1. Бид бүхэн өвөл Улаанбаатарын агаар тунчиг муу байгаа тухай сонссоор байна. Тэгвэл Америкт өөрийн чинь оршин суугаа муж, зарим хотод агаарын бохирдлыг ямар байгааг түүнийг тодорхойлдог The Air Quality Index үзүүлэлтээр нь дараахь сайтаас орж харж болно. www.airnow.gov Мөн уг сайтын доод хэсэгт байгааг линкүүдээс Health гэснийг дарвал агаарын бохирдолтой үед ямар арга хэмжээ авбал зохилтой талаарх зөвлөгөөнүүдийг уншиж болно. Дашрамд дурдахад 2000 оноос хойш Америкийн 26 мужид олон нийтийн газар – ресторан, баар, ажлын байруудад тамхи татахыг хориглосон билээ.
2. Хэрэв машиныг онгоцны буудлын дэргэдэх биш өөр газраас рентлэвэл ойролцоогоор 25 хувийн хэмнэлт гаргах болно гэж AAA компанийн мэргэжилтэн зөвлөсөн байна. Учир нь онгоцны буудлын рентний газар өндөр пасилити төлбөртэй байдгаас өдрийн суурь үнэ болон татвар, төлбөрүүд нь өндөр гардаг аж. Жишээ нь дунд зэргийн жижиг машиныг онгоцны буудлын дэргэдэх газраас 4 өдөр рентлэхэд суурь үнэ 298 доллар дээр 54 долларын татвар, төлбөр нэмээд 352 долар төлөхөөр гарсан бол яг ижил машиныг 13 майл зайтай газраас 105 суурь үнэ дээр 18 долларын татвар, төлбөр, нийтдээ 123 доллар төлөхөөр гарч байна. Иймд та хэрэгцээ гарсан үедээ такси эсвэл шатл автобусаар рентний газар хүргүүлээд тэндээс машин рентлэвэл хамаагүй хямд тусахнээ.
3. Рент гэснээс ойрын үед байр рентлэх гэж байгаа хүмүүст Wall Street сэтгүүл дээр гарсан дараахь зөвлөгөө хэрэг болж магад.
- Байр хайх хамгийн эхний эхлэх цэг бол вэб сайтууд билээ. Rentometer.com гэдэг байрны рентэнд үнэлгээ, үний харьцуулалт хийдэг сайтын дарга www.rent.com сайтаас эхлэхийг зөвлөжээ. Гэхдээ хэрэв жижиг компаний эзэмшлийн байр, эсвэл эзэн нь хөлслүүлэх гэж байгаа кондо зэргийг сонирхож байгаа бол craiglists.org сайт зөв эхлэл байх болно. Мөн 400 гаруй партнерээс жагсаалт авдаг байр хөлслүүлэх, зарах зар гаргадаг hotpads.com, мөн 10 мянга гаруй сайтуудаас жагсаалт оруулдаг cazoodle.com сайтуудаар хайлт хийгээрэй.
- Хүмүүст хэл мэдээ цац. Зарим үед маш сайхан боломжийн байрыг хэн нэгний мэдээллээр зах зээлд гарахаас өмнө хөлслөх боломж гарч болно. Иймд байр хайж байгаагаа найз нөхөд, төрөл садандаа дуулгаарай.
- Байрны зах зээлийн өнөөгийн байдлаас болоод байшин, кондогоо зарж чадахгүй байгаа эзэд түүнийгээ зарим түрээсийн байрнаас арай хямдаар хөлсүүлж байна. Учир нь тэд байраа түрээслэхээр биш зарахаар бэлтгэсэн тул зарим түрүүсийн байрыг бодвол тохижилт энэ тэр нь бага эсвэл муу, мөн зүгээр байлгаж байснаас хурдхан хөлслүүлэх зүтгэл нь илүүтэй зэргээс болдог аж.
- Таны сонирхол татсан байр зарагдахгүй зах зээлд удаж байвал эзнээс нь хөлслүүлэх эсэхийг нь асуухад илүүдэхгүй.
- Сонирхож байгаа байрныхаа рентний үнийг тухай районы бусад байрнуудтай харцуулахыг хүсвэл дээрх hotpads.com, Rentometer.com сайтуудыг ашиглаарай.
- Сайн кредиттэй байх. Үүнийгээ хөлслүүлэх байрны эзэндээ дурдахаа бүү март.
4. National Park-уудаар үнэгүй орох өдрүүд: 6-р сарын 21 /зуны эхний өдөр/, 9-р сарын 24 / Нийтийн газрын үндэсний өдөр/, 11-р сарын 11-13 /Ахмад дайчдын өдөр/ тус тус байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.nps.gov/findpark/feefreeparks.htm орж үзээрэй.
5. Хэрэглэж байсан хэрэггүй электрон техникээ зарах, эсвэл хаях гэж байгаа бол бага хэмжээний мөнгөөр худалдан авдаг дараахь сайтуудаар орж үнэлүүлж үзээрэй. www.gazelle.com , wwww.YouRenew.com сайтууд компьютер, самера, тооны машин гэхчилэн электрон техникийг чинь үзүүлэлт, нөхцөл байдлыг тодруулах асуултуудыг тавьж үнэлгээ өгөөд үнэгүй эсвэл тодорхой хэмжээний үнийн санал тавих болно. Эдгээр зүйлсийн тээврийн зардлыг дээрх компаниуд даах ба үнэгүй зүйлсийг зохих журмын дагуу рисайклэнэ, үнэлсэн зүйлсийг amazon.com, ebay.com, overstocl.com зэрэг сайтуудад тавьж зардаг аж. Шинэ гарсан техник технологи хэрэглэх дуртай хүмүүст энэ үйлчилгээ ихээхэн таалагддаг ба өнгөрсөн оны iPhone, Ipad зэргээ эдгээрт зараад шинийг авах үнэндээ нэмэрлээд ашигтай байдаг ажээ.
Мөн зарим солилцоо хийдэг сайтуудаар орж өөрийн дуртай CD, DVD, ном зэргээ хэрэггүй зүйлсээрээ сольж авах боломжтой. Үүнд Amazon.com-ын Marketplace, дуу хөгжим, зүйлсийн солилцооны http://www.swap.com/ , titletrader.com, номын http://bookmooch.com/ зэрэг сайтууд байна. Тээврийн зардал, бусад төлбөр зэргийг нь шалгаж үзэхээ бүү мартаарай.
Thursday, June 9, 2011
Sunday, May 15, 2011
Бага зэргийн инээд наргиан...
************
- Эмчээ, манай нөхөр сэтгэл мэдрэлийн ямар нэгэн өвчин туссан юм шиг байна. Намайг өдөржингөө юм хэлээд байхад урдаас ганц ч үг дуугарахгүй юм.
- Энэ чинь өвчин биш. Энэ бол авьяас юм.
*************
Эхнэр нь нөхөртөө:
- Чи надтай суухынхаа өмнө чиний хамгийн жижигхэн ч хүслийг чинь биелүүлнэ гэж амалж байсан.
- Би худлаа хэлээгүй шүү дээ. Чиний хамгийн жижиг хүсэл чинь юу вэ, би одоохон биелүүлээдэхье.
*************
- Сүүлчийн удаа асууя. Чи хэзээ надаас зээлсэн мөнгөө буцааж өгөх вэ?
- Наад тэнэг асуултаа дараа дахиж тавихгүй байхаар шийдсэнд чинь баярлалаа.
*************
Эмэгтэй хүн бүр хайрт уруугаа өдөрт хэд ч хамаагүй утастаж цорын ганц асуултыг тавихыгаа өөрийнхөө үүрэг гэж үздэг. Тэр асуулт нь "Чи хаана байна?"
*************
Эмэгтэй хүн "Болгоомжтой. Будагтай."
*************
Хоолны жорны сүүлийн өгүүлбэр: Бэлэн болсон хоолоо таваглахын өмнө цонхны доор хэн нэг нь байгаа эсэхийг шалга.
*************
Нөхөр нь:
- Одоо бид нэгэнт гэрлэсэн тул чиний зарим дутагдлыг ний нуугүй чамд хэлье.
Эхнэр нь:
- Тэгж өөрийгөө зовоогоод яахав. Хөгшин чинь тэрийгээ мэднээ. Тэр дутагдлуудаас чинь болж би чамаас илүү хүнтэй гэрлэж чадаагүй юм шүү дээ.
*************
Нэг хүүхэн найз хүүхэндээ нөхрөө муулсан нь:
- Манай нөхөр гэж эсрэг тэсрэг юм хийх юм. Өнөөдөр гэхэд л хүйтэн шөлнөөс болж буцлах шахсан.
*************
Сумын сургуулийн багш хүүхэн хэнтэй суухаа шийдэж чаддаггүй: Сургуулийн захиралтай юу эсвэл тракторын жолоочтой юу. Захиралтай суувал ажил мэргэжлийн замаар хурдан ахина. Гэхдээ тракторгүй бол яаж сургуульдаа хүрэх вэ дээ.
*************
Хүүхэн аптект:
- Танайд хүнцэл байна уу?
Эмийн санч:
- Та юунд хэрэглэх гэсэн юм бол?
Хүүхэн:
- Нөхрөө хордуулах гэсэн юм.
Эмийн санч:
- Ийм зорилгоор таньд би худалдаж чадахгүйн дээ.
Хүүхэн цүнхнээсээ нэгэн зураг гаргаж үзүүлсэн нь эмийн санчийн эхнэртэй нь нөхөр нь эвгүй байдалд байгаа зураг байлаа.
Эмийн санч:
- Гэхдээ таньд нэгэнт эмчийн бичиг нь байгаа юм чинь ---
*************
Зар: Залуу. Хөөрхөн. Дээд боловсролтой хүүхэн. Санхүүгийн хувьд болоцоотой: Байр, машинтай. Би хэн нэгэнтэй танилцах гээгүй. Зүгээр л гайхуулах гэсэн юм.
*************
Эмч:
- Нөхөрт чинь тайван байдал хэрэгтэй юм байна. Тайвшруулах эм бичлээ.
Эхнэр нь:
- Хэзээ түүнд өгч байх вэ?
Эмч:
- Та намайг буруу ойлгосон байна. Энэ эм таньд зориулсан юм.
*************
Оройтож ирсэн 15 настай охиноо ээж нь загнаж байна.
- Би чиний насан дээр тэнэнэ гэдгийг мэддэггүй байлаа. Тэрний оронд чи маргааш болох миний 30 насны ойн тортыг хийхэд туслах чинь яагаав.
*************
Айлын баяраас буцаж ирсэн эхнэр нь нөхөртөө:
- Тэдний баяр маш сайхан болж өнгөрлөө. Тэд нар намайг дуул гэж ятгаад. Би зөвшөөрөөд дуулж өгсөн.
- Болж. Би тэд нарт чинь дургүй.
*************
Нөхөр нь найздаа:
- Манай эхнэр гэж нэг юм өдөржингөө л надаас "мөнгө өг, мөнгө өг" нэхэж байх юм.
- Эхнэр чинь тэр их мөнгөөр юу хийдэг юм бэ?
- Ерөөсөө өгч үззэгүй болохоор ёстой мэдэхгүй юм.
*************
Эхнэр нөхөр 2 сайхан байгальтай газар машинаа зогсоод бууцгаав. Эхнэр нь:
- Ямар гоё газар вэ? Ийм гоё байгалийг хараад хэлэх үг ч гарахгүй юм.
Нөхөр нь:
- Өө тэгвэл сайн байна. Энэд ер нь амралтаараа ирж амарч байя.
*************
Нөхөр нь гэртээ ирэхэд ширээ дээр бичиг байлаа. - Би найз хүүхэнтэйгээ гарлаа. Оройн хоолонд загас иднэ. Чиний загасны уургыг үүдэнд тавьсан байгаа.
