хуулийн дагуу ажиллахыг хүлээн зөвшөөрсөн “anti-Arizona” хуулийг баталлаа. Ютагийн энэ хуулийн багцанд Аризона мужийн хуулийн адил цагдаа нар гэмт хэргийн болон хуулийн жижиг зөрчлийн улмаас баригдсан хүмүүсийн цагаачлалын статусыг шалгах зэрэг хатуу нөхцөл орсон ч тус мужийн бизнес, фарм группууд, Мормон сүмийн томоохон шахалтаар уг хууль батлагдаж чадлаа. Үнэхээр бодит нөхцөл байдлыг харж үзэлгүйгээр олон мянган хүмүүсийг мужаасаа нүүх нөхцөлийг үүсгэсэн Аризона мужид батлагдсан цагаачлалын хуулийг бодвол зохих талууд харилцан тохиролцоонд хүрч хууль бус оршин суугчдыг хуулийн талаас хянах хяналтаа сайжруулахын хамт эдийн засгийн нөхцөл шалтгааны улмаас ажиллах хүчний хэрэгцээг харж үзэн тэдэнд хуулийн дагуу ажиллах бололцоог олгож байгаа учраас уг хуулийг anti-Arizona гэж нэрлэж байна. Уг хуулиар Ютад ажиллаж амьдарч байгаагаа баталсан хууль бус иргэдэд 2 жил хүртэлх хугацаатай ажиллах эрх олгох аж. Гэхдээ үүний тулд тодорхой хэмжээний торгууль төлж, гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй нь батлагдах ёстой юм байна. Ингэснээр тус мужийн захирагчид 2013 он хүртэл Нэгдсэн улсын Засаг захиргаатай зочин ажилчин программын талаар тохиролцох хугацааг өгөх болно гэж үзэж байна. Нэгдсэн улсын хуулиар хууль бус ажилчдыг ажилд авахад хориглосон байгаа билээ. Гэвч зарим цагаачдын эрх ашгийг хамгаалах байгууллагын зүгээс уг хуульд болгоомжлон хандсан нийтлэлүүд хэвлэгдсэн энэ тэнд харагдаж байна. Ямархуу байдлаар хүмүүс хүлээж авч байгааг тэнд сууж байгаа Монголчууд маань мэдээлэх бизээ.
Хэрэв цагаачлалын асуудлаар Обамагийн ЗГ-аас ямар нэг алхам хийхгүй бол эрх ашиг нь хөндөгдөж байгаа муж бүр өөр өөрийн зөв гэсэн нөхөөс хуулиудыг батлаж эхлэх бололтой. Beehive буюу хаагдмал гэж тооцогддог Юта муж харьцангуй дэвшил бүхий хуулийг баталж байхад харьцангуй ардчилсан бөгөөд хүн амын ¼ их хувийг цагаачид эзэлдэг, нийт хүүхдүүдийн тал хувь нь ядаж нэг цагаач ээж аавтай, фарм ажилчид ихээр хэрэгцээтэй байдаг “Алтан” муж маань ямар нэгэн алхам хийнэ байгаа гэж эрх ашиг нь хөндөгдөж байгаа бүх талууд хүлээж эхэллээ. Зарим нэг гайгүй мэдээ сонсогдож л байна. Жишээ нь LA-ийн цагдаагийн хэлтсээс хууль бус жолооч нарт зориулж дүрмээ бага зэрэг өөрчилсөн байна. DUI буюу согтуу жолооч нарыг шалгах цэгүүд дээр зогсоогдсон эрүүл, ууссан аль ч үнэмлэхгүй жолооч нарын машиныг ачуулснаар түүний дараа машинаа авахын тулд хэдэн зуугаар ч зогсохгүй мөнгийг төлөх хэрэгтэй болдог билээ. Тэгвэл шинэ дүрмээр хэрэв жолооны үнэмлэхгүй хүн зогсоогдсон бол түүний машиныг уг машины бүртгэлтэй эзэн нь ирж авч явж болохыг зөвшөөрсөн байна. Ингэснээр цагаачид нэлээд мөнгийг хэмнэж, нөгөө талаас цагдаа нар жинхэнэ гэмт хэрэгт анхаарууллаа хандуулах бололцоог өгч байна гэж сонинд дурджээ. Аризона гэснээс эмнэлэгүүдийг хууль бус гэж шижиг төрүүлж буй өвчтөнийг хууль сахиулагч байгууллагуудад мэдэгдэх, энэд төрсөн хүүхдүүдийг автоматаар иргэн болгодог үндсэн хуулийг өөрчлөлтийг өөрчлөхийг Supreme Court-д хүчтэй тулгах зэрэг заалтууд бүхий 5 хуулийн заалт өнгөрсөн 7 хоногт мужийн Сенатад орж ирээд уналаа. Үүнд мужийн бизнес бүлгүүд үүний дотор тус мужийн худалдааны танхимаас шахалт нөлөө үзүүлсэн гэж үзэж байна. Тус танхимын даргын өгүүлж байгаагаар өнгөрсөн оны 4 сараас хэрэгжиж эхэлсэн цагаачдын эсрэг хатуу SB1070 хууль улс даяар болон дэлхий нийтийн анхаарлыг тэгж татна гэж хүмүүс, түүний дотор би ч гэсэн тооцоолоогүй байсан билээ. Гэтэл тэдний зүгээс үүссэн энэхүү сөрөг уур амьсгалын улмаас мужийн жуучлалын бизнес 15-150 сая долларын алдагдал хүлээсэн гэж тэрээр өгүүлжээ.
Бензин
Өнгөрсөн намар $80 байсан газрын тосны 1 баррелын үнэ дэлхийн зах зээл дээр $100 гараад байна. Дэлхий нийтээр эдийн засгийн байдал сайжирч эхэлсэн, Энэтхэг, Хятадын нэмэгдэж байгаа бензиний эрэлт зэрэгт үндэслэн газрын тосонд орж байгаа хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж байгаа болон Libya, Арабын улсуудад гарч байгаа тогтворгүй байдал зэрэг үний өсөлтөнд түлхэц өгчээ. Дээр нь бензиний үнэнд нөлөөлдөг өөр нэг үзүүлэлт бол түүнд ноогддог татварууд юм. Жишээ нь Европт бензин өндөр үнэтэй байдаг нь тэнд татвар өндөртэйгээс шалтгаалдаг аж.