*************
Эхнэр нь нөхөртөө:
- Манай жолооч жолоо муу барих юм. Намайг өнөөдөр бараг 3 удаа алах шахлаа. Ажлаас нь халсан дээр.
Нөхөр нь:
- Уг нь сайн залуу байгаа юм. Дахиад нэг шанс өгье л дөө.
*************
Эхнэр нь гал тогоонд, сандал дээрээ дуг хийгээд сэртэл согтуу нөхөр нь хөргөгчний хаалгыг онгойлгож хаагаад: - Намайг онгоцны буудал хөргөөд өг гээд тасралтгүй хэлээд байлаа.
- Согтуу чинь хөргөгчийг такси гээд бодоод тэнэгтээд гээд үглээд эхнэр нь унтахаар өрөө үрүүгээ явлаа. Өглөө сэрээд хартал гал тогоонд нөхөр нь ч хөргөгч нь ч байдаггүй.
- Чөтгөр шиг амьтан юмаа. Зүтгэсээр байгаад яваад өгч.
*************
Эхнэр нь нөхрөөсөө:
- Туулай үнэхээр хамгийн тэнэг амьтан юм уу?
Нөхөр нь:
- Тиймээ. Туулайхан минь.
*************
- Эмчээ, манай нөхөр сэтгэл мэдрэлийн ямар нэгэн өвчин туссан юм шиг байна. Намайг өдөржингөө юм хэлээд байхад урдаас ганц ч үг дуугарахгүй юм.
- Энэ чинь өвчин биш. Энэ бол авьяас юм.
*************
Эхнэр нь нөхөртөө:
- Чи надтай суухынхаа өмнө чиний хамгийн жижигхэн ч хүслийг чинь биелүүлнэ гэж амалж байсан.
- Би худлаа хэлээгүй шүү дээ. Чиний хамгийн жижиг хүсэл чинь юу вэ, би одоохон биелүүлээдэхье.
*************
- Сүүлчийн удаа асууя. Чи хэзээ надаас зээлсэн мөнгөө буцааж өгөх вэ?
- Наад тэнэг асуултаа дараа дахиж тавихгүй байхаар шийдсэнд чинь баярлалаа.
*************
Эмэгтэй хүн бүр хайрт уруугаа өдөрт хэд ч хамаагүй утастаж цорын ганц асуултыг тавихыгаа өөрийнхөө үүрэг гэж үздэг. Тэр асуулт нь "Чи хаана байна?"
*************
Эмэгтэй хүн "Болгоомжтой. Будагтай."
*************
Хоолны жорны сүүлийн өгүүлбэр: Бэлэн болсон хоолоо таваглахын өмнө цонхны доор хэн нэг нь байгаа эсэхийг шалга.
*************
Нөхөр нь:
- Одоо бид нэгэнт гэрлэсэн тул чиний зарим дутагдлыг ний нуугүй чамд хэлье.
Эхнэр нь:
- Тэгж өөрийгөө зовоогоод яахав. Хөгшин чинь тэрийгээ мэднээ. Тэр дутагдлуудаас чинь болж би чамаас илүү хүнтэй гэрлэж чадаагүй юм шүү дээ.
*************
Нэг хүүхэн найз хүүхэндээ нөхрөө муулсан нь:
- Манай нөхөр гэж эсрэг тэсрэг юм хийх юм. Өнөөдөр гэхэд л хүйтэн шөлнөөс болж буцлах шахсан.
*************
Сумын сургуулийн багш хүүхэн хэнтэй суухаа шийдэж чаддаггүй: Сургуулийн захиралтай юу эсвэл тракторын жолоочтой юу. Захиралтай суувал ажил мэргэжлийн замаар хурдан ахина. Гэхдээ тракторгүй бол яаж сургуульдаа хүрэх вэ дээ.
*************
Хүүхэн аптект:
- Танайд хүнцэл байна уу?
Эмийн санч:
- Та юунд хэрэглэх гэсэн юм бол?
Хүүхэн:
- Нөхрөө хордуулах гэсэн юм.
Эмийн санч:
- Ийм зорилгоор таньд би худалдаж чадахгүйн дээ.
Хүүхэн цүнхнээсээ нэгэн зураг гаргаж үзүүлсэн нь эмийн санчийн эхнэртэй нь нөхөр нь эвгүй байдалд байгаа зураг байлаа.
Эмийн санч:
- Гэхдээ таньд нэгэнт эмчийн бичиг нь байгаа юм чинь ---
*************
Зар: Залуу. Хөөрхөн. Дээд боловсролтой хүүхэн. Санхүүгийн хувьд болоцоотой: Байр, машинтай. Би хэн нэгэнтэй танилцах гээгүй. Зүгээр л гайхуулах гэсэн юм.
*************
Эмч:
- Нөхөрт чинь тайван байдал хэрэгтэй юм байна. Тайвшруулах эм бичлээ.
Эхнэр нь:
- Хэзээ түүнд өгч байх вэ?
Эмч:
- Та намайг буруу ойлгосон байна. Энэ эм таньд зориулсан юм.
*************
Оройтож ирсэн 15 настай охиноо ээж нь загнаж байна.
- Би чиний насан дээр тэнэнэ гэдгийг мэддэггүй байлаа. Тэрний оронд чи маргааш болох миний 30 насны ойн тортыг хийхэд туслах чинь яагаав.
*************
Айлын баяраас буцаж ирсэн эхнэр нь нөхөртөө:
- Тэдний баяр маш сайхан болж өнгөрлөө. Тэд нар намайг дуул гэж ятгаад. Би зөвшөөрөөд дуулж өгсөн.
- Болж. Би тэд нарт чинь дургүй.
*************
Нөхөр нь найздаа:
- Манай эхнэр гэж нэг юм өдөржингөө л надаас "мөнгө өг, мөнгө өг" нэхэж байх юм.
- Эхнэр чинь тэр их мөнгөөр юу хийдэг юм бэ?
- Ерөөсөө өгч үззэгүй болохоор ёстой мэдэхгүй юм.
*************
Эхнэр нөхөр 2 сайхан байгальтай газар машинаа зогсоод бууцгаав. Эхнэр нь:
- Ямар гоё газар вэ? Ийм гоё байгалийг хараад хэлэх үг ч гарахгүй юм.
Нөхөр нь:
- Өө тэгвэл сайн байна. Энэд ер нь амралтаараа ирж амарч байя.
*************
Нөхөр нь гэртээ ирэхэд ширээ дээр бичиг байлаа. - Би найз хүүхэнтэйгээ гарлаа. Оройн хоолонд загас иднэ. Чиний загасны уургыг үүдэнд тавьсан байгаа.
*************
Эхнэр нь нөхөртөө:
- Манай жолооч жолоо муу барих юм. Намайг өнөөдөр бараг 3 удаа алах шахлаа. Ажлаас нь халсан дээр.
Нөхөр нь:
- Уг нь сайн залуу байгаа юм. Дахиад нэг шанс өгье л дөө.
*************
Эхнэр нь гал тогоонд, сандал дээрээ дуг хийгээд сэртэл согтуу нөхөр нь хөргөгчний хаалгыг онгойлгож хаагаад: - Намайг онгоцны буудал хөргөөд өг гээд тасралтгүй хэлээд байлаа.
- Согтуу чинь хөргөгчийг такси гээд бодоод тэнэгтээд гээд үглээд эхнэр нь унтахаар өрөө үрүүгээ явлаа. Өглөө сэрээд хартал гал тогоонд нөхөр нь ч хөргөгч нь ч байдаггүй.
- Чөтгөр шиг амьтан юмаа. Зүтгэсээр байгаад яваад өгч.
*************
Эхнэр нь нөхрөөсөө:
- Туулай үнэхээр хамгийн тэнэг амьтан юм уу?
Нөхөр нь:
- Тиймээ. Туулайхан минь.
*************
Sunday, May 8, 2011
Хууль бус оюутнууд санхүүгийн туслалцаа авч болох хуулийн төсөл Ассемблэд батлагдлаа
Калифорн мужийн Хууль бус оюутнуудыг хувийн сангуудаас санхүүгийн туслалцаа авахыг зөвшөөрсөн хуулийн төсөл AB130 өнгөрсөн долоо хоногт 51-21-ыг саналаар Ассемблэгээр батлагдлаа. Харин мужийн захирагч гарын үсэг зурсан тохиолдолд хууль болж хэрэгжих болно. Энэхүү үзэл санааг дэмжигч, ардчилсан намын гишүүн, мужийн шинэ захирагч маань уг хуулийн төслийг баталгаажуулах нь дамжиггүй гэж ихэнх хүмүүс үзэж байгаа ч тэр одоогоор энэ талаарх үзэл бодлоо нийтэд илэрхийлээгүй байна. Энэ нь Cенатад унасан DREAM act-ын хувилбар CA DREAM act-ын хэсэг /Калифорний ахлах сургуульд 3-аас дээш жилээр суралцсан хүүхдүүдэд хууль ёсны болох замыг нь баталгаажуулах/ бөгөөд ардчилсан намын гишүүн LA-ын ассемблийн төлөөлөгч Gil Cedillo энэхүү хуулийг 6 жилийн өмнөөс батлуулахаар зүтгэж ирсэн юм. Одоогоор түүний батлуулахаар оруулж ирсэн дээрх AB 130, мөн Калифорний хууль бус оюутнууд улсаас санхүүгийн туслалцаа авч болох AB 131 хуулийн төслүүд нэг нь эсвэл, хоёулаа батлагдвал орон даяар цагаачлалын талаарх маргаанд гал нэмэх нь гарцаагүй. Сайн юмны эхлэл болох болтугай гэж билэгшээж байя даа. We will see.
Tuesday, May 3, 2011
Хэрэгцээт мэдээлэл
1. Та бүхэн The Social Security Administration-ээс /SSA/ жил бүр явуулдаг таны ирээдүйд авч болох нийгмийн даатгалын мөнгөний хэмжээг дурдсан захиа энэ жил ирэхгүй байгааг анзаарсан уу. Энэ нь тус байгууллагаас зардлаа хэмнэх үүднээс захиа явуулахаа зогсоож онлайнээр мэдээлэл авах боломжтой болгосонтой холбоотой юм. Урьд нь тодорхой хэмжээний мөнгийг нийгмийн даатгалд тушаасан 25 болон түүнээс дээш насны хүмүүст төрсөн өдрөөс нь 3 сарын өмнө тогтмол энэхүү захиаг илгээдэг байсан. Та өөрийнхөө мэдээллийг харахыг хүсвэл тус байгууллагын сайтын www.socialsecurity.gov/estimator линк рүү орж “Estimate Your Retirement Benefits” гэдгийг дарж ороорой. SSA-ын хэвлэлийг төлөөлөгч Mark Lassiter-ийн мэдэгдэж байгаагаар тэтгэвэрт гарах нас, цалингийн өөрчлөлт зэрэг сарын тэтгэмжийн хэмжээнд нөлөөлж болох үзүүлэлтүүдийг өөрчлөх боломжийг олгож байгаа тул энэхүү цахим тооцооны хуудас нь цаасан захианаас илүү тодорхой тооцоолох боломжийг өгнө гэж байна. Харин өөрийнхөө авч байсан цалингийн түүх, тахир дутуугийн тэтгэмж, survivor benefits /хэн нэгнийг нас барсан тохиолдолд эхнэр нөхөрт нь оногдох тэтгэмж/ зэрэг мэдээллийг тус агентлагийн 1-800-772-1213 утас уруу залгаж авах ёстой аж.
2. Татвараа явуулсан ч нэг ажлаасаа авсан W2-гээ оруулахаа мартсан зэрэг алдаатай мэдээлэл явуулсан бол 1040Х формыг бөглөж алдаагаа засаж болно. Ер нь 3 жил хүртэлх хугацаанд гаргасан алдааг энэхүү формоор бөглөж засах боломжтой. Энэхүү формд 3 мөрийн дагуу та өмнө нь мэдээлсэн татварын өмнөх орлого /AGI – adjusted gross income/, одоо хэд болгож өөрчилж байна, нийт зөрүү, үүний ижлээр deductions /татварын өмнөх орлогын хасалт/, exemptions /нэг хүнд ноогдох хасалт/, татварт ноогдох орлогодоо тоо бөглөж бичнэ. Энэ формын сүүлийн хэсэгт яагаад ийм өөрчлөлт хийж байгаагаа тайлбарлаж бичнэ. Тэгээд гарын үсгээ зураад, он сар өдрөө тавиад явуулна. Эдгээр нь хэдийгээр энгийн сонсогдож байгаа боловч уг формыг бөглөхийн тулд өөрчлөлтөөс хамаараад нэлээд хэдэн эсвэл татварын бүх бодолтыг бүтнээр нь хийх шаардлагатай болж болох тул хэдийгээр 1040Х шаарддаггүй ч 1040 эхнээс нь шинээр хийсэн нь алдаа мадаггүй болгох юм. Үүний тулд татварын газрын үнэгүй программудыг ашиглаж болно. Гэхдээ хэрэв та 1 жилээс өмнөх /2009, 2008 оны/ татвартаа засалт хийх гэж байгаа бол жил бүрийн өөрчлөлтүүд дээрх татварын программуудад тусгагдсан байдаг тул онолын хувьд тухайн жилийн мэдээллийг оруулж зарим хэсгийг нь гараар бодох шаардлагатай. Гэвч заавал тухайн оны үзүүлэлтийг оруулж бодно, тэгэх ёстой гэсэн мэдээллийг би одоогоор олж хараагүй тул одоо байгаа программаар бодоод явуулахад нэг буруудахгүй болов уу. Гэхдээ мэддэг газраас нь лавлахад буруудахгүй байх. Хэрэв та татварын засалтаараа мөнгө авах болсон бол жирийн үеэс арай илүү хугацаагаар буюу 8-12 долоо хоног хүлээх шаардлагатай болно. Дашрамд дурдахад хүмүүс IRS-ээс татвараа бодох, засах захиа авсан ч тоохгүй орхидог нь буруу юм. Эртхэн асуудлыг шийдэх тусам гарах асуудал нь бага байх болно. Жишээ нь таны олсон орлогын хэмжээ татварын газар мэдээлэгдсэн байдаг ба компьютер автоматаар уг орлогод татвар ноогдуулж таныг татварын өртэй гаргасан байж болно. Хэрэв та ирсэн захиаг тоохгүй орхивол өрөн дээр чинь жил бүр торгууль нэмэгдсээр сүүлдээ бүх өрийг таны цалин, банкны данснаас шууд суутгах замаар барагдуулж болно. Гэтэл та татвараа эргэж бодуултал өртэй биш харин ч мөнгө буцааж авахаар гарч болно. Гэхдээ 3-аас дээш жилийн доторх мөнгийг л авах боломжтой. Харин өр бол хэдэн жилээр ч байж л байх болно. Авах юмаа бол хэзээд ч авна гэсэн үг.
3. Калифорний хоолны газруудад хоолноос гаралтай өвчлөлийг багасгах, ажилчдыг хүнсний бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуйн аюулгүйн шаардлагын дагуу бэлтгэх, боловсруулахад сургах зорилгоор хоол хүнсний бүтээгдэхүүнтэй шууд харьцдаг бүх ажилчдыг /тогооч, туслах гэхчилэн гал тогоонд ажил хийдэг бүх хүмүүс, бартэндэр, зөөгч гэх мэт/ "Food handler" сертификат программд хамрагдаж тэнцэж "Food handler" картаа авсан байх шаардсан хууль өнгөрсөн оны 9 сард батлагдсаныг блог дээрээ мэдээлж байсан билээ. Калифорн мужийн Монголчуудын нэлээд нь хоолтой “харьцдаг” ажил хийдэг, мөн хоолны бизнестэй хүмүүс нэлээд байгаа тул энэ хууль шууд нөлөөлөх нь дамжиггүй. Энэ хуулиар хэрэв ажилд 2011 оны 6-р сараас өмнө орсон бол "Food handler" картаа 2011 оны 7 сар гэхэд, дээрх хугацаанаас хойш ажилд орсон бол 30 хоногийн дотор сургалтанд хамрагдаж картаа авсан байх ёстой гэнэ. Богино хугацааны, хямд үнэтэй уг сургалт программаар наад эрүүл ахуйн шаардлагууд жишээ нь, хоол боловсруулахын өмнө гараа савантай усаар угаасан байх, мах, махан бүтээгдэхүүнийг бүрэн чанаж боловсруулах, хоолны хордлогын шинж тэмдэг гарсан бол яаралтай орон нутгийн эрүүл ахуйн ажлитнуудад мэдэгдэх гэхчилэн мэдээллийг агуулсан байх аж. Ажилчид өөрсдөө онлайнаар, эсвэл багштайгаар уг сургалтыг дүүргэж 2,5 цагийн шалгатыг өгч тэнцсэнээр дээрх картыг авна. Шалгалтын 60 долларыг байгууллагаас нь /эздүүд, менежерүүд/ ажилчид өөрсдөө сургалтын төлбөрөө /15 доллар орчим/ төлөх юм байна.
The National Restaurant Association (http://www.restaurant.org/) болон Food Safety (http://www.servsafe.com/ ) Калифорнид зориулсан хуулийн нөхцөлийг хангах онлайн курсуудыг вэб сайтууддаа байрлуулсан байна.
Энэ хуулийг хоолны газрын эздүүд янз бүрээр хүлээж авч байгаа. Жижиг газрын эздүүдийн хувьд ажилчдадаа анх л ажилд авахдаа зааж хэлж өгдөг наад захын мэдээллийг сургалт, шалгалт гэж мөнгө хийж байна үзэж байгаа байх. Нийтдээ Калифорний хэмжээгээр хоолны газруудад 1,5 сая хүн ажилладаг гэсэн тоо баримт байгаа тул төсөвт гайгүй орлого авчрах нь дамжиггүй. Том сүлжээ газруудын хувьд хариуцлагын асуудлаар үндэслээд дуртай байж болно. Гэхдээ нэгэнт л хууль батдагдсан болохоор хэрэгжилтэнд нь хяналт тавьж торгууль энээ тэрээ болох нь дамжиггүй. Дээрх сайтууд уруу орж үзлээ. Нэг нь 12,5 нөгөө нь 15 доллар төлөөд сургалтын материал хадгалж авах эрх өгөөд, тэр сургалтын материал дээрх кодоор орж 2 цаг гаруйн материалыг үзэж судлаад тестийг өгөх боломжтой гэсэн байна. Тест нийтдээ 40 орчим асуулттай байх ба 3 жилийн хүчинтэй энэхүү сертификат авах нөхцөлийг хангахын тулд ядаж 70 хувийг нь зөв бөглөсөн байх ёстой гэсэн байна. SacBee сонинд мэдээлснээр зарим ашгийн байгууллагууд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй янз бүрийн сургалт явуулах, сертификат олгох зар сурталчилгаа явуулж бизнес эздүүдийг төөрөлдүүлж байна гэснийг анхаарна бизээ.
4. Агаарын тээврийн компаниудаас зорчигчдод хэрэв онгоцондоо багтаагаагүй бол өмнөхөөсөө арай илүү мөнгө, мөн алдсан ачааны мөнгөн төлбөр дээр нь ачааны мөнгийг нь нэмж өгч байхаар болж байна. ЗГ-аас гаргасан энэ оны 8 сараас хэрэгжиж эхлэх шинэ дүрмээр суудалгүй болсон зорчигч дараагийн онгоцыг хүлээсэн хугацаанаас хамаарч 400-800 долларын нөхөн төлөөс олгогддог байсан бол 650-1330 доллар болж нэмэгдүүлж байгаа юм байна. Өнгөрсөн жилд 65 мянган зорчигч суудалгүй болж байсан, дээр нь 681 мянган зорчигч сайн дураараа суудлаасаа татгалзсан / bumped voluntarily- хүн суудалгүй болсон үед сайн дураараа суудлаа өгөөд оронд нь мөнгөн төлөөс авах/ гэсэн тоо байна. Гэхдээ энэ тоо нь нийт зорчигчдын маш бага хувь буюу 1 хувьтай тэнцэж байгаа юм байна. Дашрамд хэлэхэд сайн дураараа татгалзагч нар зарим нь энэ чиглэлээрээ мэргэшиж нэлээд мөнгө хийдэг гэсэн болсон гэсэн мэдээлэл уншиж байсан байна. Үүний тулд тэд аль болох хүн ихтэй чиглэлд, мөн үеийг тохиолдуулж билет авдаг, тэгээд бүртгэл эхлэх үед компанийн ажилтанд нь суудлаа өгөхөд бэлэн байгаа гэж мэдэгддэг юм байна. Та ч гэсэн аялах үедээ хэрэв онц яараагүй бол онгоцондоо бүртгүүлэх үедээ сайн дураараа сандлаа тавьж өгөхөд бэлэн байгаагаа мэдэгдвэл хэрэв хэн нэгэнд суудлыг чинь өгвөл хэдэн төгрөг хийгээд авч болохнээ. Мөн дээр дүрэмд нислэгийн компаниудыг вэб сайтдаа ачааны үнэ, нислэгээ өөрчлөхөд гарах зэрэг бүх төлбөрөө дэлгэрэнгүй тавьсан байхыг шаардсан, мөн олон улсын нислэгийн онгоцон дотроо 4 цагаас дээш, орон нутгийн онгоц 3 цагаас хугацаагаар хүлээлгэвэл зорчигчдод мөнгөн төлөөс олгох зэрэг заалтууд байна.