Хот, район, зип кодоор ойр байрладаг хамгийн хямд бензин байгаа түгээгүүрийн газруудын жагсаалтын гаргаж авч болдог www.GasBuddy.com www.SactoGasPrices.com сайтуудаас харвал нэгдсэн улсын бензиний дундаж үнэ $3.57 байхад Калифорний дундаж $4.019, Сактогийнх $3.97 байна. Калифорнид бензиний үнэ бусад мужуудаас арай их байдаг нь бидний заримынх нь боддог шиг бензин түгээгүүрийн газрууд илүү орлого олох гээд үнээ өндөр тогтоодогт биш, бензинд ноогдуулдаг нэгдсэн улсын татвар /галлон тутамд 18.4 цент/ дээр нэмээд мужаас авдаг татвар нь /галлон тутамд 35.3 цент/ бусад мужуудынхаас их байдагт юм байна. Америкийн хэмжээгээр түгээгүүрийн газрууд нэг галлон бензин тутмаас дунджаар 11-12 центийн ашиг олдог гэнэ. Хэрэв тэд бензиний үнээ илүү тогтоовол жолооч нар тэр бүр зогсож бензин авахгүй. Иймд тэд түгээгүүрийн газар байрлах дэлгүүрийнхээ орлогоор ашигаа нэмэгдүүлдэг ажээ.
Цалинтай чөлөө авч болдог Калифорний “Family Leave Law” хууль
Калифорн, тэр дундаа Бэй Ариад улам олон Монголчууд хууль ёсоор /бичиг баримтаараа/ ажилладаг болоод байгаа тул тэдэнд хамааралтай нэгэн хуулийн талаар мэдэж байхад илүүдэхгүй байхаа. Калифорнид 2002 онд батлагдаад 2004 оноос хэрэгжиж эхэлсэн уг хуулиар хуулийн нөхцөлийг хангасан ажилчин шинээр төрсөн хүүхдээ /аав нь ч гэсэн/ болон хүнд өвчтэй байгаа төрөл саднаа /эцэг эх, үр хүүхэд, хань нөхөр/ асрахаар 6 долоо хоног хүртэлх цалингийнхаа 55 хувьтай тэнцэх хэмжээний /7 хоногт 987 доллар хүртэлх/ мөнгөтэй чөлөөг авч болдог юм байна. Энэхүү тэтгэмж нь ажил олгогчдоос хуулийн дагуу төлдөг мужийн тахир дутуугийн сангаас /State Compensation Insurance Fund/ мужийн Employer Development Department –ийн удирдамжийн дор төлөгддөг тул танай байгууллага болон эздээс чинь нэг ч доллар гарахгүй. Энэ нь цалингүй чөлөө олгодог болон жижиг бизнесийг орхидуулдаг нэгдсэн улсын “Family Medical Leave Act”-аас илүү хүмүүст ашиг тустай хууль билээ. Гэвч үүний талаар Калифорний зарим ажилчид мэддэггүйгээсээ болон хэрэв чөлөө авбал халагдаж магад гэсэн айдсаасаа болоод авч чаддаггүй гэж судалгаагаар гарчээ. Дашрамд дурдахад Worker compensation буюу ажлаа хийх явцдаа гэмтэж, өвдсөн тохиолдолд хэн буруутайгаас үл хамааран мөн дээрх сангаас тодорхой хэмжээний тэтгэмж авдгийг та бүхэн мэдэж байгаа. Энэхүү даатгалыг тухайн байгууллага, эздүүд бүртгэлтэй ажилчин бүртээ хийж тодорхой төлбөрийг мужид тухайлбал Employer Development Department-д төлж байдаг. Энэ даатгал нь хувийн эрүүл мэндийн даатгалаас өөр бөгөөд зөвхөн ажилтай холбогдож гарсан гэмтэл, өвчлөлтэй холбоотой зардлыг тухайлбал эдгээртэй холбоотой эмнэлгийн зардлуудыг төлдэг. Хэрэв гэмтэл бэртэл чинь ажлын улмаас гарсан бол очсон эмнэлэг, эмчдээ үүнийгээ мэдэгдээрэй. Мөн гэмтлийнхээ талаар эзэн, даргадаа аль болох хурдан мэдэгдэх хэрэгтэй. Тэд таньд /first aid буюу маш хөнгөн гэмтэл л биш бол/ Claim Form цаасыг бөглүүлэхээр өгнө. Үүнд хэзээ, хаана, яаж гэмтсэн зэрэг мэдээллүүдийг авна. Үүнийгээ бөглөөд өгсний дараа дарга чинь мужийн Employer Development Department уруу илгээнэ. Үүний дараа тус байгуулагаас тантай холбогдож ямар ямар бэнэфит авч болох талаар мэдээлэх болно. Хэрэв таны хүсэлт чинь батлагдвал уг сангаас эрүүл мэнд, эмнэлгийн болон түүнтэй холбоотой замын зардлууд төлөгдөх болно. Мөн таны өвчин, гэмтлийн улмаас ажиллаж чадахгүй байгаагийн улмаас алдагдсан цалингийн тодорхой хувь буюу цалингийн 2/3 хувийг /7 хоногийн минимум цалин $126, махимум $490 гэж тооцно. Өөрөөр хэлбэл 126 доллараас бага авдаг байлаа ч 126 доллараар тооцож бодно гэсэн үг./ энэ сангаас төлөх болно. Үүнийг түр зуурын тахир дутуугийн тэтгэмж гэдэг бол хэрэв гэмтэл бэртлийн улмаас насан туршийнх буюу ажлын зах зээл дээр өрсөлдөх чадварыг чинь алдагдуулсан бол “permanent disability benefit’ байнгын тэтгэмж олгох болно. Мөн ажлын улмаас нас барсан хүний ар гэрд олгох тэтгэмжийг мөн энэ сангаас гаргадаг ажээ. Гэмтэж өвдсөн ажилчин 3 хоногоос дээш хоногоор ажилгүй байсан тохиолдолд түр зуурын тахир дутуугийн тэтгэмжийг төлж эхлэх ба 14 хоног тутамд тэтгэмжийг явуулах болно. Гэхдээ дээрх “хүлээлтийн” гэгдэх 3 хоногийн цалинг хэрэв 14 хоногоос дээш хугацаагаар өвчтэй байсан, эсвэл эмнэлэгт хэвтсэн тохиолдолд тус тус олгоно гэж тус байгууллагаас гаргасан гарын авлагат дурджээ. Харин та ажилдаа эргэж орсон тохиолдолд болон таныг эмчилж байгаа эмчээс ажиллах боломжтойг тодорхойлсон, дээд зэргээр сайжирсан тодорхойлолтыг гаргасны дараа уг тэтгэмж зогсох болно. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://www.statefundca.com/ сайтаар орж үзээрэй.