5. 16-19 насны хүүхдээ /тийн/ машины өөрийн даатгал дээрээ нэмэхэд таны төлбөрийг бараг 2 дахин нэмэгдэж орхидог. Учир нь машины даатгалын хэмжээ 3 гол үзүүлэлт: жолоо барьж байгаа нийт хугацаа, аваар ослын түүх, жилд жолооддог нийт замын хэмжээ юм. Шинээр жолоо барьж эхэлж байгаа хүн даатгалын үүднээс хамгийн эрсдэл ихтэй даатгуулагч байдаг бөгөөд ядаж л эхний 3 жил машины даатгалд илүү их мөнгийг төлөх нь ойлгомжтой болдог. Гэхдээ үүнийг зохих хэмжээнд бага байлгах боломжийг эрж хайх хэрэгтэй. Үүний тулд машины даатгалуудын компаниудын хооронд үнийг харьцуулахаас эхэлнэ. www.insweb, www.einsurance зэрэг сайтуудаар үнэлгээгээ ойролцоогоор тогтоолгож харж болно. Калифорний хувьд мужийн Даатгалын хэлтсийн вэб сайт www.insurance.ca.gov /1800-927-4357/-ын “Compare Premiums” товчлуурыг дарж ороод өөрийн үзүүлэлтийг оруулснаар манай мужид үйл ажиллагаа явуулж буй даатгалын компаниудын 12 хүртэлх хугацааны даатгалын үнийн дүнтэй жагсаалтыг гаргаж авч болно. Эдгээрээс өөрийн боломжтой компанийг сонгоорой. Үүний дараа тийн-жолооч нарт зориулсан хөнгөлөлтүүдийг ашиглах боломжтой эсэхийг шалгана. Жишээ нь ихэнх компани тийн-жолооч нарт зориулсан “good student” хямдрал байдаг. Үүгээр хэрэв хүүхэд чинь дүн 3.0 /В/-болон түүнээс дээш бол тухайн даатгалын компаниас хамааран 10-25 хувийн хямдралыг авах боломжтой. Өөр нэг үзүүлэлт бол ямар машин барьж байгаагаас төлбөрийн хэмжээ ихээхэн шалтгаална. Kia Sedona, Mazda Mazda5 Acura ZDX, Audi TTS, A5 зэрэг машинуудыг бодвол хямд даатгагдах болно /ямар төрлийн машин үнэтэй, эсвэл хямд даатгагддаг талаар өмнөх мэдээлэлд бичсэн байгаа. Бүрэн жагсаалтыг www.insweb сайтаас олж хараарай/. Дээр нь тийн жолооч даатгалын төлбөрийг бага байлгах бусад боломжууд үүний дотор байр, машины нэгдсэн даатгалтай байх, дидактаблаа ихэсгэх /ослын үед хармаанаас чинь гарах мөнгө их болно гэсэн үг/, даатгалынхаа команиаар удаан хугцаанд үйлчлүүлбэл “persistency” хямдрал авах зэрэг байж болно. Мөн зарим компанийн тусгай хөнгөлөлтийн программууд, жишээ нь State Farm “Drice Safe &Save” программаар жолооч өөрийн явсан замаа 6 сар тутамд сайн дураараа мэдээлэх ба хэрэв жилд бага зам явсан бол 45 хүртэлх бага даатгалын төлбөр төлөх, Allstate болон зарим даатгалын компаниуд эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ хамтаар “teenSmart” онлайн аюулгүйн хичээлд /нэг удаагийн төлбөртэй/ бүртгүүлбэл эилийн төлбөрөө 15 хүртэлх хэмжээгээр хөнгөлүүлж болно. Энэ нь www.adeptdriver.com сайт дээр байгаа. Калифорнид мужийн хэлстээс санал болгодог бага орлоготой жолооч нарт зориулсан California Low-Сost Auto (CLCA) машины даатгал байдаг талаар та бүхэн сонсож байсан байх. Тухайн программын нөхцөлийг хангасан өргөдөл гаргагчийн орлогын хэмжээ, хаана оршин суугаагаас хамаарч хамгийн энгийн нөхцөлтэй даатгалыг жилийн 213 доллар болон түүнээс дээш хэмжээтэйгээр авч болно. Гэхдээ энэ программ 19 болон түүнээс дээш насныханд зориулагдсан бөгөөд 3 жилээс дээш хугацаагаар тасралтгүй жолооны эрхтэй байсан, жолооны бичлэг цэвэртэй, 20 мянга болон түүнээс доош үнэтэй машин эзэмшдэг, жилд 27,075 доллараас доош орлоготой, эцэг эхийнхээ татварт цуг бодогдоогүй байх гэсэн нөхцөлүүдтэй. Дэлгэрэнгүйг www.mylowcostauto.com сайтаас болон (866) 602-8861 утсаар лавлаж болно. Калифорнид хүүхдүүд 15 ½ настайдаа learmer permit /сурч байгаа/, шалгалтаа өгч тэнцсэн бол 16 наснаасаа жинхэнэ үнэмлэх авах эрхтэй билээ. Тийн жолооч нар жолооны эрх авсан эхний жилээ оройн 11 цагаас өглөөний 5 цаг хүртэлх хооронд, мөн хажууд нь эцэг эх, болон 25-наснаас дээш насны том хүн байхгүй үед 20 болон түүнээс бага насны зорчигчтай жолоо барих эрхгүй /www.dmv.ca.gov/teenweb/ байдгийг та бүхэн анхаарна биз. Эцэст нь эдгээр насны жолооч нартай холбоотой зарим баргар тоо баримтыг дурдвал: Эдгээр насны жолооч нар 25-69 насныхныг бодвол аваар, осолд орох магадлал нь 4 дахин илүү байдаг, машины осол нь эдгээр насны хүүхдүүдийн нас барах гол шалтгаануудын нэг хэвээр байна, жолооч хүүхдүүд, зорчигчдын амь насаа алдсан автомашины ослын 38 хувь нь амралтын өдрүүдээр, ихэвчлэн 5, 6, 7, 8 саруудад гардаг байна. Эдгээр нь тэднийг болгоомжтой байхыг сануулж байгаа хэрэг юм. Тийн жолоч нарт аюулгүйн талаар www.teendriver.com болон даатгалын компаниудын сайтууд, тухайлбал www.usaa.com сайтын “Advice Center” хэсгээс, www.usaaedfoundation.org “Behind the Wheel” хэсэг, “On the road” видео, www.betterteendriving.com NNID (not now, I’m driving) видео, www.geigo.com тийн хуудас, “Promise” видео зэргийг үзүүлж харуулахад илүүдэхгүй байх.
2. Татвараа явуулсан ч нэг ажлаасаа авсан W2-гээ оруулахаа мартсан зэрэг алдаатай мэдээлэл явуулсан бол 1040Х формыг бөглөж алдаагаа засаж болно. Ер нь 3 жил хүртэлх хугацаанд гаргасан алдааг энэхүү формоор бөглөж засах боломжтой. Энэхүү формд 3 мөрийн дагуу та өмнө нь мэдээлсэн татварын өмнөх орлого /AGI – adjusted gross income/, одоо хэд болгож өөрчилж байна, нийт зөрүү, үүний ижлээр deductions /татварын өмнөх орлогын хасалт/, exemptions /нэг хүнд ноогдох хасалт/, татварт ноогдох орлогодоо тоо бөглөж бичнэ. Энэ формын сүүлийн хэсэгт яагаад ийм өөрчлөлт хийж байгаагаа тайлбарлаж бичнэ. Тэгээд гарын үсгээ зураад, он сар өдрөө тавиад явуулна. Эдгээр нь хэдийгээр энгийн сонсогдож байгаа боловч уг формыг бөглөхийн тулд өөрчлөлтөөс хамаараад нэлээд хэдэн эсвэл татварын бүх бодолтыг бүтнээр нь хийх шаардлагатай болж болох тул хэдийгээр 1040Х шаарддаггүй ч 1040 эхнээс нь шинээр хийсэн нь алдаа мадаггүй болгох юм. Үүний тулд татварын газрын үнэгүй программудыг ашиглаж болно. Гэхдээ хэрэв та 1 жилээс өмнөх /2009, 2008 оны/ татвартаа засалт хийх гэж байгаа бол жил бүрийн өөрчлөлтүүд дээрх татварын программуудад тусгагдсан байдаг тул онолын хувьд тухайн жилийн мэдээллийг оруулж зарим хэсгийг нь гараар бодох шаардлагатай. Гэвч заавал тухайн оны үзүүлэлтийг оруулж бодно, тэгэх ёстой гэсэн мэдээллийг би одоогоор олж хараагүй тул одоо байгаа программаар бодоод явуулахад нэг буруудахгүй болов уу. Гэхдээ мэддэг газраас нь лавлахад буруудахгүй байх. Хэрэв та татварын засалтаараа мөнгө авах болсон бол жирийн үеэс арай илүү хугацаагаар буюу 8-12 долоо хоног хүлээх шаардлагатай болно. Дашрамд дурдахад хүмүүс IRS-ээс татвараа бодох, засах захиа авсан ч тоохгүй орхидог нь буруу юм. Эртхэн асуудлыг шийдэх тусам гарах асуудал нь бага байх болно. Жишээ нь таны олсон орлогын хэмжээ татварын газар мэдээлэгдсэн байдаг ба компьютер автоматаар уг орлогод татвар ноогдуулж таныг татварын өртэй гаргасан байж болно. Хэрэв та ирсэн захиаг тоохгүй орхивол өрөн дээр чинь жил бүр торгууль нэмэгдсээр сүүлдээ бүх өрийг таны цалин, банкны данснаас шууд суутгах замаар барагдуулж болно. Гэтэл та татвараа эргэж бодуултал өртэй биш харин ч мөнгө буцааж авахаар гарч болно. Гэхдээ 3-аас дээш жилийн доторх мөнгийг л авах боломжтой. Харин өр бол хэдэн жилээр ч байж л байх болно. Авах юмаа бол хэзээд ч авна гэсэн үг.
3. Калифорний хоолны газруудад хоолноос гаралтай өвчлөлийг багасгах, ажилчдыг хүнсний бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуйн аюулгүйн шаардлагын дагуу бэлтгэх, боловсруулахад сургах зорилгоор хоол хүнсний бүтээгдэхүүнтэй шууд харьцдаг бүх ажилчдыг /тогооч, туслах гэхчилэн гал тогоонд ажил хийдэг бүх хүмүүс, бартэндэр, зөөгч гэх мэт/ "Food handler" сертификат программд хамрагдаж тэнцэж "Food handler" картаа авсан байх шаардсан хууль өнгөрсөн оны 9 сард батлагдсаныг блог дээрээ мэдээлж байсан билээ. Калифорн мужийн Монголчуудын нэлээд нь хоолтой “харьцдаг” ажил хийдэг, мөн хоолны бизнестэй хүмүүс нэлээд байгаа тул энэ хууль шууд нөлөөлөх нь дамжиггүй. Энэ хуулиар хэрэв ажилд 2011 оны 6-р сараас өмнө орсон бол "Food handler" картаа 2011 оны 7 сар гэхэд, дээрх хугацаанаас хойш ажилд орсон бол 30 хоногийн дотор сургалтанд хамрагдаж картаа авсан байх ёстой гэнэ. Богино хугацааны, хямд үнэтэй уг сургалт программаар наад эрүүл ахуйн шаардлагууд жишээ нь, хоол боловсруулахын өмнө гараа савантай усаар угаасан байх, мах, махан бүтээгдэхүүнийг бүрэн чанаж боловсруулах, хоолны хордлогын шинж тэмдэг гарсан бол яаралтай орон нутгийн эрүүл ахуйн ажлитнуудад мэдэгдэх гэхчилэн мэдээллийг агуулсан байх аж. Ажилчид өөрсдөө онлайнаар, эсвэл багштайгаар уг сургалтыг дүүргэж 2,5 цагийн шалгатыг өгч тэнцсэнээр дээрх картыг авна. Шалгалтын 60 долларыг байгууллагаас нь /эздүүд, менежерүүд/ ажилчид өөрсдөө сургалтын төлбөрөө /15 доллар орчим/ төлөх юм байна.
The National Restaurant Association (http://www.restaurant.org/) болон Food Safety (http://www.servsafe.com/ ) Калифорнид зориулсан хуулийн нөхцөлийг хангах онлайн курсуудыг вэб сайтууддаа байрлуулсан байна.
Энэ хуулийг хоолны газрын эздүүд янз бүрээр хүлээж авч байгаа. Жижиг газрын эздүүдийн хувьд ажилчдадаа анх л ажилд авахдаа зааж хэлж өгдөг наад захын мэдээллийг сургалт, шалгалт гэж мөнгө хийж байна үзэж байгаа байх. Нийтдээ Калифорний хэмжээгээр хоолны газруудад 1,5 сая хүн ажилладаг гэсэн тоо баримт байгаа тул төсөвт гайгүй орлого авчрах нь дамжиггүй. Том сүлжээ газруудын хувьд хариуцлагын асуудлаар үндэслээд дуртай байж болно. Гэхдээ нэгэнт л хууль батдагдсан болохоор хэрэгжилтэнд нь хяналт тавьж торгууль энээ тэрээ болох нь дамжиггүй. Дээрх сайтууд уруу орж үзлээ. Нэг нь 12,5 нөгөө нь 15 доллар төлөөд сургалтын материал хадгалж авах эрх өгөөд, тэр сургалтын материал дээрх кодоор орж 2 цаг гаруйн материалыг үзэж судлаад тестийг өгөх боломжтой гэсэн байна. Тест нийтдээ 40 орчим асуулттай байх ба 3 жилийн хүчинтэй энэхүү сертификат авах нөхцөлийг хангахын тулд ядаж 70 хувийг нь зөв бөглөсөн байх ёстой гэсэн байна. SacBee сонинд мэдээлснээр зарим ашгийн байгууллагууд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй янз бүрийн сургалт явуулах, сертификат олгох зар сурталчилгаа явуулж бизнес эздүүдийг төөрөлдүүлж байна гэснийг анхаарна бизээ.
4. Агаарын тээврийн компаниудаас зорчигчдод хэрэв онгоцондоо багтаагаагүй бол өмнөхөөсөө арай илүү мөнгө, мөн алдсан ачааны мөнгөн төлбөр дээр нь ачааны мөнгийг нь нэмж өгч байхаар болж байна. ЗГ-аас гаргасан энэ оны 8 сараас хэрэгжиж эхлэх шинэ дүрмээр суудалгүй болсон зорчигч дараагийн онгоцыг хүлээсэн хугацаанаас хамаарч 400-800 долларын нөхөн төлөөс олгогддог байсан бол 650-1330 доллар болж нэмэгдүүлж байгаа юм байна. Өнгөрсөн жилд 65 мянган зорчигч суудалгүй болж байсан, дээр нь 681 мянган зорчигч сайн дураараа суудлаасаа татгалзсан / bumped voluntarily- хүн суудалгүй болсон үед сайн дураараа суудлаа өгөөд оронд нь мөнгөн төлөөс авах/ гэсэн тоо байна. Гэхдээ энэ тоо нь нийт зорчигчдын маш бага хувь буюу 1 хувьтай тэнцэж байгаа юм байна. Дашрамд хэлэхэд сайн дураараа татгалзагч нар зарим нь энэ чиглэлээрээ мэргэшиж нэлээд мөнгө хийдэг гэсэн болсон гэсэн мэдээлэл уншиж байсан байна. Үүний тулд тэд аль болох хүн ихтэй чиглэлд, мөн үеийг тохиолдуулж билет авдаг, тэгээд бүртгэл эхлэх үед компанийн ажилтанд нь суудлаа өгөхөд бэлэн байгаа гэж мэдэгддэг юм байна. Та ч гэсэн аялах үедээ хэрэв онц яараагүй бол онгоцондоо бүртгүүлэх үедээ сайн дураараа сандлаа тавьж өгөхөд бэлэн байгаагаа мэдэгдвэл хэрэв хэн нэгэнд суудлыг чинь өгвөл хэдэн төгрөг хийгээд авч болохнээ. Мөн дээр дүрэмд нислэгийн компаниудыг вэб сайтдаа ачааны үнэ, нислэгээ өөрчлөхөд гарах зэрэг бүх төлбөрөө дэлгэрэнгүй тавьсан байхыг шаардсан, мөн олон улсын нислэгийн онгоцон дотроо 4 цагаас дээш, орон нутгийн онгоц 3 цагаас хугацаагаар хүлээлгэвэл зорчигчдод мөнгөн төлөөс олгох зэрэг заалтууд байна.
5. 16-19 насны хүүхдээ /тийн/ машины өөрийн даатгал дээрээ нэмэхэд таны төлбөрийг бараг 2 дахин нэмэгдэж орхидог. Учир нь машины даатгалын хэмжээ 3 гол үзүүлэлт: жолоо барьж байгаа нийт хугацаа, аваар ослын түүх, жилд жолооддог нийт замын хэмжээ юм. Шинээр жолоо барьж эхэлж байгаа хүн даатгалын үүднээс хамгийн эрсдэл ихтэй даатгуулагч байдаг бөгөөд ядаж л эхний 3 жил машины даатгалд илүү их мөнгийг төлөх нь ойлгомжтой болдог. Гэхдээ үүнийг зохих хэмжээнд бага байлгах боломжийг эрж хайх хэрэгтэй. Үүний тулд машины даатгалуудын компаниудын хооронд үнийг харьцуулахаас эхэлнэ. www.insweb, www.einsurance зэрэг сайтуудаар үнэлгээгээ ойролцоогоор тогтоолгож харж болно. Калифорний хувьд мужийн Даатгалын хэлтсийн вэб сайт www.insurance.ca.gov /1800-927-4357/-ын “Compare Premiums” товчлуурыг дарж ороод өөрийн үзүүлэлтийг оруулснаар манай мужид үйл ажиллагаа явуулж буй даатгалын компаниудын 12 хүртэлх хугацааны даатгалын үнийн дүнтэй жагсаалтыг гаргаж авч болно. Эдгээрээс өөрийн боломжтой компанийг сонгоорой. Үүний дараа тийн-жолооч нарт зориулсан хөнгөлөлтүүдийг ашиглах боломжтой эсэхийг шалгана. Жишээ нь ихэнх компани тийн-жолооч нарт зориулсан “good student” хямдрал байдаг. Үүгээр хэрэв хүүхэд чинь дүн 3.0 /В/-болон түүнээс дээш бол тухайн даатгалын компаниас хамааран 10-25 хувийн хямдралыг авах боломжтой. Өөр нэг үзүүлэлт бол ямар машин барьж байгаагаас төлбөрийн хэмжээ ихээхэн шалтгаална. Kia Sedona, Mazda Mazda5 Acura ZDX, Audi TTS, A5 зэрэг машинуудыг бодвол хямд даатгагдах болно /ямар төрлийн машин үнэтэй, эсвэл хямд даатгагддаг талаар өмнөх мэдээлэлд бичсэн байгаа. Бүрэн жагсаалтыг www.insweb сайтаас олж хараарай/. Дээр нь тийн жолооч даатгалын төлбөрийг бага байлгах бусад боломжууд үүний дотор байр, машины нэгдсэн даатгалтай байх, дидактаблаа ихэсгэх /ослын үед хармаанаас чинь гарах мөнгө их болно гэсэн үг/, даатгалынхаа команиаар удаан хугцаанд үйлчлүүлбэл “persistency” хямдрал авах зэрэг байж болно. Мөн зарим компанийн тусгай хөнгөлөлтийн программууд, жишээ нь State Farm “Drice Safe &Save” программаар жолооч өөрийн явсан замаа 6 сар тутамд сайн дураараа мэдээлэх ба хэрэв жилд бага зам явсан бол 45 хүртэлх бага даатгалын төлбөр төлөх, Allstate болон зарим даатгалын компаниуд эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ хамтаар “teenSmart” онлайн аюулгүйн хичээлд /нэг удаагийн төлбөртэй/ бүртгүүлбэл эилийн төлбөрөө 15 хүртэлх хэмжээгээр хөнгөлүүлж болно. Энэ нь www.adeptdriver.com сайт дээр байгаа. Калифорнид мужийн хэлстээс санал болгодог бага орлоготой жолооч нарт зориулсан California Low-Сost Auto (CLCA) машины даатгал байдаг талаар та бүхэн сонсож байсан байх. Тухайн программын нөхцөлийг хангасан өргөдөл гаргагчийн орлогын хэмжээ, хаана оршин суугаагаас хамаарч хамгийн энгийн нөхцөлтэй даатгалыг жилийн 213 доллар болон түүнээс дээш хэмжээтэйгээр авч болно. Гэхдээ энэ программ 19 болон түүнээс дээш насныханд зориулагдсан бөгөөд 3 жилээс дээш хугацаагаар тасралтгүй жолооны эрхтэй байсан, жолооны бичлэг цэвэртэй, 20 мянга болон түүнээс доош үнэтэй машин эзэмшдэг, жилд 27,075 доллараас доош орлоготой, эцэг эхийнхээ татварт цуг бодогдоогүй байх гэсэн нөхцөлүүдтэй. Дэлгэрэнгүйг www.mylowcostauto.com сайтаас болон (866) 602-8861 утсаар лавлаж болно. Калифорнид хүүхдүүд 15 ½ настайдаа learmer permit /сурч байгаа/, шалгалтаа өгч тэнцсэн бол 16 наснаасаа жинхэнэ үнэмлэх авах эрхтэй билээ. Тийн жолооч нар жолооны эрх авсан эхний жилээ оройн 11 цагаас өглөөний 5 цаг хүртэлх хооронд, мөн хажууд нь эцэг эх, болон 25-наснаас дээш насны том хүн байхгүй үед 20 болон түүнээс бага насны зорчигчтай жолоо барих эрхгүй /www.dmv.ca.gov/teenweb/ байдгийг та бүхэн анхаарна биз. Эцэст нь эдгээр насны жолооч нартай холбоотой зарим баргар тоо баримтыг дурдвал: Эдгээр насны жолооч нар 25-69 насныхныг бодвол аваар, осолд орох магадлал нь 4 дахин илүү байдаг, машины осол нь эдгээр насны хүүхдүүдийн нас барах гол шалтгаануудын нэг хэвээр байна, жолооч хүүхдүүд, зорчигчдын амь насаа алдсан автомашины ослын 38 хувь нь амралтын өдрүүдээр, ихэвчлэн 5, 6, 7, 8 саруудад гардаг байна. Эдгээр нь тэднийг болгоомжтой байхыг сануулж байгаа хэрэг юм. Тийн жолоч нарт аюулгүйн талаар www.teendriver.com болон даатгалын компаниудын сайтууд, тухайлбал www.usaa.com сайтын “Advice Center” хэсгээс, www.usaaedfoundation.org “Behind the Wheel” хэсэг, “On the road” видео, www.betterteendriving.com NNID (not now, I’m driving) видео, www.geigo.com тийн хуудас, “Promise” видео зэргийг үзүүлж харуулахад илүүдэхгүй байх.
Wednesday, April 27, 2011
Гүзээлзгэнэ
- 1 кап /cup/ буюу ойролцоогоор дунд зэргийн 8 ширхэг гүзээлзгэнэ 50 калоритой, 8-хан грамм чихэртэй, USDA-ын санал болгодог өдрийн нормын 149 хувьтай тэнцэх хэмээний С витаминыг агуулдаг, мөн хүний биед хэрэгцээт folate /витамин B9 /, potassium, manganese зэрэг бодисыг агуулдаг.
- Хэд хэдэн санал асуулгаар хүүхдүүдийн дуртай нэг номерын жимсээр шалгарсан. Мөн том хүмүүс ч гэсэн дуртай. Америкийн гэр бүлүүдийн ойролцоогоор 94 хувь нь гүзээлзгэнэ иддэг гэжээ. Гүзээлзгэнийг зөвхөн өөрөөр нь биш салат, шөл, соус болон үндсэн хоолонд оруулж хэрэглэх нь их.
- Хаврын хамгийн түрүүнд болдог жимсний нэг. Мөн үр нь дотроо биш гаднаа байдаг цорын ганц жимс юм байна. Нэг томхон гүзээлзгэнэ 200 гаруй үртэй.
- Эрт цагаас эхлэн гүзээлзгэнийг зүрхний хэлбэртэйг бэлэгдэж хайр сэтгэлийн бэлэгдэл, мөн зарим төрлийн өвчнийг эдгээх эм гэж итгэж хэрэглэж байсан байна.
Та бүхэн гүзээлзгэнийг хэрхэн сонгож худалдаж авах, хэрхэн хадгалах талаар дараахь зөвлөгөөг анхааралдаа авна уу.
- Хуурай, хатуу, бүрэн боловсорсон /жигд гүн улаан өнгөтэй/-ыг сонгож ав. Угны навч нь ногоон бөгөөд шинэхэн харагдаж байх ёстой. Хайрцаг саванд нь толбо /шингэн/ байгаа бол доторх жимснээс зарим нь хэт болсон байна гэсэн үг.
- Гүзээлзгэнийг жаахан шахахад л өнгө нь муудаж, толботой болох тул маш болгоомжтой барих ёстой.
- Гүзээлзгэнийг хөргөгчинд 3 хонуулахад шинэ байдлаа хадгалж чадна. Түүнээс олон хоновол чанараа алдаж эхэлнэ. Аятайхан хадгалахын тулд цаасан алчуур дэвссэн /шүүсийг нь шингээнэ/ пластик тагтай саванд угаалгүйгээр хийж хөргөгчинд хийнэ. Хэрэглэх үедээ усаар маш хурдан зайлаад ав. Усанд удаан дэвтээх хэрэггүй.