Таны цалин нэмэгдээгүй ч арай хэдэн доллараар илүү чек авч байгаагаа та бүхэн анзаарсан уу? Энэ нь 2011 оны 1-р сарын 1-ээс хэрэгжиж байгаа татварын кодний өөрчлөлтийн улмаас та бүхэн ашгийг нь хүртэж байгаа юм. Өнгөрсөн жил батлагдсан өөрчлөлтөөр Нийгмийн даатгалын татварыг / Social Security Payroll tax/ 2 хувиар багасгасан буюу цалингийнхаа 6.2 хувийг суутгуулдаг байсан бол 4.2 хувиа суутгуулж байгаагаас үүдэж цалин чинь нэмэгдээгүй ч таны авч байгаа мөнгө чинь бага зэрэг нэмэгдсэн билээ. Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийн хувьд буюу нийгмийн даатгалын татварын зарим хэсгийг төлөх ажил олгогч байхгүй хүмүүс 12.4 хувийг төлдөг байсан бол одоо 10.4 хувийг төлөх болж байна. Ер нь амьдрал тань хүүхэдтэй болсон, гэрлэсэн гэх мэт татварын холбогдолтой ямар нэгэн өөрчлөлт гарвал W-4 формыг дахин бөглөж ажил олгогчдодоо өгвэл таны цалингаас авч үлдэх суутгалуудад зохих өөрчлөлтүүд орж явах болно.
Калифорний шинэ жолооны үнэмлэх удаж ирж байгаа нь
Өнгөрсөн оны 10-р сараас эхлэн Калифорнид шинээр авч байгаа болон сунгуулж байгаа хүмүүст шинэчлэгдсэн жолооны үнэмлэх олгож эхэлсэн билээ. Сүүлийн саруудад шинээр жолооны үнэмлэхэд өргөдөл гаргасан болон сунгуулахаар гаргасан хүмүүс үнэмлэх нь хэдэн сараар ирэхгүй хүлээгдээд байгаа нь тэдний бичиг баримтанд биш, харин энэхүү шинэ үнэмлэхийг үйлдвэрлэхэд гарсан асуудалтай холбоотой юм байна. SacBee сонинд бичсэнээр Калифорн мужийн жолооны үнэмлэхийг үйлдвэрлэхээр шалгарсан L-1 компани үнэмлэхийг маш их нууцлалын систем болон технологийн өндөр түвшинд хийж байгаа ба зарим нэг технологийн шийдлийн асуудалтай тулгарсны улмаас ийнхүү хугацаандаа нийлүүлж чадахгүй байгаа гэнэ. Өнгөрсөн онд үйлдвэрлэгдсэн үнэмлэхүүд анхны гэрээ хийхэд тавьсан нөхцөлийг хангаагүй DMV-ээс эдгээрийг нь үйлдвэр үрүү буцаан илгээсэн ажээ. Тус үйлдвэрийн Сакто дахь салбарынхан өдөр шөнөгүй ажиллаж байгаа ба удахгүй хүмүүс үнэмлэхээ хугацаанд нь авч эхлэх байхаа. Тэр болтол DMV-ээс үнэмлэх шинээр авахаар болон сунгуулахаар мөнгөө төлсөн хүмүүст 90 хоногийн хугацаатай түр үнэмлэх /цаасан/-ийг автоматааар хэвлэж илгээж эхэлсэн байна.
Машинаа дахин санхүүжүүлэх талаар
Нэг хүн энэ талаар лавласны дагуу энэ талаар сонирхож байгаа бусад хүмүүст дараахь мэдээллийг хүргэе. Машин худалдан авахдаа дилерүүдийн рекламдаад байгаа бага хүүтэй эсвэл 0 хүүтэй зээлийг тэр бүр хүмүүс авч чаддаггүй билээ. Гэхдээ цагийг нь олж дахин санхүүжүүлснээр гайгүй хүүтэй зээл олоод авах боломж бий. www.moneyAisle.com сайт таныг өөрийн ойр хавийн банк санхүүгийн байгууллагуудын зээлийн хүүг харьцуулах бололцоог олгоно. Уг сайтад зип код, машины марк, майл, авсан үнэ, зээлийн хэмжээ, он, кредит оноо зэрэг мэдээллүүдийг хийснээр дээрх байгуулагуудаас /3-20 гаруй/ тавьж байгаа саналуудыг шууд харах болно. Та тэдгээрээс нэгийг сонгомогц тухай байгууллага таны кредит оноог шалгаад таньтай холбогдож санхүүгийн гэрээг эцэслэн байгуулах болно. Мөн та бүхэн банк санхүгийн газар уруу шууд холбогдсоноор тэдний саналыг сонсох бололцоотойг юу эс андах вэ. www.autos.yahoo.com, www.bankrate.com сайтуудаас та ямархуу хэмжээний хүүтэй зээлэнд нөхцөлийг нь хангаж байгааг харж болно. Bankrate сайтын тооцоо нь таны кредит оноог автоматаар 720 болон түүнээс дээш гэж тооцоолдог болохыг анхаараарай.
Та бүхэндээ сайн сайхныг хүсье.