- Илүүдэл хэрэглэхгүй гүзээлзгэнээ угааж, ногооныг нь аваад хэрчээд битүү сав, уутанд хийж хөлдөөгчинд 6 сар хүртэлх хугацаагаар хадгалж болно. Хөлдүү гүзээлзгэнийг smooth, shake зэрэг ундаа бэлдэх, мөн шинэ жимсний адилаар төрөл бүрийн амттан дээр тавьж идэж хэрэглэж болно.
Харин гүзээлзгэнийг хэрхэн түүх талаар зөвлөгөөг Snow Peak Farm /www.snowypeaksfarm.com/-ын сайтаа авсан зөвлөгөөг орууллаа.
- Жимснээс хагас инч орчмоор дээхэн талд нь ишнээс нь долоовор хуруу, эрхий хурууны хумсны тусламжтайгаар бага зэрэг эргүүлж тасалж ав. Ингэснээр тасарсан жимс чиний алганд орох болно.
- Энэ аргаар хоёр гараа дүүргээд /нэг алганд ойролцоогоор 3-4 жимс багтана/ маш болгоомжтойгоор хайрцаг, хувиндаа хий. Бүү шид.
- Саваа бүү хэт дүүргээрэй. Доод хэсэг нь няцарч магад.
Гэхдээ нэгэн анхааруулгыг оруулахгүй бол болохгүй байх. Харамсалтай нь өнгөрсөн жил California Department of Pesticide Regulation байгууллага хүмүүс, болон зарим байгууллагуудын анхааруулгыг үл хайхран хүний биед хортой химийн бодис бүхий methyl iodide буюу Midas хэмээн нэрлэгддэг бодисыг хүнсний ногоо, жимс, түүний дотор гүзээлзгэний тариалалтанд хэрэглэхийг зөвшөөрөн бүртгэсэн билээ. Иймд аливаа ногоо жимсийг идэж хэрэглэхдээ ядаж л сайн угаах, боломжтой бол органик буюу химийн бодисоор бордоогүйг худалдан авч байвал бидний бие организмд хор нөлөө багатай байх болов уу.
Friday, April 15, 2011
Мэдэхэд илүүдэхгүй …
Утсаар ямар нэгэн албан газар уруу залгахад автомат яригчаар одоо тэр товчлуурыг дар, одоо тэрийг гэх мэтээр нэлээд цагийг авдаг. Тэгвэл ямар дугаарыг дарвал шууд хүнтэй холбогдож болохыг 2200 гаруй компани дээр туршиж байсан гаргасан жагсаалтыг www.GetHuman.com сайтаас хараарай. Та энэ сайтаас компаний нэрийн эхний үсгийн жагсаалтын дагуу эсвэл шууд компаний нэрээр хайлт хийж болно. Жишээ нь Chase банк уруу бол хэлж байгаа мессажийг нь тоолгүйгээр хүнтэй холбогдох хүртлээ 0-г л дараад байх гэх мэт. Зарим компаний хувьд 0 тоог дарснаар оператортай холбогдож болдог бол зарим компаний утсанд энэ нь хэрэгждэггүй юм байна. AT&T U-Verse (888) 722-9337 уруу extension дугаар асуухад нь 924-т, Greyhound уруу 26-г дарснаар хүнтэй холбогдож болно. Миний хувийн арга бол хэлүүлж хариулт авдаг автомат яригчтай газар уруу ихэвчлэн “Human”, “agent” гэдэг үгийг нэг болон давтаж хэлснээр хүнтэй холбуулж авдаг билээ. Мөн компаниудын утасны хүлээлтийн дундаж хугацаа, customer-service-д өгсөн үнэлгээнүүдийг дээрх сайтаас орж харж болно.
Англи хэл сурч байгаа хүмүүст: Бид нар хэл яриандаа би тэгнэ, тэгэх гэж байгаа гэдэг ирээдүй цагийн англи үгийг /will or be going to/ их хэрэглэдэг. Хэл сурч байгаа эхний үед хүмүүс алийг нь ямар үед хэрэглэхээ мэдэхгүй алдаа их гаргадаг. Тэгвэл дараахь зөвлөгөөг санаж байгаад хэрэглэж байгаарай.
1. Will гэдэг үг “Probably” буюу магадгүй гэдэг үгтэй цуг их хэрэглэгддэг. Жишээ нь:
Би маргааш парк явах байхаа.
I will probably go to the park tommorrow.
Үгүйсгэсэн утгатай үед: Мари маргааш парк явахгүй байхаа.
Mary probably won’t go to the park tommorrow. /жирийн ярианд/
Mary will probably not go to the park tommorrow. /албан болон бичгийн хэлэнд/
2. Ирээдүйг таамагласан үед will or be going to нь ижил утгатай тул хоёулангий нь хэрэглэж болно. Жишээ нь: Тэр хичээлээ сайн хийсэн тул А авах болно.
He will get “A” because he studied hard.
He is going to get “A” because he studied hard.
3. Гарцаагүй хийх төлөвлөгөөгөө илэрхийлэхдээ be going to-г хэрэглэнэ. Жишээ нь: Би өнөөдөр оройн хоол хийх тул зарим ногоо худалдаж авлаа.
I bought some produce because I’m going to cook dinner tonight.
4. Сайн дураар, өөрийн хүслээр хийх гэж байгаа зүйлээ илэрхийлэхдээ will-г хэрэглэнэ. Жишээ нь Би туслая.
I’ll help you.
Consumer Reports сэтгүүлд мэдээлснээр микровэйвыг хамгийн амар бөгөөд хурдан аргаар цэвэрлэхийн тулд ёроолтой тавганд /эсвэл аяганд/ бага хэмжээний лимоны жүүс /1/4 cup орчим/ хийгээд таглалгүйгээр хамгийн их /high/ дээр нь 1 минут ажиллуулаад ав. Тэгээд цаасан алчуураар дотор талыг нь арчихад л хангалттай гэжээ.
Эндхийн хуурай арьстай зарим хөгшчүүл орой нүүрээ цэвэрлэхдээ хүүхдийн биенд түрхдэг тос буюу “baby oil”-ийг ашигладаг. Тэд уг тосыг зарим төрлийн үнэтэй гоо сайхны цэвэрлэгчээс илүү үйлчилгээ үзүүлж нүүрийг цэвэрлээд зогсохгүй, нүүрний арьсыг үргэлж зөөлөн байлгахад нөлөө үзүүлдэг гэдэг. Үүний тулд нүүрэндээ уг тосыг түрхсэнийхээ дараа арчиж авдаг байна. Эсвэл эхлээд нүүрээ угаасны дараа уг тосыг ашиглаж болно гэжээ. Ингэснээр угаасны дараа ч үлдсэн тоос хир арчигдаж цэвэрлэгддэг ажээ. Зарим хүмүүс жирийн дэлгүүрт байдаг “E oil”-г бас хэрэглэдэг байна.
Лаптоп компьютерийг олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж хэрэглэхгүй байхыг хүүхдүүддээ сануулаарай. Учир нь компьютер /ойролцоогоор 125 F/ гуя, өвдөгний арьсыг халааснаар түлэхгүй ч удаан хугацааны халаалтаас болж үүсдэг арьсны “toasted skin syndrome” өвчтэй болгож магад. Энэ өвчнийг ихэвчлэн гал тогооны ажилчид, шил үлээгчид зэрэг мэргэжлийн хүмүүс тусдаг байна. Энэ нь арьсны хэсгийг бүр мөсөн харлуулах, алаг болгох зэрэг шинж тэмдэгүүдтэй. Мөн ховор тохиолдолд арьсны хорт хавдар үүсгэнэ гэжээ. Түүнчлэн хэдэн жилийн өмнө гарсан нэгэн судалгаагаар өвдгөн дээрээ компьютерээ тавьдаг эрэгтэйчүүд халаалтын улмаас их хэмжээний үрийн шингэн ялгаруулж цаашилбал үргүй болгох аюултай гэж гаргажээ. Ямартай ч бага зэргийн халаалт гэж тоолгүйгээр тоглоом зэрэгтээ улайран олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж магадгүй хүүхдүүддээ нэг хэлчихэд зүгээр санагдана
Юм бичихдээ зарим төрлийн фондыг хэрэглэвэл принтерийнхээ хорыг хэмнэж болохнээ. Printer.com сайтын судалгаагаар Century Gothic принтерт хамгийн хэмнэлттэй фонд болсон ба Arial фондоос 30 хувиар бага хор хэрэглэгддэг гэж гарчээ. Хор бага хэрэглэдэг фондуудад: Century gothic (11 pt), Times New Roman (12 pt), Calibri (12pt), Verdana (11 pt), Arial (12pt) оржээ. Энэхүү судалгааны дүн жилд 100,000 гаруй долларыг принтерийн хорд зарцуулдаг сургууль, албан байгууллагуудад их таалагдсан байна. Эдгээр нь хэрэглэгддэг фондоо сольсноор ойролцоогоор 5-10 мянган доллар жилд хэмнэх бололцоотой гэж гарчээ. Фондны хор зарцуулалт нь үсгийн шугамын өргөн нарийн, мөн үсгийн дээд доод хэсгийн өргөн нарийнаас хамаардаг аж. Нэрэндээ “narrow”, “light” гэсэн үг орсон нь фондууд нь “bold”, “black” гэсэн үг орсноосоо бага хор зарцуулна гэсэн үг. Гэхдээ та бага хор хэрэглэдэг фондыг хэрэглэснээр гэртээ жилдээ нэг хорны мөнгө хэмнэх боловч илүү цаас хэрэглэж магад гэдгээ анхаарна биз. Жишээ нь дээрх Century gothic фонд нь хор бага хэрэглэх боловч өргөн бичигдэх тул илүү цаас зарцуулна гэсэн үг. Иймд дээрх фондны мэдээллийг ерөнхийдөө хор хэмнэх нэг техник болгож ашиглах нь зөв юм. Мөн print preview–г байнга харснаар хэрэггүй хуудсуудыг хэвлэх комманд өгөхгүй байх зэрэг хор хэмнэх ерөнхий аргуудыг давхар хэрэглэх нь зүйтэй. Миний хувьд ерөнхийдөө түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд гаргагдах байдал сайтайгаар нь /дээр нь хоронд ч бас гайгүй/ Times New Roman-г хэрэглэдэг. Харин цаасны хувьд хүүхдүүдийн сургуулийн бичиг цааснууд болон шуудангаар ирсэн элдэв захиануудын ардаа бичиггүй хуудсуудыг хадгалж үүнийгээ цааш нь бусдад дамжуулах, үзүүлэх шаардлагагүй зүйлээ хэвлэх /принтер дотроо болон хажууд нь байрлуулдаг/ хүүхдүүддээр юм сараачуулах зэрэгт хэрэглэдэг. Энэ нь гэртээ цаасны зардлаа хэмнээд зогсохгүй мөн байгаль орчин, модоо хэмнэж байгаа хэрэг билээ.
Cranberry /оросоор бол клюква, харин монголоор царгис жимс гэж толь дээр бичжээ/ жимсний жүүсэнд байдаг бактерийн эсрэг бодис нь нь эмэгтэйчүүдийн шээсний замын гаралтай өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд сайн аль хэдийн тогтоогдсон байна. Харин саяхан мөн аман дотор үүсдэг шүдний хорхой, бусад өвчний үүсвэр болдог бактер эсрэг нөлөө сайтай нь тогтоогджээ. Гэхдээ чихэр нэмсэн жүүс бол тэрхүү үйлчилгээг нь бууруулна гэдгийг та бүхэн юу эс андах вэ.