Америкийн мужуудаас анх удаа Юта муж хэдийгээр Бүгд найрамдах намын хяналт бүхий танхимуудтай ч хууль бус ажилчдыг хуулийн дагуу ажиллахыг хүлээн зөвшөөрсөн “anti-Arizona” хуулийг баталлаа. Ютагийн энэ хуулийн багцанд Аризона мужийн хуулийн адил цагдаа нар гэмт хэргийн болон хуулийн жижиг зөрчлийн улмаас баригдсан хүмүүсийн цагаачлалын статусыг шалгах зэрэг хатуу нөхцөл орсон ч тус мужийн бизнес, фарм группууд, Мормон сүмийн томоохон шахалтаар уг хууль батлагдаж чадлаа. Үнэхээр бодит нөхцөл байдлыг харж үзэлгүйгээр олон мянган хүмүүсийг мужаасаа нүүх нөхцөлийг үүсгэсэн Аризона мужид батлагдсан цагаачлалын хуулийг бодвол зохих талууд харилцан тохиролцоонд хүрч хууль бус оршин суугчдыг хуулийн талаас хянах хяналтаа сайжруулахын хамт эдийн засгийн нөхцөл шалтгааны улмаас ажиллах хүчний хэрэгцээг харж үзэн тэдэнд хуулийн дагуу ажиллах бололцоог олгож байгаа учраас уг хуулийг anti-Arizona гэж нэрлэж байна. Уг хуулиар Ютад ажиллаж амьдарч байгаагаа баталсан хууль бус иргэдэд 2 жил хүртэлх хугацаатай ажиллах эрх олгох аж. Гэхдээ үүний тулд тодорхой хэмжээний торгууль төлж, гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй нь батлагдах ёстой юм байна. Ингэснээр тус мужийн захирагчид 2013 он хүртэл Нэгдсэн улсын Засаг захиргаатай зочин ажилчин программын талаар тохиролцох хугацааг өгөх болно гэж үзэж байна. Нэгдсэн улсын хуулиар хууль бус ажилчдыг ажилд авахад хориглосон байгаа билээ. Гэвч зарим цагаачдын эрх ашгийг хамгаалах байгууллагын зүгээс уг хуульд болгоомжлон хандсан нийтлэлүүд хэвлэгдсэн энэ тэнд харагдаж байна. Ямархуу байдлаар хүмүүс хүлээж авч байгааг тэнд сууж байгаа Монголчууд маань мэдээлэх бизээ.
Хэрэв цагаачлалын асуудлаар Обамагийн ЗГ-аас ямар нэг алхам хийхгүй бол эрх ашиг нь хөндөгдөж байгаа муж бүр өөр өөрийн зөв гэсэн нөхөөс хуулиудыг батлаж эхлэх бололтой. Beehive буюу хаагдмал гэж тооцогддог Юта муж харьцангуй дэвшил бүхий хуулийг баталж байхад харьцангуй ардчилсан бөгөөд хүн амын ¼ их хувийг цагаачид эзэлдэг, нийт хүүхдүүдийн тал хувь нь ядаж нэг цагаач ээж аавтай, фарм ажилчид ихээр хэрэгцээтэй байдаг “Алтан” муж маань ямар нэгэн алхам хийнэ байгаа гэж эрх ашиг нь хөндөгдөж байгаа бүх талууд хүлээж эхэллээ. Зарим нэг гайгүй мэдээ сонсогдож л байна. Жишээ нь LA-ийн цагдаагийн хэлтсээс хууль бус жолооч нарт зориулж дүрмээ бага зэрэг өөрчилсөн байна. DUI буюу согтуу жолооч нарыг шалгах цэгүүд дээр зогсоогдсон эрүүл, ууссан аль ч үнэмлэхгүй жолооч нарын машиныг ачуулснаар түүний дараа машинаа авахын тулд хэдэн зуугаар ч зогсохгүй мөнгийг төлөх хэрэгтэй болдог билээ. Тэгвэл шинэ дүрмээр хэрэв жолооны үнэмлэхгүй хүн зогсоогдсон бол түүний машиныг уг машины бүртгэлтэй эзэн нь ирж авч явж болохыг зөвшөөрсөн байна. Ингэснээр цагаачид нэлээд мөнгийг хэмнэж, нөгөө талаас цагдаа нар жинхэнэ гэмт хэрэгт анхаарууллаа хандуулах бололцоог өгч байна гэж сонинд дурджээ. Аризона гэснээс эмнэлэгүүдийг хууль бус гэж шижиг төрүүлж буй өвчтөнийг хууль сахиулагч байгууллагуудад мэдэгдэх, энэд төрсөн хүүхдүүдийг автоматаар иргэн болгодог үндсэн хуулийг өөрчлөлтийг өөрчлөхийг Supreme Court-д хүчтэй тулгах зэрэг заалтууд бүхий 5 хуулийн заалт өнгөрсөн 7 хоногт мужийн Сенатад орж ирээд уналаа. Үүнд мужийн бизнес бүлгүүд үүний дотор тус мужийн худалдааны танхимаас шахалт нөлөө үзүүлсэн гэж үзэж байна. Тус танхимын даргын өгүүлж байгаагаар өнгөрсөн оны 4 сараас хэрэгжиж эхэлсэн цагаачдын эсрэг хатуу SB1070 хууль улс даяар болон дэлхий нийтийн анхаарлыг тэгж татна гэж хүмүүс, түүний дотор би ч гэсэн тооцоолоогүй байсан билээ. Гэтэл тэдний зүгээс үүссэн энэхүү сөрөг уур амьсгалын улмаас мужийн жуучлалын бизнес 15-150 сая долларын алдагдал хүлээсэн гэж тэрээр өгүүлжээ.
Бензин
Өнгөрсөн намар $80 байсан газрын тосны 1 баррелын үнэ дэлхийн зах зээл дээр $100 гараад байна. Дэлхий нийтээр эдийн засгийн байдал сайжирч эхэлсэн, Энэтхэг, Хятадын нэмэгдэж байгаа бензиний эрэлт зэрэгт үндэслэн газрын тосонд орж байгаа хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж байгаа болон Libya, Арабын улсуудад гарч байгаа тогтворгүй байдал зэрэг үний өсөлтөнд түлхэц өгчээ. Дээр нь бензиний үнэнд нөлөөлдөг өөр нэг үзүүлэлт бол түүнд ноогддог татварууд юм. Жишээ нь Европт бензин өндөр үнэтэй байдаг нь тэнд татвар өндөртэйгээс шалтгаалдаг аж.
Хот, район, зип кодоор ойр байрладаг хамгийн хямд бензин байгаа түгээгүүрийн газруудын жагсаалтын гаргаж авч болдог www.GasBuddy.com www.SactoGasPrices.com сайтуудаас харвал нэгдсэн улсын бензиний дундаж үнэ $3.57 байхад Калифорний дундаж $4.019, Сактогийнх $3.97 байна. Калифорнид бензиний үнэ бусад мужуудаас арай их байдаг нь бидний заримынх нь боддог шиг бензин түгээгүүрийн газрууд илүү орлого олох гээд үнээ өндөр тогтоодогт биш, бензинд ноогдуулдаг нэгдсэн улсын татвар /галлон тутамд 18.4 цент/ дээр нэмээд мужаас авдаг татвар нь /галлон тутамд 35.3 цент/ бусад мужуудынхаас их байдагт юм байна. Америкийн хэмжээгээр түгээгүүрийн газрууд нэг галлон бензин тутмаас дунджаар 11-12 центийн ашиг олдог гэнэ. Хэрэв тэд бензиний үнээ илүү тогтоовол жолооч нар тэр бүр зогсож бензин авахгүй. Иймд тэд түгээгүүрийн газар байрлах дэлгүүрийнхээ орлогоор ашигаа нэмэгдүүлдэг ажээ.
Цалинтай чөлөө авч болдог Калифорний “Family Leave Law” хууль
Калифорн, тэр дундаа Бэй Ариад улам олон Монголчууд хууль ёсоор /бичиг баримтаараа/ ажилладаг болоод байгаа тул тэдэнд хамааралтай нэгэн хуулийн талаар мэдэж байхад илүүдэхгүй байхаа. Калифорнид 2002 онд батлагдаад 2004 оноос хэрэгжиж эхэлсэн уг хуулиар хуулийн нөхцөлийг хангасан ажилчин шинээр төрсөн хүүхдээ /аав нь ч гэсэн/ болон хүнд өвчтэй байгаа төрөл саднаа /эцэг эх, үр хүүхэд, хань нөхөр/ асрахаар 6 долоо хоног хүртэлх цалингийнхаа 55 хувьтай тэнцэх хэмжээний /7 хоногт 987 доллар хүртэлх/ мөнгөтэй чөлөөг авч болдог юм байна. Энэхүү тэтгэмж нь ажил олгогчдоос хуулийн дагуу төлдөг мужийн тахир дутуугийн сангаас /State Compensation Insurance Fund/ мужийн Employer Development Department –ийн удирдамжийн дор төлөгддөг тул танай байгууллага болон эздээс чинь нэг ч доллар гарахгүй. Энэ нь цалингүй чөлөө олгодог болон жижиг бизнесийг орхидуулдаг нэгдсэн улсын “Family Medical Leave Act”-аас илүү хүмүүст ашиг тустай хууль билээ. Гэвч үүний талаар Калифорний зарим ажилчид мэддэггүйгээсээ болон хэрэв чөлөө авбал халагдаж магад гэсэн айдсаасаа болоод авч чаддаггүй гэж судалгаагаар гарчээ. Дашрамд дурдахад Worker compensation буюу ажлаа хийх явцдаа гэмтэж, өвдсөн тохиолдолд хэн буруутайгаас үл хамааран мөн дээрх сангаас тодорхой хэмжээний тэтгэмж авдгийг та бүхэн мэдэж байгаа. Энэхүү даатгалыг тухайн байгууллага, эздүүд бүртгэлтэй ажилчин бүртээ хийж тодорхой төлбөрийг мужид тухайлбал Employer Development Department-д төлж байдаг. Энэ даатгал нь хувийн эрүүл мэндийн даатгалаас өөр бөгөөд зөвхөн ажилтай холбогдож гарсан гэмтэл, өвчлөлтэй холбоотой зардлыг тухайлбал эдгээртэй холбоотой эмнэлгийн зардлуудыг төлдэг. Хэрэв гэмтэл бэртэл чинь ажлын улмаас гарсан бол очсон эмнэлэг, эмчдээ үүнийгээ мэдэгдээрэй. Мөн гэмтлийнхээ талаар эзэн, даргадаа аль болох хурдан мэдэгдэх хэрэгтэй. Тэд таньд /first aid буюу маш хөнгөн гэмтэл л биш бол/ Claim Form цаасыг бөглүүлэхээр өгнө. Үүнд хэзээ, хаана, яаж гэмтсэн зэрэг мэдээллүүдийг авна. Үүнийгээ бөглөөд өгсний дараа дарга чинь мужийн Employer Development Department уруу илгээнэ. Үүний дараа тус байгуулагаас тантай холбогдож ямар ямар бэнэфит авч болох талаар мэдээлэх болно. Хэрэв таны хүсэлт чинь батлагдвал уг сангаас эрүүл мэнд, эмнэлгийн болон түүнтэй холбоотой замын зардлууд төлөгдөх болно. Мөн таны өвчин, гэмтлийн улмаас ажиллаж чадахгүй байгаагийн улмаас алдагдсан цалингийн тодорхой хувь буюу цалингийн 2/3 хувийг /7 хоногийн минимум цалин $126, махимум $490 гэж тооцно. Өөрөөр хэлбэл 126 доллараас бага авдаг байлаа ч 126 доллараар тооцож бодно гэсэн үг./ энэ сангаас төлөх болно. Үүнийг түр зуурын тахир дутуугийн тэтгэмж гэдэг бол хэрэв гэмтэл бэртлийн улмаас насан туршийнх буюу ажлын зах зээл дээр өрсөлдөх чадварыг чинь алдагдуулсан бол “permanent disability benefit’ байнгын тэтгэмж олгох болно. Мөн ажлын улмаас нас барсан хүний ар гэрд олгох тэтгэмжийг мөн энэ сангаас гаргадаг ажээ. Гэмтэж өвдсөн ажилчин 3 хоногоос дээш хоногоор ажилгүй байсан тохиолдолд түр зуурын тахир дутуугийн тэтгэмжийг төлж эхлэх ба 14 хоног тутамд тэтгэмжийг явуулах болно. Гэхдээ дээрх “хүлээлтийн” гэгдэх 3 хоногийн цалинг хэрэв 14 хоногоос дээш хугацаагаар өвчтэй байсан, эсвэл эмнэлэгт хэвтсэн тохиолдолд тус тус олгоно гэж тус байгууллагаас гаргасан гарын авлагат дурджээ. Харин та ажилдаа эргэж орсон тохиолдолд болон таныг эмчилж байгаа эмчээс ажиллах боломжтойг тодорхойлсон, дээд зэргээр сайжирсан тодорхойлолтыг гаргасны дараа уг тэтгэмж зогсох болно. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://www.statefundca.com/ сайтаар орж үзээрэй.