Мөн The Florida State University-ын саяхны нэг судалгаагаар цэвэршиж байгаа эмэгтэйчүүдэд алим тустай гэж гарсан байна. Тэд 160 эмэгтэйчүүдийн заримд нь өдөр бүр ядаж 2/3 cup хэмжээтэй хатсан алим, заримд нь хатсан хар чавга жилийн турш идүүлсэн байна. 6 сарын дараа гэхэд алим идэж байсан эмэгтэйчүүдийн “муу” холестрол буюу LDL нь 23 хувиар багасаж, “сайн” холестрол буюу HDL нь 4 хувиар нэмэгдсэн байна. Хэдийгээр алим нь тэдэнд өдөрт 240 илчлэгийг /calories/ өгч байсан ч эдгээр эмэгтэйчүүд дунджаар 3.3 паундаар турсан байна.
Англи хэл сурч байгаа хүмүүст: Бид нар хэл яриандаа би тэгнэ, тэгэх гэж байгаа гэдэг ирээдүй цагийн англи үгийг /will or be going to/ их хэрэглэдэг. Хэл сурч байгаа эхний үед хүмүүс алийг нь ямар үед хэрэглэхээ мэдэхгүй алдаа их гаргадаг. Тэгвэл дараахь зөвлөгөөг санаж байгаад хэрэглэж байгаарай.
1. Will гэдэг үг “Probably” буюу магадгүй гэдэг үгтэй цуг их хэрэглэгддэг. Жишээ нь:
Би маргааш парк явах байхаа.
I will probably go to the park tommorrow.
Үгүйсгэсэн утгатай үед: Мари маргааш парк явахгүй байхаа.
Mary probably won’t go to the park tommorrow. /жирийн ярианд/
Mary will probably not go to the park tommorrow. /албан болон бичгийн хэлэнд/
2. Ирээдүйг таамагласан үед will or be going to нь ижил утгатай тул хоёулангий нь хэрэглэж болно. Жишээ нь: Тэр хичээлээ сайн хийсэн тул А авах болно.
He will get “A” because he studied hard.
He is going to get “A” because he studied hard.
3. Гарцаагүй хийх төлөвлөгөөгөө илэрхийлэхдээ be going to-г хэрэглэнэ. Жишээ нь: Би өнөөдөр оройн хоол хийх тул зарим ногоо худалдаж авлаа.
I bought some produce because I’m going to cook dinner tonight.
4. Сайн дураар, өөрийн хүслээр хийх гэж байгаа зүйлээ илэрхийлэхдээ will-г хэрэглэнэ. Жишээ нь Би туслая.
I’ll help you.
Consumer Reports сэтгүүлд мэдээлснээр микровэйвыг хамгийн амар бөгөөд хурдан аргаар цэвэрлэхийн тулд ёроолтой тавганд /эсвэл аяганд/ бага хэмжээний лимоны жүүс /1/4 cup орчим/ хийгээд таглалгүйгээр хамгийн их /high/ дээр нь 1 минут ажиллуулаад ав. Тэгээд цаасан алчуураар дотор талыг нь арчихад л хангалттай гэжээ.
Эндхийн хуурай арьстай зарим хөгшчүүл орой нүүрээ цэвэрлэхдээ хүүхдийн биенд түрхдэг тос буюу “baby oil”-ийг ашигладаг. Тэд уг тосыг зарим төрлийн үнэтэй гоо сайхны цэвэрлэгчээс илүү үйлчилгээ үзүүлж нүүрийг цэвэрлээд зогсохгүй, нүүрний арьсыг үргэлж зөөлөн байлгахад нөлөө үзүүлдэг гэдэг. Үүний тулд нүүрэндээ уг тосыг түрхсэнийхээ дараа арчиж авдаг байна. Эсвэл эхлээд нүүрээ угаасны дараа уг тосыг ашиглаж болно гэжээ. Ингэснээр угаасны дараа ч үлдсэн тоос хир арчигдаж цэвэрлэгддэг ажээ. Зарим хүмүүс жирийн дэлгүүрт байдаг “E oil”-г бас хэрэглэдэг байна.
Лаптоп компьютерийг олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж хэрэглэхгүй байхыг хүүхдүүддээ сануулаарай. Учир нь компьютер /ойролцоогоор 125 F/ гуя, өвдөгний арьсыг халааснаар түлэхгүй ч удаан хугацааны халаалтаас болж үүсдэг арьсны “toasted skin syndrome” өвчтэй болгож магад. Энэ өвчнийг ихэвчлэн гал тогооны ажилчид, шил үлээгчид зэрэг мэргэжлийн хүмүүс тусдаг байна. Энэ нь арьсны хэсгийг бүр мөсөн харлуулах, алаг болгох зэрэг шинж тэмдэгүүдтэй. Мөн ховор тохиолдолд арьсны хорт хавдар үүсгэнэ гэжээ. Түүнчлэн хэдэн жилийн өмнө гарсан нэгэн судалгаагаар өвдгөн дээрээ компьютерээ тавьдаг эрэгтэйчүүд халаалтын улмаас их хэмжээний үрийн шингэн ялгаруулж цаашилбал үргүй болгох аюултай гэж гаргажээ. Ямартай ч бага зэргийн халаалт гэж тоолгүйгээр тоглоом зэрэгтээ улайран олон цагаар өвдгөн дээрээ тавьж магадгүй хүүхдүүддээ нэг хэлчихэд зүгээр санагдана
Юм бичихдээ зарим төрлийн фондыг хэрэглэвэл принтерийнхээ хорыг хэмнэж болохнээ. Printer.com сайтын судалгаагаар Century Gothic принтерт хамгийн хэмнэлттэй фонд болсон ба Arial фондоос 30 хувиар бага хор хэрэглэгддэг гэж гарчээ. Хор бага хэрэглэдэг фондуудад: Century gothic (11 pt), Times New Roman (12 pt), Calibri (12pt), Verdana (11 pt), Arial (12pt) оржээ. Энэхүү судалгааны дүн жилд 100,000 гаруй долларыг принтерийн хорд зарцуулдаг сургууль, албан байгууллагуудад их таалагдсан байна. Эдгээр нь хэрэглэгддэг фондоо сольсноор ойролцоогоор 5-10 мянган доллар жилд хэмнэх бололцоотой гэж гарчээ. Фондны хор зарцуулалт нь үсгийн шугамын өргөн нарийн, мөн үсгийн дээд доод хэсгийн өргөн нарийнаас хамаардаг аж. Нэрэндээ “narrow”, “light” гэсэн үг орсон нь фондууд нь “bold”, “black” гэсэн үг орсноосоо бага хор зарцуулна гэсэн үг. Гэхдээ та бага хор хэрэглэдэг фондыг хэрэглэснээр гэртээ жилдээ нэг хорны мөнгө хэмнэх боловч илүү цаас хэрэглэж магад гэдгээ анхаарна биз. Жишээ нь дээрх Century gothic фонд нь хор бага хэрэглэх боловч өргөн бичигдэх тул илүү цаас зарцуулна гэсэн үг. Иймд дээрх фондны мэдээллийг ерөнхийдөө хор хэмнэх нэг техник болгож ашиглах нь зөв юм. Мөн print preview–г байнга харснаар хэрэггүй хуудсуудыг хэвлэх комманд өгөхгүй байх зэрэг хор хэмнэх ерөнхий аргуудыг давхар хэрэглэх нь зүйтэй. Миний хувьд ерөнхийдөө түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд гаргагдах байдал сайтайгаар нь /дээр нь хоронд ч бас гайгүй/ Times New Roman-г хэрэглэдэг. Харин цаасны хувьд хүүхдүүдийн сургуулийн бичиг цааснууд болон шуудангаар ирсэн элдэв захиануудын ардаа бичиггүй хуудсуудыг хадгалж үүнийгээ цааш нь бусдад дамжуулах, үзүүлэх шаардлагагүй зүйлээ хэвлэх /принтер дотроо болон хажууд нь байрлуулдаг/ хүүхдүүддээр юм сараачуулах зэрэгт хэрэглэдэг. Энэ нь гэртээ цаасны зардлаа хэмнээд зогсохгүй мөн байгаль орчин, модоо хэмнэж байгаа хэрэг билээ.
Cranberry /оросоор бол клюква, харин монголоор царгис жимс гэж толь дээр бичжээ/ жимсний жүүсэнд байдаг бактерийн эсрэг бодис нь нь эмэгтэйчүүдийн шээсний замын гаралтай өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд сайн аль хэдийн тогтоогдсон байна. Харин саяхан мөн аман дотор үүсдэг шүдний хорхой, бусад өвчний үүсвэр болдог бактер эсрэг нөлөө сайтай нь тогтоогджээ. Гэхдээ чихэр нэмсэн жүүс бол тэрхүү үйлчилгээг нь бууруулна гэдгийг та бүхэн юу эс андах вэ.
Мөн The Florida State University-ын саяхны нэг судалгаагаар цэвэршиж байгаа эмэгтэйчүүдэд алим тустай гэж гарсан байна. Тэд 160 эмэгтэйчүүдийн заримд нь өдөр бүр ядаж 2/3 cup хэмжээтэй хатсан алим, заримд нь хатсан хар чавга жилийн турш идүүлсэн байна. 6 сарын дараа гэхэд алим идэж байсан эмэгтэйчүүдийн “муу” холестрол буюу LDL нь 23 хувиар багасаж, “сайн” холестрол буюу HDL нь 4 хувиар нэмэгдсэн байна. Хэдийгээр алим нь тэдэнд өдөрт 240 илчлэгийг /calories/ өгч байсан ч эдгээр эмэгтэйчүүд дунджаар 3.3 паундаар турсан байна.
Thursday, April 7, 2011
Хэрэгцээт мэдэээлэл
Хүмүүсийн тавьсан хүсэлтийн дагуу "Follow" товчлуурыг блогийн меню хэсэгт /цагны доор/ байрлууллаа. Та үүнд бүртгүүлснээр шинээр мэдээлэл тавигдсан тохиолдол бүрт та бүхэнд мэдэгдэл илгээгдэж байх юм. Баяраа.
7-12 ангийханд заавал хийлгэх вакцин нэгээр нэмэгдлээ
Калифорнийн шинэ хуулиар ирэх 2011-12 хичээлийн жилд 7-12 ангид орох хүүхдүүд Tdap - tetanus , diphtheria, pertuusis /Whooping cough буюу хөхүүл ханиад/ вакциныг хийлгэсэн баталгаа бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой болж байна. Харин 2012-13 оны хичээлийн жилд зөвхөн 7-р ангид орох хүүхдүүд энэ вакциныг хийлгэсэн бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой. Даатгалтай хүүхдүүд бол өөрсдийн эмнэлгийн оффис дээрээ хийлгээрэй. Харин даатгалгүй хүүхдүүдэд энэ тариаг хаана хийлгэж болох талаар тухай хотод авч болох үйлчилгээний талаар төрөл бүрийн мэдээллийг өгдөг 211 утсаар /Бэй Эриа орчимд 150 хэлээр мэдээлэл өгдөг гэсэн/ утастаж авч болох юм. Мэдээж төрөл бүрийн үнэгүй эмнэлгүүд дээр хийлгэж болно, мөн 18 болон түүнээс доош настай даатгалгүй хүүхдүүд Vaccines for Children Program -аас үнэгүй буюу бага үнээр хийлгэж болно гэж мэдээлжээ. Өөрийн гэрийн ойр байршлыг 1-877-243-8832 утсаар болон http://www.eziz.org/pages/vfc_locations2.html линкээр орж олоорой. Зарим сургууль дистриктүүд энэ үйлчилгээ үзүүлэх газрын жагсаалтанд орсон байна. Бодвол тэд тодорхой хуваариар вакцины үнэгүй үйлчилгээ үзүүлж болох тул лавлахад юу илүүдэх вэ.
National park-ууд үнэгүй орох долоо хоног
The National Park Service байгуулагаас энэ сарын 16-24 хооронд улсын нийт 394 нэйшинол сайтууд, үүний дотор 58 нэйшинол парк уруу интрэнс фий /entrance fee/ үнэгүй орох боломжийг олгож байна. Зарим паркууд дээрх өдрүүдэд явган аялал, рэнжер болон хүүхдүүдийн тусгай программыг санал болгоно гэсэн байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.nsp.gov/npweek сайтаас орж үзээрэй. Мөн бэлэг дурсгалын зүйлсийн худалдаа хямдралтай үйлчилгээ үзүүлэх аж.