Таны цалин нэмэгдээгүй ч арай хэдэн доллараар илүү чек авч байгаагаа та бүхэн анзаарсан уу? Энэ нь 2011 оны 1-р сарын 1-ээс хэрэгжиж байгаа татварын кодний өөрчлөлтийн улмаас та бүхэн ашгийг нь хүртэж байгаа юм. Өнгөрсөн жил батлагдсан өөрчлөлтөөр Нийгмийн даатгалын татварыг / Social Security Payroll tax/ 2 хувиар багасгасан буюу цалингийнхаа 6.2 хувийг суутгуулдаг байсан бол 4.2 хувиа суутгуулж байгаагаас үүдэж цалин чинь нэмэгдээгүй ч таны авч байгаа мөнгө чинь бага зэрэг нэмэгдсэн билээ. Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийн хувьд буюу нийгмийн даатгалын татварын зарим хэсгийг төлөх ажил олгогч байхгүй хүмүүс 12.4 хувийг төлдөг байсан бол одоо 10.4 хувийг төлөх болж байна. Ер нь амьдрал тань хүүхэдтэй болсон, гэрлэсэн гэх мэт татварын холбогдолтой ямар нэгэн өөрчлөлт гарвал W-4 формыг дахин бөглөж ажил олгогчдодоо өгвэл таны цалингаас авч үлдэх суутгалуудад зохих өөрчлөлтүүд орж явах болно.
Калифорний шинэ жолооны үнэмлэх удаж ирж байгаа нь
Өнгөрсөн оны 10-р сараас эхлэн Калифорнид шинээр авч байгаа болон сунгуулж байгаа хүмүүст шинэчлэгдсэн жолооны үнэмлэх олгож эхэлсэн билээ. Сүүлийн саруудад шинээр жолооны үнэмлэхэд өргөдөл гаргасан болон сунгуулахаар гаргасан хүмүүс үнэмлэх нь хэдэн сараар ирэхгүй хүлээгдээд байгаа нь тэдний бичиг баримтанд биш, харин энэхүү шинэ үнэмлэхийг үйлдвэрлэхэд гарсан асуудалтай холбоотой юм байна. SacBee сонинд бичсэнээр Калифорн мужийн жолооны үнэмлэхийг үйлдвэрлэхээр шалгарсан L-1 компани үнэмлэхийг маш их нууцлалын систем болон технологийн өндөр түвшинд хийж байгаа ба зарим нэг технологийн шийдлийн асуудалтай тулгарсны улмаас ийнхүү хугацаандаа нийлүүлж чадахгүй байгаа гэнэ. Өнгөрсөн онд үйлдвэрлэгдсэн үнэмлэхүүд анхны гэрээ хийхэд тавьсан нөхцөлийг хангаагүй DMV-ээс эдгээрийг нь үйлдвэр үрүү буцаан илгээсэн ажээ. Тус үйлдвэрийн Сакто дахь салбарынхан өдөр шөнөгүй ажиллаж байгаа ба удахгүй хүмүүс үнэмлэхээ хугацаанд нь авч эхлэх байхаа. Тэр болтол DMV-ээс үнэмлэх шинээр авахаар болон сунгуулахаар мөнгөө төлсөн хүмүүст 90 хоногийн хугацаатай түр үнэмлэх /цаасан/-ийг автоматааар хэвлэж илгээж эхэлсэн байна.
Машинаа дахин санхүүжүүлэх талаар
Нэг хүн энэ талаар лавласны дагуу энэ талаар сонирхож байгаа бусад хүмүүст дараахь мэдээллийг хүргэе. Машин худалдан авахдаа дилерүүдийн рекламдаад байгаа бага хүүтэй эсвэл 0 хүүтэй зээлийг тэр бүр хүмүүс авч чаддаггүй билээ. Гэхдээ цагийг нь олж дахин санхүүжүүлснээр гайгүй хүүтэй зээл олоод авах боломж бий. www.moneyAisle.com сайт таныг өөрийн ойр хавийн банк санхүүгийн байгууллагуудын зээлийн хүүг харьцуулах бололцоог олгоно. Уг сайтад зип код, машины марк, майл, авсан үнэ, зээлийн хэмжээ, он, кредит оноо зэрэг мэдээллүүдийг хийснээр дээрх байгуулагуудаас /3-20 гаруй/ тавьж байгаа саналуудыг шууд харах болно. Та тэдгээрээс нэгийг сонгомогц тухай байгууллага таны кредит оноог шалгаад таньтай холбогдож санхүүгийн гэрээг эцэслэн байгуулах болно. Мөн та бүхэн банк санхүгийн газар уруу шууд холбогдсоноор тэдний саналыг сонсох бололцоотойг юу эс андах вэ. www.autos.yahoo.com, www.bankrate.com сайтуудаас та ямархуу хэмжээний хүүтэй зээлэнд нөхцөлийг нь хангаж байгааг харж болно. Bankrate сайтын тооцоо нь таны кредит оноог автоматаар 720 болон түүнээс дээш гэж тооцоолдог болохыг анхаараарай.
Та бүхэндээ сайн сайхныг хүсье.
Made In Mongolia
Өнгөрсөн сард Калифорний Бэрклэйгийн Их сургууль дээр /UC Berkley/ болсон Монголын соёлын өдрүүдийн нэг өдрийнх нь үйл ажиллагаанд оролцсон юм. Маш сайхан үйл ажиллагаа болсныг та бүхэн мэдэж байгаа эсвэл сонссон байх. Эндхийн болон монгол эрдэмтэн, мэргэжилтнүүд, түүний дотор манай хотын Дамчаа лам гуайн уншсан Монголын урлаг соёл, шашины талаарх маш сонирхолтой лекц, илтгэл сонсоноос гадна Бөртэ хамтлагийн тоглолтыг үзсэн билээ. Монголд байхдаа үзэж байсан шиг ардын урлагийн хамтлагууд номхон сууж хөгжмөө тоглоод л ордог байсан дүр зураг үнэхээр өөрчлөгджээ. Энэхүү хамтлагын хүмүүсийн авьяас, сэтгэмж, чадвар нь үнэхээр ардын урлагийг өөр түвшинд аваачсан нь харагдаж байлаа. Гишүүдийнх нь нүүрэнд инээмсэглэл, бахархал гэрэлтсэн энэ хамтлагийн хөгжим найруулга нь хэлэхийн аргагүй сонсголтой. Тэд зөвхөн ганц юмаар мэргэшээгүй нь илт байлаа. Цээлхэн хоолойгоор уртын дуу дуулж байсан охин гарч ирээд бүжиг сайхан биелээд л, хөгжимчид нь дуу дуулаад л. Ёочин бүсгүй Мөнх-Эрдэнэ, морин хуурч залуу Ганпүрэв нар ёстой л алдартай рок гитарчид гитараа дарж “галзуурч” байдаг шиг ёочин хөгжим, морин хуурын ид шидийг үзэж сууж байгаа хүмүүст гайхуулсан даа. Уран сайхны талаас гоё бичдэг байсан бол бүр гоё бичихгүй юу. Даан ч миний илэрхийлэх чадвар энэ хэмжээнд хүрч байна даа. Гэхдээ Мандах бичлэг хийж байсан удахгүй нэвтрүүлэг бэлтгээд бидэнд хүргэх байх.
Үүнээс гадна Бэй Ариагийн Монголчуудын холбооноос биднийг дайлсан Оюунаа бүсгүйн бэлтгэсэн бууз, будаатай хуурга, еэвэн, боорцог зэрэг бүхий амттай сайхан оройн хоолны буффетийг дурдахын байхын аргагүй. Биднийг хооллож дууссаны дараа тэндхийн оюутнууд мөнгөө төлөөд орж ирж идэж эхэлсэн. Монгол хоолыг ямархуу хүлээж авах бол, ямар хоолыг нь илүүд идэж бол гэж жаахан ажигласан. Ази голтой, гэхдээ олон үндэстний оюутнууд орж ирсэн байлаа. Будаатай хуурга, буузыг л лав бараг л хүн бүр тавгандаа хийчихсэн, дуртайяа идэж харагдана билээ. Мөн бүгдээрээ боорцог, ёэвэнг ч ам уруугаа хийж байсан.
Гэхдээ би энэ талаар биш өөр зүйлийн талаар та бүхэнд хүргэе гэж бодоод байсан юм. Монголын өдрүүдийн үйл ажиллагаанд “Бид Монгол” компани Монголын бараа бүтээгдэхүүн, бэлэг дурсгал, CD, DVD дэлгэж тавьсан байсан нь лекцийг нь сонсоод, урлагийн тоглолтыг нь үзээд Монголын тухай сонирхол төрсөн хүмүүст худалдаа хийх боломжийг олгосон сайхан үйл ажиллагаа болсон харагдсан. Харин бид хэдтэй цуг ирсэн номонд дуртай өвөө Монголын тухай ном авах санаатай байсан ч тэдэнд байгаагүй тул дараагийн удаад ном авчирч зарж байвал зүгээр юм уу гээд худалдагч залууд хэлсэн.
Дэлгэж тавьсан бараа дотор эсгийгээр хийсэн эд зүйлс миний анхаарлыг татсан юм. Найрамдалаас энэ талаар лавлавал Монголд хийсэн, Ирланд хүн загварыг нь зохион бүтээсэн бүтээгдэхүүнүүд гэж хэллээ. Өнгө, загвар сайтай төрөл бүрийн размерийн гэрийн таавчик, цүнх, ороолт, бээлий гэхчилэн зүйлс байна. Нэг таавчик бага хүүдээ авлаа. Энэд өвлөөр хүүхдүүд гэлтгүй бид өөрсдөө эсгий гэрийн тавчик өмсөхөөр биенд нь ээлтэй, дулаан сайхан байдаг. Ямар ч байсан миний энэд хүүхдүүддээ авдаг, нэг өвлийн настай даавуун таавчикнуудаас хамаагүй дээр билээ. Англи хэл дээр маш сайхан хаяг ярликтай байсныг нь уншвал Монголын гэр бүл, хүүхдүүдийг дэмжих зорилгоор байгуулагдсан Асрал нэртэй төрийн бус байгууллагаас үйлдвэрлэсэн, тэр байгууллагын талаарх товч мэдээлэл, тэдний сургаж бэлтгэсэн ядуу, ажилгүй эмэгтэйчүүдийн бүтээл болох, мөн цэвэр 100 хувийн ноосоор гараар хийсэн, бараануудын талаарх ерөнхий мэдээлэл, хэрхэн арчлах талаарх хүртэл мэдээллийг багтаасан байна. Та бүхэн тэр бүтээгдэхүүний сайтаар http://www.madeinmongolia.net/index.html орж үзээрэй. Ирланд ЗГийн болон Асрал буяны байгууллагатай хамтарч хэд хэдэн төсөл хэрэгжүүлж байгаагийн нэг нь Монголд охид эмэгтэйчүүдийг сургаад, ажилтай болгоод үүний дүнд урлагдсан эдгээр бүтээгдэхүүнүүдийг Ирланд болон гадаадад борлуулж орлого нь буцаад Асрал буяны байгууллага үйл ажиллагаандаа зарцуулдаг юм байна. Тус Асрал байгууллага нь http://www.asralmongolia.org/site/projects Гацуурт ногоо тарих, говийн зарим сумдад дээрхийн адил сургалтаар хүмүүсийг бэлтгэж ажилтай болгох зэргээр маш буянтай ажил хийдгийг нь сайтаас нь мэдэж авлаа.
Ингээд та бүхнийг Монголын хэрэгцээтэй газар нь цөөхөн ч гэсэн хүмүүсийн хувь тавиланг өөрчилж байгаа энэхүү байгууллагыг болон тэдгээрийг урлаж байгаа эмэгтэйчүүдээ дэмжээд хүүхдүүддээ, найз нөхөддөө, өөрсдөдөө эсгий бүтээгдэхүүнүүдийг худалдаж аваарай гэж уриалах гэсэн юм. Ойрын үед хэн нэгний чинь төрсөн өдөр болох гэж байна уу. Тэгвэл Монголынхоо 100 хувийн ноосоор хийсэн гэрийн таавчик бэлэглэчих. Баярлаад л авна.