Интрэнс фий ойролцоогоор хүний 3 доллар, машины 25 доллар байдаг. 16-аас доош насны хүүхдүүд болон тахир дутуу иргэд ямагт үнэгүй орж болдог бөгөөд 62-аас дээш насны Америкийн иргэн, байнгын оршин суугчид бүх парк, сайтууд уруу орох lifetime Senior pass буюу ахмад настны байнгын хүчинтэй билетийг 10 доллараар худалдан авч болдог. Мөн зарим жижиг газрууд ямар ч үнэгүй оруулдгийг бид мэднэ. Гэрийнхээ ойролцоох паркуудыг мөн дээрх сайтны www.nps.gov/findpark/index.html линкээр орж олж болно.
4 сард анхааралгүй яваа жолооч нарыг илрүүлэх аян явагдаж байна.
Нэгдсэн улсын хэмжээгээр явагдаж байгаа National Distracted Driving Awareness Month үйл ажиллагааны хүрээнд The Calfornia Highway Patrol /CHP/ Калифорний бусад 200 гаруй хууль сахиулах агентлагуудтай хамтран анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг илрүүлэх сарын аяныг энэ долоо хоногт эхлээд байна. Уг байгууллагын мэдээгээр анхааралгүй явсан жолооч нарын буруугаас 2009 онд Калифорн мужид замын ослын 116 үхэл, 17,000 гэмтэл гарсан гэжээ. Машинаа барьж байхдаа өөр зүйл амжуулж явдаг жолооч нар нь зорчигч, явган хүн, дугуйтай хүмүүсийг эрсдэлд оруулж байдаг. Ялангуяа гар утас нь нэг номерийн анхаарал сарниулагч гэжээ. CHP-ын энэхүү үйл ажиллагаа California Office of Traffic Safety Adminisitration байгууллагаас олгогдсон төслийн мөнгөөр санхүүжигдэх ба мөн орон нутгийн цагдаагийн газар, шерифийн департмэнтүүд хэд хэдэн удаа "zero tolerance" буюу
анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг зогсоож торгох өдрүүдийг зохион байгуулна гэж мэдэгдсэн байна.
Дашрамд дурдахад SacBee сонинд гарсан мэдээгээр CHP урьд өмнөх жилүүдээс илүүтэй торгууль бичдэг болсон, ингэснээр орон нутгийн болон мужийн төсөвт хэдэн арван сая доллар оруулж байгаа гэжээ. Тэдний 2009 онд 2 жилийн өмнөхөөс даруй 200 мянгаар илүү торгууль бичсэн байна. Үүний дотор Сактогийн Superior Court 2006 оныхоос 16 хувь буюу 37 мянга гаруйгаар илүү трафик зөрчлийг шийдвэрлэжээ. Эдгээр торгуулийг CHP-аас гадна орон нутгийн цагдаа, шерифийн департмэнтүүдээс тавьсан байна. Жолооч нарын эрх ашгийг төлөөлөгч өмгөөлөгч нарын үзэж байгаагаар энэ нь зөвхөн Калифорнид биш, орон даяар гарч байгаа үзэгдэл бөгөөд орон нутаг, муж, улсын төсвөө торгуулийн мөнгөөр нэмэгдүүлж байгаатай холбоотой гэж таамаглажээ. Харин CHP-ын хэвлэлийн төлөөлөгчийн мэдэгдэж байгаагаар " Бид улам их торгууль бичихийг дээрээс хэзээ ч даалгаагүй. Бид хэзээ ч төсвөө нэмэгдүүлэхийн тулд торгууль бичдэггүй. Бидний цорны ганц сонирхол бол замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал бөгөөд харин зарим департмэнтүүд урьд өмнөхөөсөө илүү тоотой офцерүүдийг гудамжинд эргүүлд гаргах болсон" гэжээ. Доорх график 2009 онд тавьсан торгуулийн зөрчлийн байдлаар харуулжээ.
Гэтэл зарим хотод, тухайлбал Оакланд хотод хотын төсвийг бууруулсны улмаас замын хөдөлгөөний дүрмийг сахиулагч цагдаа нарын тоо 80 хувиар буурч ингэснээр 207-2010 оны хооронд 58 хувиар бага торгууль бичигдсэн гэжээ.
Ямартаа ч бид нар гудамжинд хурд хэмжиж байгаа цагдаа илүүтэй үзэгдэх болсон, ялгүй зөрчил дээр анхааруулга өгдгөө болиод шууд л торгууль бичдэг болсон зэрэг өөрчлөлтүүдийг мэдэрч байгаа билээ. Иймээс бүгдээрээ дүрмээ л баримталж байя даа.
7-12 ангийханд заавал хийлгэх вакцин нэгээр нэмэгдлээ
Калифорнийн шинэ хуулиар ирэх 2011-12 хичээлийн жилд 7-12 ангид орох хүүхдүүд Tdap - tetanus , diphtheria, pertuusis /Whooping cough буюу хөхүүл ханиад/ вакциныг хийлгэсэн баталгаа бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой болж байна. Харин 2012-13 оны хичээлийн жилд зөвхөн 7-р ангид орох хүүхдүүд энэ вакциныг хийлгэсэн бичгээ сургуульдаа авчрах ёстой. Даатгалтай хүүхдүүд бол өөрсдийн эмнэлгийн оффис дээрээ хийлгээрэй. Харин даатгалгүй хүүхдүүдэд энэ тариаг хаана хийлгэж болох талаар тухай хотод авч болох үйлчилгээний талаар төрөл бүрийн мэдээллийг өгдөг 211 утсаар /Бэй Эриа орчимд 150 хэлээр мэдээлэл өгдөг гэсэн/ утастаж авч болох юм. Мэдээж төрөл бүрийн үнэгүй эмнэлгүүд дээр хийлгэж болно, мөн 18 болон түүнээс доош настай даатгалгүй хүүхдүүд Vaccines for Children Program -аас үнэгүй буюу бага үнээр хийлгэж болно гэж мэдээлжээ. Өөрийн гэрийн ойр байршлыг 1-877-243-8832 утсаар болон http://www.eziz.org/pages/vfc_locations2.html линкээр орж олоорой. Зарим сургууль дистриктүүд энэ үйлчилгээ үзүүлэх газрын жагсаалтанд орсон байна. Бодвол тэд тодорхой хуваариар вакцины үнэгүй үйлчилгээ үзүүлж болох тул лавлахад юу илүүдэх вэ.
National park-ууд үнэгүй орох долоо хоног
The National Park Service байгуулагаас энэ сарын 16-24 хооронд улсын нийт 394 нэйшинол сайтууд, үүний дотор 58 нэйшинол парк уруу интрэнс фий /entrance fee/ үнэгүй орох боломжийг олгож байна. Зарим паркууд дээрх өдрүүдэд явган аялал, рэнжер болон хүүхдүүдийн тусгай программыг санал болгоно гэсэн байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.nsp.gov/npweek сайтаас орж үзээрэй. Мөн бэлэг дурсгалын зүйлсийн худалдаа хямдралтай үйлчилгээ үзүүлэх аж.
Интрэнс фий ойролцоогоор хүний 3 доллар, машины 25 доллар байдаг. 16-аас доош насны хүүхдүүд болон тахир дутуу иргэд ямагт үнэгүй орж болдог бөгөөд 62-аас дээш насны Америкийн иргэн, байнгын оршин суугчид бүх парк, сайтууд уруу орох lifetime Senior pass буюу ахмад настны байнгын хүчинтэй билетийг 10 доллараар худалдан авч болдог. Мөн зарим жижиг газрууд ямар ч үнэгүй оруулдгийг бид мэднэ. Гэрийнхээ ойролцоох паркуудыг мөн дээрх сайтны www.nps.gov/findpark/index.html линкээр орж олж болно.
4 сард анхааралгүй яваа жолооч нарыг илрүүлэх аян явагдаж байна.
Нэгдсэн улсын хэмжээгээр явагдаж байгаа National Distracted Driving Awareness Month үйл ажиллагааны хүрээнд The Calfornia Highway Patrol /CHP/ Калифорний бусад 200 гаруй хууль сахиулах агентлагуудтай хамтран анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг илрүүлэх сарын аяныг энэ долоо хоногт эхлээд байна. Уг байгууллагын мэдээгээр анхааралгүй явсан жолооч нарын буруугаас 2009 онд Калифорн мужид замын ослын 116 үхэл, 17,000 гэмтэл гарсан гэжээ. Машинаа барьж байхдаа өөр зүйл амжуулж явдаг жолооч нар нь зорчигч, явган хүн, дугуйтай хүмүүсийг эрсдэлд оруулж байдаг. Ялангуяа гар утас нь нэг номерийн анхаарал сарниулагч гэжээ. CHP-ын энэхүү үйл ажиллагаа California Office of Traffic Safety Adminisitration байгууллагаас олгогдсон төслийн мөнгөөр санхүүжигдэх ба мөн орон нутгийн цагдаагийн газар, шерифийн департмэнтүүд хэд хэдэн удаа "zero tolerance" буюу
анхааралгүй явж байгаа жолооч нарыг зогсоож торгох өдрүүдийг зохион байгуулна гэж мэдэгдсэн байна.
Дашрамд дурдахад SacBee сонинд гарсан мэдээгээр CHP урьд өмнөх жилүүдээс илүүтэй торгууль бичдэг болсон, ингэснээр орон нутгийн болон мужийн төсөвт хэдэн арван сая доллар оруулж байгаа гэжээ. Тэдний 2009 онд 2 жилийн өмнөхөөс даруй 200 мянгаар илүү торгууль бичсэн байна. Үүний дотор Сактогийн Superior Court 2006 оныхоос 16 хувь буюу 37 мянга гаруйгаар илүү трафик зөрчлийг шийдвэрлэжээ. Эдгээр торгуулийг CHP-аас гадна орон нутгийн цагдаа, шерифийн департмэнтүүдээс тавьсан байна. Жолооч нарын эрх ашгийг төлөөлөгч өмгөөлөгч нарын үзэж байгаагаар энэ нь зөвхөн Калифорнид биш, орон даяар гарч байгаа үзэгдэл бөгөөд орон нутаг, муж, улсын төсвөө торгуулийн мөнгөөр нэмэгдүүлж байгаатай холбоотой гэж таамаглажээ. Харин CHP-ын хэвлэлийн төлөөлөгчийн мэдэгдэж байгаагаар " Бид улам их торгууль бичихийг дээрээс хэзээ ч даалгаагүй. Бид хэзээ ч төсвөө нэмэгдүүлэхийн тулд торгууль бичдэггүй. Бидний цорны ганц сонирхол бол замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал бөгөөд харин зарим департмэнтүүд урьд өмнөхөөсөө илүү тоотой офцерүүдийг гудамжинд эргүүлд гаргах болсон" гэжээ. Доорх график 2009 онд тавьсан торгуулийн зөрчлийн байдлаар харуулжээ.
Гэтэл зарим хотод, тухайлбал Оакланд хотод хотын төсвийг бууруулсны улмаас замын хөдөлгөөний дүрмийг сахиулагч цагдаа нарын тоо 80 хувиар буурч ингэснээр 207-2010 оны хооронд 58 хувиар бага торгууль бичигдсэн гэжээ.
Ямартаа ч бид нар гудамжинд хурд хэмжиж байгаа цагдаа илүүтэй үзэгдэх болсон, ялгүй зөрчил дээр анхааруулга өгдгөө болиод шууд л торгууль бичдэг болсон зэрэг өөрчлөлтүүдийг мэдэрч байгаа билээ. Иймээс бүгдээрээ дүрмээ л баримталж байя даа.
Subscribe to:
Posts (Atom)