Дээрх сайтаар Ирландын янз бүрийн сэтгүүлүүдэд гарсан мэдээллүүд байсны дотор тэндхийн Монгол хүүхдүүд өмсөн рекламдсан мэдээлэл байгааг дараахь линкээр орж хараарай. Эхний зураг дээр дараарай. Их хөөрхөн. http://www.madeinmongolia.net/press.html
Мөн дээрх сайтаар таавчикнуудаа онлайнаар зардаг юм байна. Харин манай энд бол Бид монгол компани зарим төрлийн барааг нь сайтаараа зарж байгааг орж харлаа.
http://www.bidmongol.com/index.php?option=product9&linkid=9&lan=mn
Мөн тэд нартай холбогдоод авсан ч болох байх.
Буяны үйлс арвижин бадрах болтугай.
Үүнээс гадна Бэй Ариагийн Монголчуудын холбооноос биднийг дайлсан Оюунаа бүсгүйн бэлтгэсэн бууз, будаатай хуурга, еэвэн, боорцог зэрэг бүхий амттай сайхан оройн хоолны буффетийг дурдахын байхын аргагүй. Биднийг хооллож дууссаны дараа тэндхийн оюутнууд мөнгөө төлөөд орж ирж идэж эхэлсэн. Монгол хоолыг ямархуу хүлээж авах бол, ямар хоолыг нь илүүд идэж бол гэж жаахан ажигласан. Ази голтой, гэхдээ олон үндэстний оюутнууд орж ирсэн байлаа. Будаатай хуурга, буузыг л лав бараг л хүн бүр тавгандаа хийчихсэн, дуртайяа идэж харагдана билээ. Мөн бүгдээрээ боорцог, ёэвэнг ч ам уруугаа хийж байсан.
Гэхдээ би энэ талаар биш өөр зүйлийн талаар та бүхэнд хүргэе гэж бодоод байсан юм. Монголын өдрүүдийн үйл ажиллагаанд “Бид Монгол” компани Монголын бараа бүтээгдэхүүн, бэлэг дурсгал, CD, DVD дэлгэж тавьсан байсан нь лекцийг нь сонсоод, урлагийн тоглолтыг нь үзээд Монголын тухай сонирхол төрсөн хүмүүст худалдаа хийх боломжийг олгосон сайхан үйл ажиллагаа болсон харагдсан. Харин бид хэдтэй цуг ирсэн номонд дуртай өвөө Монголын тухай ном авах санаатай байсан ч тэдэнд байгаагүй тул дараагийн удаад ном авчирч зарж байвал зүгээр юм уу гээд худалдагч залууд хэлсэн.
Дэлгэж тавьсан бараа дотор эсгийгээр хийсэн эд зүйлс миний анхаарлыг татсан юм. Найрамдалаас энэ талаар лавлавал Монголд хийсэн, Ирланд хүн загварыг нь зохион бүтээсэн бүтээгдэхүүнүүд гэж хэллээ. Өнгө, загвар сайтай төрөл бүрийн размерийн гэрийн таавчик, цүнх, ороолт, бээлий гэхчилэн зүйлс байна. Нэг таавчик бага хүүдээ авлаа. Энэд өвлөөр хүүхдүүд гэлтгүй бид өөрсдөө эсгий гэрийн тавчик өмсөхөөр биенд нь ээлтэй, дулаан сайхан байдаг. Ямар ч байсан миний энэд хүүхдүүддээ авдаг, нэг өвлийн настай даавуун таавчикнуудаас хамаагүй дээр билээ. Англи хэл дээр маш сайхан хаяг ярликтай байсныг нь уншвал Монголын гэр бүл, хүүхдүүдийг дэмжих зорилгоор байгуулагдсан Асрал нэртэй төрийн бус байгууллагаас үйлдвэрлэсэн, тэр байгууллагын талаарх товч мэдээлэл, тэдний сургаж бэлтгэсэн ядуу, ажилгүй эмэгтэйчүүдийн бүтээл болох, мөн цэвэр 100 хувийн ноосоор гараар хийсэн, бараануудын талаарх ерөнхий мэдээлэл, хэрхэн арчлах талаарх хүртэл мэдээллийг багтаасан байна. Та бүхэн тэр бүтээгдэхүүний сайтаар http://www.madeinmongolia.net/index.html орж үзээрэй. Ирланд ЗГийн болон Асрал буяны байгууллагатай хамтарч хэд хэдэн төсөл хэрэгжүүлж байгаагийн нэг нь Монголд охид эмэгтэйчүүдийг сургаад, ажилтай болгоод үүний дүнд урлагдсан эдгээр бүтээгдэхүүнүүдийг Ирланд болон гадаадад борлуулж орлого нь буцаад Асрал буяны байгууллага үйл ажиллагаандаа зарцуулдаг юм байна. Тус Асрал байгууллага нь http://www.asralmongolia.org/site/projects Гацуурт ногоо тарих, говийн зарим сумдад дээрхийн адил сургалтаар хүмүүсийг бэлтгэж ажилтай болгох зэргээр маш буянтай ажил хийдгийг нь сайтаас нь мэдэж авлаа.
Ингээд та бүхнийг Монголын хэрэгцээтэй газар нь цөөхөн ч гэсэн хүмүүсийн хувь тавиланг өөрчилж байгаа энэхүү байгууллагыг болон тэдгээрийг урлаж байгаа эмэгтэйчүүдээ дэмжээд хүүхдүүддээ, найз нөхөддөө, өөрсдөдөө эсгий бүтээгдэхүүнүүдийг худалдаж аваарай гэж уриалах гэсэн юм. Ойрын үед хэн нэгний чинь төрсөн өдөр болох гэж байна уу. Тэгвэл Монголынхоо 100 хувийн ноосоор хийсэн гэрийн таавчик бэлэглэчих. Баярлаад л авна.
Дээрх сайтаар Ирландын янз бүрийн сэтгүүлүүдэд гарсан мэдээллүүд байсны дотор тэндхийн Монгол хүүхдүүд өмсөн рекламдсан мэдээлэл байгааг дараахь линкээр орж хараарай. Эхний зураг дээр дараарай. Их хөөрхөн. http://www.madeinmongolia.net/press.html
Мөн дээрх сайтаар таавчикнуудаа онлайнаар зардаг юм байна. Харин манай энд бол Бид монгол компани зарим төрлийн барааг нь сайтаараа зарж байгааг орж харлаа.
http://www.bidmongol.com/index.php?option=product9&linkid=9&lan=mn
Мөн тэд нартай холбогдоод авсан ч болох байх.
Буяны үйлс арвижин бадрах болтугай.
Subscribe to:
Posts (Atom)